نقش و جایگاه مردم در جمهوری اسلامی

جمهوری اسلامی سیستم سیاسی جدیدی بود که تا وقوع انقلاب اسلامی در سال 57 مسبوق به سابقه نبوده و در رابطه با این سیستم سیاسی می‌توان گفت که کاری ابتکاری بود که نحوه حاکمیت مردم با توجه به حاکمیت خداوند و قوانین الهی پیوندی با هم خوردند و این حاکمیت با توجه به اختیاری که خداوند به انسان داده باید اعمال ‌شود و اصل 56 قانون اساسی هم به درستی به این موضوع اشاره کرده است. جایی که صراحتا اعلام می‌کند که حاکمیت بر جهان و انسان از آن خداست و هم او انسان را بر سرنوشت خود حاکم کرده است. و به هر حال یکی از مسائلی که در ابتدای انقلاب وجود داشت این بود که با توجه به حاکمیت خداوند حاکمیت مردم جایی ندارد و عده‌ای هم می‌گفتند که باید حکومت از آن مردم باشد و بحث جمهوری دموکراتیک را مطرح می‌کردند. اما اعلام کردند که جمهوری اسلامی نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد و با این عنوانی که انتخاب کردند و مورد تایید مردم قرار گرفت به عنوان جمهوری اسلامی برگزیده شد که به معنی حاکمیت خداوند است اما این حاکمیت از طریق رای مردم اعمال می‌شود. با این حال از همان ابتدا برخی دنبال تضعیف بعد جمهوریت نظام و انقلاب و عده‌ای هم دنبال تضعیف بعد اسلامیت آن بودند که هنوز این دو طیف هویت و ماهیت جمهوری اسلامی را به خوبی درک نکرده‌اند. به هر حال در جمهوری اسلامی همان‌طوری که از نامش پیدا است و در مفهوم جمهوریت و اسلامیت قرار دارند و در واقع در مفهوم جمهوری اسلامی کاملا مشخص است محتوا اسلامی و روش هم از طریق ارجاع به جمهور مردم است. چنان که می‌بینیم در نظام جمهوری اسلامی نیز قوای حاکم از طریق رای مستقیم مردم انتخاب می‌شوند. ما انتخابات متعدد را در قانون اساسی جمهوری اسلامی داریم؛ انتخاباتی همچون ریاست جمهوری، مجلس خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی و انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا که همه نشان می‌دهد در جمهوری اسامی رای مردم بحثی اساسی است. گرچه برخی در تلاش بودند که این مهم را نادیده گرفته و کمرنگ جلوه دهند اما اینکه تا شوراها در روستاها هم به رای مردم ارجاع داده شده نشان از جایگاه و اهمیتی دارد که رای مردم در نظام جمهوری اسلامی دارد و این رای مردم ناشی از حاکمیتی است که مردم به موجب قانون اساسی از آن برخوردار شدند. در مجموع ترکیب جمهوریت و اسلامیت به خوبی نشان دهنده ترکیبی از سنت و مدرنیسم است. چراکه جمهوریت به عنوان مفهومی مدرن در کنار اسلامیت به عنوان مفهوم سنتی با توجه به سنتی بودن جامعه ایران و حاکمیت مذهب در جامعه ایران ارائه کرده است. با این حال برخی بدون توجه به فلسفه جمهوری اسلامی حرف‌های نا امید کننده‌ای می‌زنند که با هویت جمهوری اسلامی سازگاری ندارد و مسائلی را مطرح می‌کنند که در چارچوب نظام جمهوری اسلامی قابل گنجایش نیست.