راهکارهای رهایی از «استرس» کرونایی

مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت گفت: در مواجهه با موقعیت‌های استرس‌زا، انرژی خود را صرف مراقبت از سلامت روان خود و خانواده کنید. احمد حاجبی، افزود: سبک زندگی به مجموعه رفتارهایی گفته می‌شود که با آنها زندگی می‌کنیم و برنامه خواب و خوراک، میزان تحرک‌بدنی، شبکه روابط اجتماعی، تفریحات و سرگرمی‌ها و خود مراقبتی از جمله اجزای آن محسوب می‌شوند. همه‌گیری کرونا جنبه‌های مختلف زندگی ما از جمله کار، تحصیل، روابط اجتماعی و فعالیت‌های اوقات فراغت را به میزان زیادی تحت‌تاثیر قرار داده است. این تغییر در روند معمول زندگی، ممکن است موجب کم‌تحرکی، دیرخوابیدن و دیربیدارشدن، منزوی‌شدن، عدم انجام فعالیت‌های مورد علاقه و سرگرم‌کننده و غیره شده باشد که تاثیر منفی بر سلامت جسمی و روانی می‌گذارد. بنابراین، لازم است سبک زندگی خود را به نحوی با شرایطی که در آن قرار داریم سازگار کنیم که به بهبود کیفیت زندگی کمک کند. وی، خواب و استراحت‌کافی، تغذیه مناسب، تحرک‌بدنی و ورزش، انجام فعالیت‌های مورد علاقه، حفظ روابط اجتماعی و خود مراقبتی را از جمله نکاتی قلمداد کرد که می‌تواند سبک زندگی سالمی را برایمان به ارمغان آورد. حاجبی در خصوص مدیریت نگرانی‌های غیرمفید در مواجهه با استرس‌ها، اظهارکرد: اگر نگران چیزی هستید که نمی‌توانید برای آن کاری انجام دهید پس هر چقدر هم نگران باشند بی‌فایده است. وی گفت: اولین راهکار کاهش نگرانی، پذیرش غیرقابل کنترل‌بودن برخی مسائل است؛ در زندگی بعضی چیزها خیلی قابل پیش‌بینی نیست و یا نمی‌توانیم برای پیشگیری از وقوع آن کاری انجام دهیم. برای مثال نمی‌دانیم دقیقا تا چه زمانی این شرایط ادامه پیدا می‌کند و یا نمی‌توانیم برای درمان و یا تهیه واکسن آن کاری انجام دهیم. اگرچه این واقعیت تلخی است، ولی ناچاریم قابل کنترل‌نبودن بعضی چیزها را بپذیریم. البته این قضیه، خاص شرایط کرونا نیست و در زندگی روزمره خود حتی بدون اینکه به آن فکر کنیم، غیرقابل کنترل‌بودن خیلی چیزها را پذیرفته‌ایم. حاجبی ادامه داد: بحران کرونا یکی از این موارد است با این تفاوت که با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی، می‌توانیم تا حدودی روی آن کنترل داشته باشیم. بنابراین، چاره‌ای نداریم که غیرقابل پیش‌بینی‌بودن بقیه ماجرا را بپذیریم و به پزشکان و وزارت بهداشت و متخصصانی که در سرتاسر دنیا تلاش می‌کنند تا راهی برای پیشگیری و یا درمان این بیماری پیدا کنند، اعتماد کنیم. بنابراین به‌جای تلاش برای کنترل چیزی که در کنترل شما نیست، انرژی خود را صرف مراقبت از سلامت روان خود و خانواده‌تان کنید. وی در مورد راهکار دوم افزود: وقتی مضطرب هستیم اغلب این فکر در ذهن ما می‌چرخد که «من هم ممکنه مبتلا به کرونا شوم.» این امکان همیشه وجود دارد ولی سوال درست این است که «چقدر احتمال داره به کرونا مبتلا بشوم» در پاسخ به این سوال، باید به آمار موثق ابتلا به بیماری و مرگ‌ومیر ناشی از آن رجوع کنیم تا ببینیم چند درصد افراد کشور به این بیماری مبتلا شده‌اند. به‌خاطر داشته باشید همیشه امکان وقوع چیزهای بد و وحشتناک وجود دارد، ولی در اکثر مواقع این احتمال خیلی کم است. اگر بخواهیم مرتب به چیزهایی فکر کنیم که ممکن است اتفاق بیفتد، هیچ نقطه پایانی برای نگرانی وجود نخواهد داشت. مقابله با مشکلاتی به‌قدر کافی سخت هست، پس بهتر است زمان و انرژی خود را صرف مشکلاتی که فعلا وجود ندارند، نکنیم.

اجتناب از جست‌وجو در سایت‌ها

حاجبی ضمن تاکید بر اجتناب از جست‌وجوی افراطی در سایت‌های اینترنتی، بیان‌کرد: وقتی نگران چیزی هستیم اغلب بدترین پیامدها را در اینترنت جست‌وجو می‌کنیم. برای مثال، اگر نگران علت سردرد خود هستید و کلمات تومورمغزی و سردرد را جست‌وجو می‌کنید، احتمالا چند هزار مطلب پیدا خواهید کرد که ارتباط بین سردرد و تومورمغزی را نشان می‌دهد و این، اضطراب شما را افزایش می‌دهد. اما واقعیت این است که احتمال وجود تومورمغزی در صورت سردرد بسیار پایین است. بنابراین، امکان را با احتمال اشتباه نگیرید. ماهیت موتورهای جست‌وجو مانند گوگل این است که مرتب شما را در معرض اخباربد قرار می‌دهد. وی ادامه داد: شاید بخش زیادی از اضطرابی که تجربه می‌کنیم ناشی از نداشتن اطلاعات کافی در مورد بیماری و یا اطلاعات غلط و اشتباه باشد. اطلاعات، وضعیت ابهام را کاهش داده و موجب می‌شود بدانیم برای محافظت از خود چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم. این به ما حس کنترل بر شرایط را می‌دهد که در کاهش اضطراب موثر است. مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با تاکید بر اینکه مردم باید اطلاعات را از منابع قابل اعتماد به‌دست آورند، گفت: منابع قابل اعتماد شامل وبسایت وزارت بهداشت، خط تلفن ۴۰۳۰، شماره تلفن گویای ۱۵۹۶ دانشگاه علوم پزشکی ایران و... است. به‌خاطر داشته باشید معمولا شبکه‌های مجازی منابع خوبی برای دریافت اطلاعات نیستند، چراکه فضای آنها ممکن است سرشار از اطلاعات و توصیه‌های متناقض باشد که اضطراب‌تان را افزایش می‌دهد. حاجبی گفت: در این راستا، بهتر است استفاده از منابع خبری را محدود کنید. پیگیری زیاد اخبار، حتی از منابع قابل اعتماد، می‌تواند تشویش و اضطراب را بیشتر کند. اصولا پوشش خبری وسیع رسانه‌ای در مورد بیماری‌ها، به غلط این برداشت را ایجاد می‌کند که مردم در یک خطر فوری و بالایی قرار دارند، در حالی‌که این خطر ممکن است چندان هم زیاد نباشد. لذا، نیازی نیست ۲۴ ساعته و لحظه‌به‌لحظه اخبار را پیگیری کنید و توصیه می‌شود دو نوبت در روز، ترجیحا در صبح و بعد از ظهر، اخبار را از منابع محدود (یک یا دو منبع معتبر) پیگیری کنید. وی تاکیدکرد: اطلاعاتی را که منابع غیررسمی مانند دوستان و آشنایان برایتان می‌فرستند تحلیل و ارزیابی کنید و سریع آنها را قبول نکنید. مراقب سلامت روان دیگران هم باشید و این اطلاعات را برای دوستان و آشناهایتان نفرستید تا موجب ترس و وحشت بی‌دلیل در آنها نشود. حاجبی خاطرنشان کرد: روش دیگر برای مقابله با نگرانی این است که سعی کنید هر روز ۱۵ الی ۲۰ دقیقه را به نگران‌بودن اختصاص دهید! و هر وقت نگرانی به سراغتان آمد به خود بگویید «مثلا ساعت… به آن فکر خواهم کرد.»