«معادله» مذاکرات وین

سیاست‌های دولت آقای رئیسی این است که لغو یکباره تحریم‌ها در برابر بازگشت تدریجی و معکوس اقدامات هسته‌ای ایران به سمت برجام اتفاق بیافتد. این سیاست ایران است و باید دید که طرف مقابل این را تا چه حد خواهد پذیرفت. برنامه‌های مختلفی تاکنون از سوی دولت بایدن پیشنهاد شده است از جمله توافق موقت محدود و بازگشت مشترک و... اما سیاستی که در دولت سیزدهم مورد تاکید است، لغو یکجای تحریم‌هاست. باید در نظر داشت که تحریم‌های هسته‌ای آمریکا به لحاظ ماهوی و به دلیل پیچیدگی‌هایش و در هم تنیده شدن با سایر مباحث بین ایران و آمریکا از جمله فعالیت‌های منطقه‌ای، مباحث حقوق بشری و... بسیار پیچیده هستند و لغو یکباره همه این تحریم‌ها از نظر منطقی در کوتاه‌مدت نمی‌تواند اتفاق بیفتد. این کار در زمان کوتاه صورت نخواهد گرفت، حتی اگر با لغو تحریم‌ها موافقت شود مدت زمانی برای لغو آن‌ها زمان نیاز است و زمانی هم اتفاقا صرف این خواهد شد که ایران اقدامات جبرانی خود را انجام دهد. صحبت‌های جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ‌کننده مذاکرات وین و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه کشورمان و اظهار امیدواری دو طرف فضای مذاکرات را مثبت اعلام کرده ‌است، تعارفات معمول دیپلماتیک است و سرخوردگی‌ها و مباحث احتمالی را در همان دور اول در فضای عمومی اعلام نمی‌کنند. قطعا مباحثی شکل گرفته است اما دو طرف قصد دارند جو و فضای رسانه‌ای را مثبت نگاه دارند. اینکه لغو تحریم‌ها شامل چه مواردی خواهد شد بستگی به این دارد که پیش‌نویس‌های ارائه شده ایران به‌طرف مقابل، شامل چه مواردی بوده است. اما این پیش‌نویس‌ها به‌گونه‌ای بوده است که اروپایی‌ها لازم دانسته‌اند به پایتخت‌هایشان مراجعه کنند و مشورت‌های لازم را بگیرند. تصمیم‌گیر نهایی در پایان، آمریکایی‌ها هستند نه اروپایی‌ها، مذاکرات ما و آمریکایی‌ها هم‌اکنون به صورت غیرمستقیم انجام می‌شود. اروپایی‌ها هم باید مواضع خود را با مواضع آمریکایی‌ها هماهنگ کنند. طبق آخرین گزارش محمدجواد ظریف به مجلس، آمریکایی‌ها حاضر شدند امتیازات خوبی به ایران بدهند؛ مضاف بر این، دست دولت بایدن هم در حوزه سیاست خارجی و اقتصادی و داخلی تقریبا خالی است، بنابراین دولت بایدن نیاز دارد که زودتر به یک توافق حداقلی با ایران برسد که بتواند در انتخابات سال 2022 (انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره) حداقل بختی برای بالا نگه‌داشتن صندلی‌های خودش در کنگره داشته باشد. بنابراین ما با یک معادله دو طرفه مواجه هستیم، از یک طرف ما عجله و نیاز دولت آمریکا را داریم برای رسیدن به یک توافق حداقلی و از طرف دیگر بحث استراتژی لغو یکجای تحریم‌های ناقض برجام است که نشان دهد دولت سیزدهم فوریتی را برای اتمام مذاکرات حداقل برای خودش قائل نیست.