قفل اختلافات در مذاکرات وین باز می‌شود؟

در یک ضرب المثل قدیمی ایرانی آمده است نادانی سنگی را به چاه می اندازد که صد عاقل نمی توانند آن را خارج کنند... حال این ضرب المثل معروف حکایت آشنای این روزهای سپهر سیاست ایران و جهان شده است. با گذشت بیش از سه سال از عهد شکنی رئیس جمهور ایالات متحده و خروج یک جانبه این کشور از توافق برجام که خود حاصل کوشش دیپلماتیک جمعی طرفین بود،همچنان این مساله به‌صورت موضوعی مورد اختلاف بین طرفین باقی مانده و گویی این گره کور و دیوار بلند بی‌اعتمادی بین ایران و غرب قصد فرو ریختن ندارد. پس از انتخابات سال گذشته در ایالات متحده واذعان دولت جدید این کشور به اشتباه فاحش سلف خود در خروج یکجانبه از برجام سرانجام بار دیگر و پس از کش و قوس‌های فراوان مذاکرات ایران و1+4 (با حضور غیر مستقیم ایالات متحده) آغاز شد که شش دور از آن در دولت آقای روحانی انجام گرفته و دور هفتم پس از وقفه چند ماهه به‌علت انتخابات و فرآیند انتقال قدرت در ایران سرانجام از هشتم آذرماه سال جاری از سرگرفته شد. بر پایه اظهارات اخیر مقامات کشورمان تیم جدید مذاکره کننده نتایج و پیشرفت‌های به دست آمده از شش دور مذاکرات گذشته را پذیرفته است که خود قدمی رو به جلو در راستای حل و فصل مسائل با قی مانده از توافق است،چرا که بر اساس اخبار به دست آمده در شش دور قبلی مذاکرات بر روی 80 تا 90 درصد موارد اختلافی بین طرفین توافق حاصل شده بود. البته ذکر این مهم هم ضروری است که این درصد اندک از مسایل حل نشده در مذاکرات قبلی از موضوعات اساسی مورد اختلاف بوده که حل آن در گرو اراده جدی و انعطاف بیشتر طرفین می باشد. آن طور که از بررسی اظهارات مسئولان مذاکره کننده کشورمان ‌می‌توان استنباط نمود، ازجمله موضوعات اصلی باقی مانده که چه بسا توافق بر روی آن می‌تواند کلید به نتیجه رسیدن مذاکرات جاری باشد، خواست منطقی جمهوری اسلامی از طرف مقابل در مورد ارائه تضمین‌هایی عینی مبنی بر عدم خروج احتمالی از توافق در آینده (نظیر اتفاقی که در اردیبهشت ماه سال 1397 رخ داد) می باشد که با توجه به تجربه تلخ گذشته خواسته‌ای کاملا به جا، منطقی و عقلایی بوده اما از این منظر که با توجه به ساختار سیاسی ایالات متحده و قوانین جاری این کشور،ارائه تضمین عدم خروج توسط دولت های آینده این کشور امری ناشدنی است،گوئی رفع این گره کور مذاکرات در گرو خلاقیت و ارائه ابداعات بیشتر دیپلماسی است. از جمله پیشنهاداتی که در جهت حل پیچیدگی مذکور می‌تواند مورد توجه مذاکره کنندگان کشورمان قرار گیرد آن است که ایران می تواند با ارائه پیشنهاد توافق مشروط به تصویب کنگره ی ایالات متحده، فارغ از پاسخ طرف مقابل بیش از پیش جدیت و حقانیت خود را اثبات نموده و اصطلاحا توپ را در زمین طرف مقابل بیندازد وبدین ترتیب مسئولیت عدم توفیق احتمالی مذاکرات را کاملا متوجه و گریبانگیر طرف مقابل نماید. لذا اعلام رسمی موضع ایران مبنی بر بازگشت کامل به تعهدات ذیل برجام در صورت تائید و تصویب پیش نویس توافق توسط کنگره ایالات متحده،اقدام مناسبی است که در صورت موافقت طرف مقابل و به تصویب رساندن پیش نویس توافق در صحن کنگره، اطمینان از ایجاد ضمانت اجرائی لازم (و به دور از کشمکش های حذبی) را در بر می گیرد و از طرف دیگر در صورت مخالفت تیم مذاکره کننده ایالات متحده با پیشنهاد مطروحه ایران و یا رد پیش نویس توافق در کنگره،تمامی مسئولیت به نتیجه نرسیدن و شکست مذاکرات را متوجه ایالات متحده می‌نماید.