انتظارات از مذاکرات وین

ابتدای هفته جاری مذاکرات مربوط به خروج آمریکا از برجام و بازگشت آن کشور به توافق و نیز چگونگی توقف غنی‌سازی در ایران بین نمایندگان ایران و اعضای ۴+۱ در وین آغاز شد. هرچند که سخنگوی وزارت‌خارجه ایران اعلام کرد که ایران با عزم جدی وارد صحنه مذاکره شده و درصورتی‌که آمریکا هم همین رویه و اراده را داشته باشد می‌تواند بلیت ورود به اتاق مذاکره را کسب کند. در واقع این اولین چراغ سبزی بود که طرف ایرانی برای مذاکره رودررو با آمریکا از خود نشان‌داد. آمریکایی‌ها که چندین‌بار چنین تقاضایی را در رسانه‌ها مطرح کرده‌اند سعی خواهندکرد که آمادگی و جدیت در مذاکرات را از خود نشان‌دهند. در این میان مدتی بود که دلسوزان داخل کشور بر مذاکره مستقیم بین ایران و آمریکا تاکید می‌کردند که دلیل آنها این بود که اولا دقیقا درک خواهند کرد که دو طرف از یکدیگر چه می‌خواهند و تاثیرگذاری واسطه‌ها به حداقل خواهد رسید. ثانیا در مذاکره مستقیم طرفین با درک بهتر از شرایط یکدیگر تلاش می‌کنند در جایی که با موانعی مواجه شدند راه سومی که موجب رضایت طرفین باشد پیدا کنند. البته سخنان سخنگوی وزارت امورخارجه کشورمان را باید یک صحبت اولیه تلقی کرد و ممکن است بعد از چندین نشست در وین این اتفاق رخ دهد. نباید فراموش کنیم که کشورهایی هم هستند که از این اتفاق وحشت دارند و انجام آن را به ضرر منافع خود می‌دانند، به‌طوری که در همین چند روز اخیر تعدادی از رسانه‌های معروف بین‌المللی و به‌ویژه بعضی روزنامه‌های تحت نفوذ تل‌آویو از شکست مذاکرات و به نتیجه نرسیدن آن یادداشت هایی ارائه کرده‌اند. آنچه از شواهد پیداست، هم آمریکا و هم ایران علاقمندند که این دور از مذاکرات نتیجه‌بخش باشد. در واقع موضوع هسته‌ای ایران مانع بزرگی برای اجرای استراتژی کلان آمریکا در سطح نظام جهانی که در ابتدای شروع کار دولت بایدن اعلام شد، به‌حساب می‌آید. آمریکایی‌ها علاقمندند که این مانع را از جلوی پای خود بردارند و ماندن در این چاله ژئوپلیتیکی نیز در انتخابات آتی ریاست‌جمهوری آمریکا بر رای دموکرات‌ها تاثیر منفی خواهدگذاشت. جمهوریخواهان با مقایسه وضعیت فعلی با وضعیت دوران ترامپ که تحریم‌ها با جدیت و سختی بیشتری اعمال می‌شد در کارزار انتخاباتی دولت بایدن را دولتی ضعیف توصیف خواهند کرد که خروج از عراق و خروج اسفبار از افغانستان همراه با موضع تهاجمی روسیه در اروپا و چین در شرق دور به آن افزوده خواهد شد. ایران هم با توجه به شرایط سخت اقتصادی نیاز به درآمدهای خیلی بیشتری دارد که بتواند پاسخگوی خواسته‌های اقشار گوناگون در داخل کشور باشد که روزبه‌روز به‌خاطر سختی زندگی و تورم این درخواست‌ها افزایش می‌یابد. تعامل بهتر با بعضی همسایگان همچون تاجیکستان، ترکمنستان، آذربایجان، ترکیه، پاکستان و حتی امارات از سوی دولت جدید ایران، نشان از این دارد که به احتمال قوی همین روند در وین نیز طی خواهد شد. سه درخواست ایران از آمریکا در مذاکرات یعنی رفع تمام تحریم‌ها، راستی‌آزمایی و ارائه تضمین هر چند که از سوی طرف آمریکایی و بسیاری از تحلیل‌گران که بعضا علاقه‌ای به توافق ندارند غیر ممکن جلوه داده شده ولی واقعیت این است که در دیپلماسی انجام هیچ امری غیر ممکن نیست و حتما می‌توان برای آنها راه حل هایی پیدا کرد. در مورد راستی‌آزمایی آمریکا خود می‌تواند آستین بالا بزند و مدتی خریدار نفت ایران شود و پول آن را از طریق نظام بانکی واریز کند. شکستن این قفل و تداوم آن یک نوع اطمینان بخشی به دیگر شرکت‌ها می‌دهد که وارد معامله با ایران شوند. در رابطه با تضمین اگر کنگره آمریکا آماده همکاری با کاخ سفید نیست اورانیوم‌های غنی‌شده توسط ایران و سانتریفیوژهای پیشرفته می‌تواند در داخل مراکز غنی سازی در حالت توقف کامل زیر نظر آژانس قرار گیرد تا زمانی که ایران اطمینان حاصل کند که دولت بعدی آمریکا از برجام خارج نمی‌شود. در رابطه با تحریم‌ها رییس‌جمهور آمریکا می‌تواند از حداکثر اختیارات خود استفاده کرده و آنچه که از بعد از خروج ترامپ انجام گرفته را به‌جای خود برگرداند.