پژواک ناتوانی «اکو» در گوش اعضا!

آرمان‌ملی- محمدسیاح: نشست سازمان همکاری اقتصادی (اکو) درحالی برگزار می‌شود که ایران به توسعه همکاری‌های اقتصادی خود با کشورهای عضو بیش از سایرین نیازمند است. دلیل آن هم این است که افزایش روابط با همسایگان و کشورهای نزدیک در منطقه و دارای منافع مشترک، می‌تواند فرصتی برای عبور از تحریم‌های اقتصادی و سیاسی کشنده آمریکا و متحدانش علیه ایران باشد. حضور کشورهای عضو اکو از جمله افغانستان، آذربایجان، قزاقستان، ترکمنستان، قرقیزستان، ازبکستان، تاجیکستان، پاکستان و ترکیه که بازاری 480 تا 500 میلیون نفری را برای ایران محسوب می‌شود، می‌تواند فرصت خوبی برای توسعه همکاری‌های اقتصادی در سطوح مختلف باشد. البته در گذشته هم بر این موضوع تاکید شده که دیپلماسی اقتصادی ایران بسیار ضعیف عمل کرده است ولی این امیدواری در آستانه برگزاری نشست مذاکره احیای برجام در وین با اعلام آمادگی کشورهای مختلف برای همکاری اقتصادی و سیاسی با ایران در صورت حصول توافق؛ افزایش‌یافته است. هر چند که ملزوماتی نظیر روشن‌شدن سرانجام پیوستن ایران به FATF یا سازمان اقتصاد جهانی و خارج کردن معاهده‌های اقتصادی دو و چندجانبه از حالت سکون نیاز است. پیش‌نیاز همه این اتفاقات هم برداشته‌شدن تحریم‌های اقتصادی است که سال‌ها با لجبازی مقامات ایرانی و آمریکایی بدون درنظرگرفتن منافع مردم ادامه داشته و بیشترین آسیب را هم به مردم ایران وارد کرده است. به‌نظر می‌رسد زمان آن رسیده که دولت سیزدهم با تمرکز بر برداشته‌شدن تحریم‌ها و بازشدن فضای اقتصادی و سیاسی کشور؛ زمینه رشد اقتصادی را فراهم کند. در حال حاضر رشد روزافزون نرخ تورم و نوسانات نرخ ارز که به‌واسطه همین تحریم‌ها به اقتصاد کشور تحمیل شده است فشار مضاعفی را بر اقشار کم‌ درآمد مردم وارد آورده که این فشار بحران‌های اجتماعی را رقم زده و ادامه این روند بحران‌های بسیار بزرگتری را به‌دنبال خواهد داشت. انتظار مردم این است که پس از سال‌ها تحمل فشار تحریم که البته عده‌ای‌ آن را به‌واسطه رانت‌هایی که از این طریق به‌دست آوردند نعمت می‌دانند، پایان داده شود تا بلکه مردم ایران هم بتوانند پس از سال‌ها تحمل سختی و فشارهایی که مسئولان کشور متوجه آن نشدند و صرفا از درد مردم برای خود دیوار مقاومت پوشالی و تریبون شعارپراکنی ساختند، زندگی بهتری را تجربه کنند که قطعا این حق مردم است. «اکو» فرصتی برای توسعه روابط اقتصادی و ایجاد بازارهای جدی است و مسئولان دولت سیزدهم باید از این فرصت‌ها به بهترین شکل بهره ببرند.

سطح پایین تجارت در «اکو»

جمشید عدالتیان شهریاری، عضو اتاق بازرگانی ایران در این باره به«آرمان‌ملی» گفت: 10 کشور عضو اکو هستند که تنها 2 کشور در این میان قدرت اقتصادی محسوب می‌شوند. تجارت فی‌مابین کشورهای اکو کمتر از سه یا چهار درصد تجارت آنها با سایر کشورهاست و این اتفاق خوبی نیست. او ادامه داد: در دورانی قرار شد تا تعرفه‌های گمرکی را بین خودشان متعادل کنند و مسیر اتحادیه اروپا را در پیش بگیرند تا بتوانند بازار مشترک ایجاد کنند ولی این اتفاق هم رخ نداد. این کشورها از نظر فرهنگی شبیه به‌هم هستند و از نظر جغرافیایی هم نزدیک به یکدیگر قرار دارند، اما از نظر ارزش‌های سیاسی باهم مشکل دارند. عدالیتان شهریاری با اشاره به سابقه اکو افزود: اکو، در گذشته سازمان پیمان منطقه‌ای بود که ایران و ترکیه و پاکستان و عراق آن را پایه‌گذاری کردند که بعدا عراق از این سازمان خارج شد و بعداز انقلاب 57 ایران؛ به سازمان اکوی فعلی تغییر یافت ولی تجارت بین کشورها تغییری نکرد. از طرفی نوع تولیدات کشورهای عضو هم نیاز سایر کشورها را پوشش نمی‌دهد و برای رفع این مشکل نیاز به تغییرات ساختاری است.

اقتصاد غیرهمگن و سیاست همگن

این عضو اتاق بازرگانی ایران ادامه داد: کشورهای عضو این سازمان، نیاز است که تجارت متقابل داشته باشند، به عبارت دیگر اینکه صرفا ایران صادرکننده در اکو باشد موضوع درستی نیست. در یک بازار مشترک هم باید کالا خرید و هم باید فروخت درغیراین صورت تجارتی صورت نمی‌گیرد و به‌طورکلی از اهدافی که برای اکو درنظر گرفته شده دور است. او گفت: کشورهای عضو اکو باید از نظر سیاسی همگن و از نظر اقتصادی غیرهمگن شوند تا بتوانند نیازمندی‌های یکدیگر را پوشش بدهند. عدالیتان شهریاری تصریح کرد: سال‌هاست که اکو وجود دارد و بحث‌های زیادی در این سازمان از جمله تعریف پول مشترک و حذف دلار از معاملات، بیمه اکو، افزایش ترانزیت و... مطرح شده است که مسکوت مانده‌اند. این درحالی است هیچ کشوری هنوز اکو را جدی نگرفته و هیچ عضوی از این فرصت استفاده جدی نکرده است. او در پاسخ به این پرسش که تحریم‌بودن ایران تاثیری در کاهش سطح تجارت کشورهای اکو دارد یا نه؛ توضیح داد: مساله تحریم در اینجا نقشی ندارد درصورتی‌که اکو تقویت میشد می‌توانست ضدتحریم هم باشد، اما کالاهای تولیدی کشورها نیاز اعضا را تامین نمی‌کند. کشورهای قدرتمند اکو ایران و ترکیه‌اند و سایر کشورها آنچنان توان اقتصادی‌ای ندارند که بتوانند بار اکو را بکشند. این کشورها به کشورهایی دیگری نظیر چین، روسیه، اروپا و آمریکا احتیاج دارند. از نظر سیاسی این مشکلات باید رفع شود ولی هنوز برای این مهم اقدامی ‌نشده است.

اکو؛ پیش از این هم ضعیف بود

عدالتیان شهریاری افزود: قبل از تحریم‌ها هم اکو سازمان ضعیفی به‌شمار می‌رفت، اینطور نبود که بگوییم قوی بوده و حالا توان خود را از دست داده است. حتی می‌توان گفت که الان وضعیت بهتری نسبت به سال‌های قبل دارد. مسائل مختلفی در این رابطه دخیل هستند. او ادامه داد: هنوز یکپارچگی‌ای یک بازار مشترک را به‌وجود می‌آورد بین کشورهای عضو اکو شکل نگرفته است! کشورهای عضو اکو به‌دنبال اهداف مشترک باشند تا این سازمان بتواند نقش خود را در اقتصاد بین‌المللی و اثرگذاری بر معادلات جهانی ایفا کند. این عضو اتاق بازرگانی ایران معتقد است: در شرایطی که این رویه در اکو وجود دارد برداشت و دستاوردهای ایران و سایر اعضا از این سازمان چندان چشمگیر نخواهد بود. در کوتاه‌مدت شاید بتوان برای این سازمان کاری کرد ولی در دراز‌مدت قطعا نتایج آنطور که باید به‌دست نخواهد آمد. عضویت در سازمانی توانایی چندانی در افزایش تعاملات اقتصادی ندارد و اثربخشی آن در بین سازمان های اقتصادی چندان تعریفی ندارد برای ایران دستاوردی نخواهد داشت مگر اینکه برای آن دستاوردسازی شود. قطعا ایران باید با برداشتن تحریم‌ها و عضویت در FATF و سایر معاهدات بین‌المللی خود را به عضویت سازما‌ن‌های اثرگذارتر اقتصادی و سیاسی برساند تا بتواند با رشد تراز تجاری اقتصاد را سامان بدهد.