مساله اروپا و احیای برجام

در دوران ترامپ و اوایل دوره ریاست جمهوری بایدن شاهد بودیم که اروپا مواضعی نزدیک به ایران دارد. با توجه به مشکلات اقتصادی که در لایه‌های زیرین اروپا وجود دارد و بحران مهاجرت به قاره اروپا، آنها کاهش تحریم‌های ایران و تبادل با کشورمان را فرصت خوبی برای تجارت و مقابله با بحران‌هایی همچون مهاجرت تلقی می‌کنند. از همه مهم تر اینکه جایگاه ایران در منطقه استراتژیک است و همین مساله اهمیت موضوع را دو چندان می‌کند، چراکه به هیچ وجه نمی‌توان ایران را از معادلات کنار گذاشت. برای ایجاد صلح در منطقه در هر کشوری که باشد ایران به عنوان بازیگری مهم و حیاتی نقش‌آفرینی می‌کند و می‌تواند زمینه‌های همکاری بیشتر ایران با کشورهای اروپایی را پدید آورد. کشورهای اروپای غربی به خوبی به این موضوع واقف هستند که ایران بیشتر میل به همکاری با آنان دارد. صنایع و مشاغل ایران به گونه‌ای است که برند اروپایی را بهتر و بیشتر می‌شناسد. همین موضوع سبب می‌شود تا اروپایی‌ها به هر صورت به طور کج‌دار و مریز روابط حداقلی را نگه دارند. تعاملات اخیر هیات اروپایی با مسئولان ایرانی نیز در همین راستا بوده است. نکته مهم دیگر برای اروپایی‌ها این است که آنها به دنبال تولید ملی و مستقل کردن خود از آمریکا هستند. در این راستا اگر در سال 2024 ترامپ بار دیگر در انتخابات پیروز شود تنش‌هایی مانند تعرفه‌ها بار دیگر جریان خواهد گرفت. از همین رو در دوران پساکرونا شاهد افزایش تعرفه‌ها و تولید ملی کشورها خواهیم بود. همه این مسائل اروپا را به سمتی می‌برد که بخواهد سیاست مستقلی را نیز در خاورمیانه اتخاذ کند و ایران را به عنوان یک شریک مهم برای خود حفظ کند. همان‌طور که شاهد هستیم رقابت‌های بین‌المللی میان آمریکا با کشورهای غربی و همینطور رقابت کشورهای غربی با آمریکا به علاوه چین و روسیه افزایش یافته و با گذشت زمان بر شدت آن نیز افزوده خواهد شد. در همین حال آمریکا و کشورهای غربی سعی خواهند کرد که تجارت بین المللی خود را محدود کنند و در مسیری گام بردارند که روند تولید به جای اینکه در کشورهایی مانند چین انجام شود در داخل شکل گیرد و متعاقبا با افزایش تعرفه‌ها، درصد بیکاری کاهش یافته و بخش‌های ورشکسته اقتصادی بار دیگر احیا شوند. چنین فضایی فرصت خوبی را برای ایران فراهم می‌کند که از غرب به شرق تمایل پیدا کند و در این بین با کشورهایی که با آمریکا اختلاف شدید دارند ائتلاف اقتصادی تازه‌ای تشکیل دهد. مانند اتفاقی که در پیمان شانگهای رخ داد. روابط اقتصادی ایران با روسیه می‌تواند پررونق‌تر از گذشته شود به‌خصوص با چین که با افزایش سطح تنش‌ها با غرب و آمریکا و همچنین سد تعرفه‌ها، به تدریج انگیزه همکاری این کشور با ایران می‌تواند در آینده‌ای نزدیک پررنگ‌تر شود. دیپلماسی اقتصادی ایران از دیرباز فعال نبوده و همواره باید سعی بر این باشد تا به بهترین شکل از فضای تنش آلود قدرت‌های بزرگ به نحو احسن استفاده کرد.