بحران پیش آمده در روابط ایران و آذربایجان ریشه در زمان استقلال جمهوریهای آسیای مرکزی از شوروی دارد. با توجه به اختلافات پیش آمده بر سر قره باغ و جنگ پیش آمده بین آذربایجان و ارمنستان، ایران متهم به حمایت از ارمنستان بود و رسانههای آذری و صهیونیستی با حمایت رسانههای ترکیهای بر روی این مسأله مانور تبلیغاتی برگزار کردند. بعد از جنگ اخیر و آزادسازی مناطقی از آذربایجان که در اشغال ارمنستان بود، بحث سیاستهای آذربایجان به همراه ترکیه در منطقه قفقاز مطرح است که عبارتند از: 1-تعهداتی که آذربایجان به ترکیه در قبال حمایتهای آن کشور از آذربایجان داد، 2-وضعیت ژئوپلیتیک، انرژی و خط ترانزیت در قفقاز و 3-مهار ایران در قفقاز است. با توجه به تبادلات امنیتی جمهوری آذربایجان با اسرائیل و ترکیه بحث ایجاد سدی در مناسبات ایران با ارمنستان و ترانزیت ایران با کشورهای حوزه دریای سیاه را مطرح کردند. تنش به وجود آمده اخیر را در این راستا میتوان تحلیل کرد و مشخص است که ترکیه و آذربایجان سعی دارند در مرزهای ایران اقداماتی انجام دهند که به نوعی ایران بیشترین تمرکز خود را در مرزهای شمال غربی خود داشته باشد. سناریویی که اسرائیل و آمریکا از آن حمایت میکنند؛ فعالیتهای ایران در یمن و سوریه باعث شده اسرائیل سعی کند افکار عمومی منطقه و ایران را به مرزهایی که تاکنون آرام بودند، سرگرم کند. آذربایجان به تنهایی قادر به ایجاد این بحران نیست، چون آذربایجان کشوری است که از نظر سیاست داخلی و بین المللی در حد و اندازهای نیست که بخواهد برای جمهوری اسلامی ایران بحران سازی کند. پشت این بحران سازی اهدافی نهفته است این گونه نیست که به خاطر عوارض گمرکی اقدام به تنش زایی کنند؛ اینها مسائل حاشیهای هستند و بحث فشار به ایران برای راضی کردن ارمنستان برای ایجاد کریدور ترانزیتی ترکیه به باکو است، آذربایجان به دنبال ارتباط زمینی با نخجوان و ترکیه است. همچنین بحث سیاستهای شیطنت آمیز اسرائیل در منطقه است که به دنبال عملیاتی کردن حضور در مرزهای شمال غربی ایران است.جریانهای پان ترکیستی سویه دیگر این قضیه هستند؛ ترکیه سردمدار این جریان بود و بعد آذربایجان از آن برای فشار به ایران از آن استفاده کرد، چراکه مسائل قومی و زبانی یکی از خط قرمزهای سیاست خارجی و امنیت ملی ایران است. من فکر می کنم ترکیه و اسرائیل به دنبال درگیری و ایجاد ذهنیت منفی در افکار عمومی ترکیه و آذربایجان هستند تا در صورت لزوم از خاک این کشورها برای اقدام علیه ایران استفاده کنند. ترکیه و آذربایجان به نوعی میخواهند در راستای سیاست های تامین امنیت خود قراردادهایی را با آمریکا و اسرائیل منعقد کنند. جمهوری اسلامی ایران همواره پیام دوستی به همسایگان خود داده است و در زمان برگزاری رزمایش مشترک ترکیه، آذربایجان و پاکستان به عنوان«دوستی سه برادر» به برگزاری آن اعتراضی نکرد، رزمایش «فاتحان خیبر» جهت آمادگی برای دفع هرگونه تهاجم است. ترکیه و آذربایجان اگر نیت تجاوزکارانهای ندارند از این مانور باید استقبال کنند اما متاسفانه شاهد عکسالعمل منفی مقامات دو کشور بودیم. ورود آذربایجان به بازیهای سیاسی و نظامی ترکیه، اسرائیل و آمریکا منافعی برای آن کشور ندارد. آذربایجان کشوری است که در حال حاضر از نظر ساختار قدرت و سیاست داخلی دچار تشددهای زیادی است و دیگر نمیتواند وارد جنگ جدیدی شود. رزمایش ایران، رزمایش حفظ امنیت منطقه است و به نفع کشورهای منطقه است.