فرصتی که باید غنیمت شمرده شود
با گذر زمان و با کاهش تلاطمها درخصوص عضویت در سازمان شانگهای، به وضوح میتوان متوجه شد که با توجه به گستردگی جغرافیایی و اهداف سازمان شانگهای، عضویت رسمی و کامل ایران در این سازمان حامل اثرات سیاسی، امنیتی و اقتصادی فراوانی است. از سوی دیگر ایران مدتها است که یکی از حامیان جدی برنامه بعضی از کشورهای عضو به ویژه روسیه در مقابله با تروریسم و مواد مخدر بوده است و اکنون عملا به این هدف سازمان پیوسته است. ایران همچنین عملا در مسیر کریدور شمال به جنوب و شرق به غرب قرار دارد که میتواند نقش تاریخی خود را با وجود بدخواهی بعضی از کشورهای منطقه ایفا کند. علاوه بر این، منابع غنی انرژی، نفت و گاز ایران که مورد نیاز چین و هندوستان، دو عضو پر جمعیت سازمان است همراه با همکاریهای استراتژیک ایران با این دو کشور و در کنار همکاریهای امنیتی شانگهای، نگاه و رویکرد ایران به شرق را تکمیل میکند. همکاریهای اقتصادی ایران و چین از یک طرف و ایران و روسیه از طرف دیگر در قالب قراردادهای درازمدت، در صورتی که با توسعه و سرمایه گذاریهای داخلی ایران همراه شود، راهگشای بسیاری از مسایل اقتصادی و توسعهای سریع ایران خواهد شد. نهایتا عضویت ایران در سازمان شانگهای بهعنوان یک نهاد قدرتمند منطقهای که در تقابل با نفوذ و یک جانبهگرایی آمریکا و ناتو و تضعیف هژمونی آنها در جهان است، میتواند موضع ایران را در خاورمیانه تقویت کند و حتی در مذاکرات برجامی که روسیه و چین دو عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل شرکت دارند، امتیازات بیشتری برای لغو تحریمها از آمریکا اخذ کند. از اهمیت تشکیل این سازمان و اهداف همه جانبه آن همین بس که مساحت کل سرزمینهای تحت حاکمیت کشورهای عضو و ناظرین بیش از ۳۵ میلیون کیلومتر مربع و با جمعیتی بیش از سه میلیارد یا حدودا بیش از ۴۰ درصد جمعیت دنیا را در بر میگیرد. از این رو باید گفت که این سازمان ظرفیت بسیار فراوانی در شکل گیری ساختارهای امنیتی حوزه پیرامونی خودش خواهد داشت و برگزاری نشست در روزهای ۱۶ و ۱۷ سپتامبر خود گویای تلاش اعضای این سازمان برای ایفای نقشی فعالانهتر در بحرانهای منطقه به خصوص افغانستان است. خروج نیروهای آمریکا و ناتو از افغانستان و تسلط گروه طالبان بر این کشور از تحولات مهمی است که شایسته توجه سازمان خواهد بود. اگرچه این سازمان بصورت آشکار به دنبال تقابل با منافع هیچ کشوری نبوده و رسما هدف همکاریهای چندجانبه برای حفظ امنیت را پیگیری کرده ولی واقعیت این است که محور روسیه و چین به انضمام ایران به نوعی در حال حرکت به سمت تقابل با نفوذ آمریکا در منطقه هستند. بنابراینسازمان شانگهای یک نهاد منطقهای برای همکاریهای چند جانبه در حوزههای سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی و با تاکید بر حفظ و ثبات مرزها و حاکمیت ملی کشورهاست که ایران باید از آن به بهترین شکل استفاده کند.
