همه آنچه باید از «قارچ سیاه» بدانیم
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران، در ارتباط با علل و عوامل بروز «قارچسیاه» در برخی از بیماران کرونایی توضیحاتی ارائه داد. محمدرضا صالحی گفت: «قارچسیاه» کلمه دقیقی برای معرفی این بیمار نیست، اما تقریبا از دیرباز و بهخصوص از اتفاقاتی که در هند در همین اپیدمی کووید۱۹ افتاد؛ به «قارچسیاه» (Black Fungus)، معروف شد. بهخاطر تظاهرات بالینی که بیشتر در بیماران ایجاد میکند و ممکن است قسمتهایی از مخاط پوست بیمار و حتی چشمش سیاه شود، اسم اصلی این قارچ «موکورمایکوزیس» است. از دسته قارچهای کپکی و مهاجم است که از دیرباز در انسانها شناخته شده بهخصوص در افراددیابتی و در افرادی که سطوحی از نقص ایمنی را دارند، مشاهده شده است. اما در افراد سالم هم ممکن است که در واقع بهصورت موارد نادری گزارش شود. نکته خیلی مهمی که وجود دارد معمولا در همهجا موجود است، این است که از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود، اما از ضایعاتی که ما اصطلاحا میگوییم (فاسدشدنی، گندیده و یا کپکزده) منتقل میشود. بهطور نمونه؛ معمولا دانههای اولیه قارچ از نانی که کپکزده و یا میوهای که خراب شده و یا قسمتهایی از میوهها ممکن است لک بزند و خراب
شود، معمولا با همین قارچها که آلوده با دست و یا با تنفس منتقل میشوند و به سیستم تنفسی «سیستمتنفسی فوقانی یا تحتانی» که اگر فضا مهیا باشد برای رشد شروع به جوانهزدن کرده و پیشرفت میکند. این قارچ خیلی علاقهمند به آهن است و چون علاقهمند به آهن است بهسمت خون و عروق هجوم برده و تخریب میکند و پشت عروق تخریب شده بافت سیاه میشود.
علائم و نشانهها
وی در خصوص ارتباط «قارچسیاه» و کرونا، افزود: از زمانی که کووید۱۹ شایع شد، مشاهده کردیم که تعداد عفونت قارچی رو به افزایش است. در ابتدا خودمان گزارشی از دانشگاه علوم پزشکی تهران چاپ کردیم که شامل ۱۵ بیماری بود که مبتلا به قارچ «موکورمایکوزیس» بودند و کووید۱۹ هم داشتند. اما موانعی وجود داشت و کمی زمان برد وگرنه یکی از اولین گزارشات دنیا در مورد وجود این قارچ میشد. اما در هندوستان با گسترش کووید۱۹ (در موج دلتای هندی) روند رو به افزایشی این قارچ دیده شد. هماکنون با پیک پنجم کووید۱۹ با یک موج بسیار جدی از این بیماری مواجه شدهایم. بهطوریکه متاسفانه روزانه از استانهای مختلف کشور هم بیمار داریم و با اساتید مختلف موارد را مطرح و بررسی میکنیم. صالحی در ارتباط با علائم و نشانههای اولیه «قارچسیاه» تصریح کرد: چند نکته برای ما حائز اهمیت است؛ اینکه کدام قسمت بدن را درگیر میکند، معمولا در افراد مبتلا به کووید۱۹ قسمتهایی از سینوس و چشم درگیر است که با گزگز ناحیه گونه، احساس بیحسی در ناحیه صورت و گونه، اختلال در بینایی، اختلال در باز و بستهشدن پلک، اختلال در حرکت پلک، دردچشم و سر دردهای تیر کشنده در اطراف
محیط چشم خودش را نشان میدهد و ممکن است بیمار خونآبه سیاهی از بینی داشته باشد و احیانا در ناحیه کام، بینی و چشم قطعات سیاه رنگی مشاهده شود که توصیه میکنم حتما توسط پزشک ویزیت شوند. وی در مورد اینکه چه گروهی از افراد بیشتر در معرض این بیماری هستند، افزود: کماکان دیابت و دیابت کنترلنشده مهمترین نکته است. متاسفانه کووید۱۹ باعث شده وقتی فرد مبتلا میشود رژیم غذایی و مصرف داروهایش بههم میخورد و افزایش قند پیدا میکند. بعضی از داروهایی که امروزه بهعنوان داروهای اصلی در درمان کووید۱۹ مورد استفاده قرار میگیرد، مثل دسته داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (کورتیکواستروئیدها، پردنیزولون، دگزامتازون) که در دوزهای بالا و طولانی مدت بهشدت افراد را مستعد میکند، در کنار این افرادی که سابقهای از سرطان و شیمیدرمانی دارند و اگر این افراد به کووید۱۹ مبتلا شوند ریسک ابتلا به این عفونت قارچی در این افراد افزایش پیدا میکنند. دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران در ارتباط با روشهای ابتلا و انتقال «قارچسیاه»، اظهارکرد: خیلی از افراد در طول روز به این قارچ آلوده میشوند بهطور مثال؛ موزی را برمیداری سر این موز گندیدگی دارد
و جدا میکنی در حین اینکه داری جدا میکنی با قطعات آن قارچ بهصورت میکروسکوپی آلوده میشوی اما چون ایمنی بدنتان ایمنی خوبی است اسپورهای قارچ را از بین میبرد اما اگر نقص سیستم ایمنی داشته باشید، قارچ شروع به رشد و پیشرفت میکند.
درمان
وی افزود: مهمترین نکتهای که در مورد پیشگیری وجود دارد این است که افرادی که پرخطر هستند مثل افرادی که دوزهای بالای داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مصرف میکنند و یا افرادی که دیابت غیرقابلکنترل دارند و یا پیوند شدهاند باید با مواد فاسدشدنی و یا مواد کپک دار ارتباط کمتری داشته باشند. صالحی در پاسخ به این سوال که شانس ابتلا به این بیماری برای افراد عادی جامعه چقدر است، افزود: افراد عادی جامعه معمولا به این بیماری دچار نمیشوند، نکته مهمی که در افراد عادی جامعه وجود دارد اینکه اگر ابتلا حاصل شد معمولا خیلی محدوده و پیشرفت قابلتوجهی هم نمیکند. بهطور مثال ممکن است افرادی که باغبانی و کشاورزی میکنند ضایعات پوستی برای آنها حادث شود اما اگر افراد عادی جامعه بهخاطر کووید۱۹ بستری یا درمان شوند و این درمان حاوی مقادیر زیادی از داروهای سرکوبکننده ایمنی باشد، افراد مستعد ابتلاء هستند. وی در خصوص مدتزمان درمان این بیماری، گفت: درمان این بیماری دو بخش دارد؛ بخش نخست اقدامات جراحی است که شامل برداشتن بافتهای مرده و آلوده به قارچ است که براساس شرایط توسط همکاران جراحی گوش و حلق و بینی و یا جراحی چشم انجام میشود
در کنار این درمان مدیکال یا دارویی است. مهمترین دارویی که برای درمان «قارچسیاه» استفاده میشود «آمفوتریسین» B است. به جرأت میتوان گفت که هیچ جایگزین قدرتمندی برای درمان این بیماری فعلا در دنیا وجود ندارد و طول مدت درمان با این داروی تزریقی حداقل ۴ تا ۶ هفته است و ممکن است حتی طولانیتر هم شود. عضو گروه بیماریهای عفونی بیمارستان امامخمینی در پاسخ به این سوال که افراد برای ایمن ماندن از این بیماری باید چه اقداماتی را انجام دهند، افزود: مهمترین نکتهای که وجود دارد این است که افراددیابتی قندخون خود را کنترل و رژیم غذایی را رعایت کنند.
