مستندسازان نیاز به امنیت شغلی دارند

کارگردان مستند «یوفــک» با اشاره به مشکلات مستندسازان در شرایط اقتصادی امروز، تاکید کرد که حضور بانوان مستندساز در یکدهه اخیر، مهم و قابل توجه بوده است. مهوش شیخ‌الاسلامی گفت: زنان علاقه‌مند به مستندسازی با وجود مشکلات، همیشه در این حیطه فعال و خروشان بوده‌اند و به‌هر ترتیب کارشان را به سرانجام می‌رسانند. درواقع می‌توان گفت زنان در عرصه مستندسازی پیشتاز شده‌اند. وی افزود: حول‌و‌حوش سال ۵۲ که من در مجموعه فرهنگ و هنر شروع به فیلمسازی کردم، فیلمساززن وجود نداشت. نمی‌دانم پیش از من کسی فیلم مستند در آن مجموعه ساخته بود یا نه؟ اما آن زمان تنها زن فیلمساز بودم و این تنهایی چالش‌هایی را به‌همراه داشت. مثلا وقتی می‌خواستم به‌همراه گروهم برای فیلمسازی به قشم بروم مدتی طول کشید تا این اجازه را به من بدهند. کارگردان فیلم «اتاق‌تاریک» یادآور شد: در آن دوران، نگاه به فیلمسازان زن خیلی متفاوت بود. در گروهی که من با آنها همکاری داشتم همه مرد بودند و گاهی حس می‌کردم آنها تمایلی ندارند از من به‌عنوان کارگردان به اصطلاح حرف‌شنوی داشته باشند. آن روزها، نگاه به کارگردان زن مثل امروز نبود و چون زنان در این عرصه فعال نبودند، اینکه یک زن سرپرستی گروه فیلمسازی را برعهده بگیرد برای‌شان سخت بود. خوشبختانه سال‌هاست از آن دوران گذر کرده‌ایم و در یکدهه اخیر زنان فیلمساز جایگاه خوبی در این عرصه دارند و دیگر آن نگاه وجود ندارد. حالا در گروه‌های فیلمسازی همه به‌عنوان دوست و همکار به هم نگاه می‌کنند و پروژه‌ها همدلانه پیش می‌روند. شیخ‌الاسلامی ادامه داد: خوشبختانه ورود وسایل و تجهیزات دیجیتال به همه علاقه‌مندان این امکان را می‌دهد که فیلمسازی یا فیلمبرداری را تجربه کنند. با تجهیزات جدید راحت‌تر از پیش، می‌توان به دل صحرا و کویر و جنگل زد یا به مناطق دوررفت و فیلم ساخت و این واقعا امکانی فوق‌العاده است.

بودجه‌ مستند خیلی کم است

کارگردان فیلم «چارشو» گفت: من به‌عنوان یک فیلمساز از نظر ورود به لوکیشن‌های مختلف و رفتن داخل اجتماع‌های مردمی برای فیلمسازی هرگز مشکلی نداشته‌ام. مشکل آنجا برایم آغاز می‌شود که با مدیران و مسئولان وارد مذاکره و صحبت می‌شوم. کارگردان مستند «برگ‌سبز» تصریح کرد: شنیده‌ام و می‌دانم که مدیران از نظر بستن قراردادهای مالی بین فیلمسازان فرق می‌گذراند و این تاسف‌انگیز است. من همیشه با مرکز گسترس سینمای مستند و تجربی همکاری کرده‌ام و شاید باور نکنید ولی تابه‌حال برای خودم هیچ دستمزدی برنداشته‌ام. به‌هرحال بودجه محدود است و باید دستمزد افرادی را که با آنها همکاری می‌کنم، بپردازم به همین دلیل معمولا مبلغی هم، روی بودجه کار می‌گذارم. البته این تنها مشکل من نیست و بقیه همکارانم نیز چنین مشکلی دارند. کلا بودجه‌ها در فیلم‌های مستند خیلی کم است. وی متذکر شد: از زمانی که آغاز به فیلمسازی کرده‌ام همیشه با مشکل تجهیزات روبه‌رو بوده‌ام. منظورم از تجهیزات تنها وسایل فیلمسازی نیست بلکه وسایل جانبی مانند خودروی مناسب و... است. بسیاری از فیلم‌ها در طبیعت و دل کویر و جنگل تولید می‌شوند و ما نیاز به خودروی مناسب برای حضور در طبیعت و نگهداری تجهیزات فیلمبرداری‌مان داریم. چرا برای سینمای داستانی سینه‌موبیل ساخته شده اما برای سینمای مستند یک خودروی مناسب وجود ندارد. ما مانند سایر همکاران‌مان نیاز به امنیت شغلی داریم و امیدوارم این مهم موردنظر مسئولان قرار گیرد. شیخ‌الاسلامی با اشاره اینکه قراردادهای مستندسازان در مقابل قراردادهای فیلم‌های سینمایی ننگین است، گفت: ما می‌دانیم همه جای دنیا بودجه و هزینه برای فیلم‌های داستانی بیشتر است، اما در کشور ما این اختلاف بسیارفاحش است. مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی همیشه برای من پشتوانه بوده است. گاهی برخی مدیران به این مرکز آمده‌اند که دوست‌شان نداشتیم و گاهی مدیرانی حضور داشته‌اند که همکاری‌های خوبی داشته‌ایم. در کل مرکز گسترش جایگاهی است که ما مستندسازان با وجودش احساس امنیت می‌کنیم و باید هم، اینطور باشد. این مستندساز ادامه داد: در حال حاضر مشغول ساخت مستندی به‌نام «موسیومارکُف» در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی هستم که در مراحل پایانی قرار دارد. موضوع فیلم درباره یک معمار روس است که زمان جنگ جهانی اول و به قدرت رسیدن بلشویک‌ها به ایران آمد و در کشورمان ماندگار شد و به ساختمان سازی شروع کرد. شیخ‌الاسلامی در پایان صحبت‌هایش یادآور شد: این شخصیت اصلا در کشور ما شناخته شده نیست و حتی فعالان در عرصه معماری هم به ندرت او را می‌شناسند درحالی که خدمات بسیاری در زمینه معماری داشته است. آثار بسیاری از وی به‌جای مانده که برخی متاسفانه تخریب شده یا در حال تخریب هستند و من فکر کردم پیش از اینکه این اتفاق بیفتد در مستند خودم ثبت‌شان کنم.