حذف سهمیهبندی و تقاضا محوری در بورس کالا
آرمانملی: به اعتقاد کارشناسان، در ایران، بورس کالا به مثابه یک ابزار تاثیرات خوبی بر جای میگذارد، از جمله اینکه به شفافسازی و حذف دلالان از فرآیند کسبوکار انجامیده و در تعامل عرضه و تقاضا، موضوع قیمتگذاری دستوری حذف میشود. یکی از مشکلات زنجیره فولاد، نحوه قیمتگذاری محصولات مختلف این زنجیره است که همواره محل اختلاف تولیدکنندگان و عرضهکنندگان محصولات مختلف بوده است. امیر صباغ، مدیر اقتصادی و توسعه سرمایهگذاری ایمیدرو معتقد است: «در سال ۹۷ براساس توافق فولادسازان و واحدهای تولیدکننده سنگآهن، فرمول قیمتی کنسانتره برپایه ۱۶ درصد نرخ شمش خوزستان، گندله براساس ۲۳.۵ درصد نرخ شمش خوزستان و آهن اسفنجی برمبنای ۵۰ درصد نرخ شمش خوزستان توافق و تعیین شد، اما در سالهای ۹۸ و ۹۹ مذاکرات این دو گروه پیشرفتی نداشت که در نهایت دیوان عدالت اداری رای به ابطال نامه وزارت صنعت، معدن و تجارت در تثبیت قیمتها داد. مروری بر آخرین قیمت محصولات زنجیره فولاد در بورس کالا، حاکی از مناسب بودن قیمتهاست.» او افزود: «نگاهی به قیمتهای کنسانتره و گندله در بورس کالا نیز حاکی است که نرخهای موجود محرک صادرات سنگآهن است. با روند فعلی تولید سنگ آهن (سالیانه ۳۰ میلیون تن تولید) ذخایر سنگآهن تا ۱۸ سال دیگر به پایان میرسد و اگر افزایش تولید چشمانداز ۱۴۰۴ محقق شود، ذخایر تنها برای ۱۲ سال تولید فولاد کفاف خواهد داد. در این راستا باید بر اکتشافات عمیق متمرکز شده و بر روی آزادسازی محدوده های محبوس شده کار کرد تا عمر ذخایر سنگ آهن بالاتر برود.» سجاد غرقی، نایب رئیس کمیسیون صنایع و معادن اتاق ایران نیز بورس کالا را رویکردی درست، ارزشمند و منطبق بر ساختارهای موجود زنجیره فولاد توصیف کرد و با این حال اشکالاتی را بر آن وارد دانست و اضافه کرد: «اعتقاد عمومی بر توسعه پایدار زنجیره به معنای توسعه رقابتی آن است، اما با معضل تعارض منافع در این زنجیره مواجهایم. وقتی مطابق بخشنامه سهمیهبندی شرکتها قادر به خرید ارزانقیمت نهادههای مورد نیاز هستند دیگر دلیلی برای ورود به بورس کالا نمیماند؛ شاهد این موضوع نیز ورود تنها ۳.۵ درصد کل سنگ آهنهای تولید شده به بورس کالا تاکنون است. باید امکان ورود عرضهکنندهها و خریداران بیشتری به بورس بیشتر شود و کمک کنیم تا ساختار صنعت فولاد از حالت انحصاری و غیر رقابتی به سمت رقابتی شدن پیش برود.» او، رشد ۸۰۰ درصدی تولید سنگ آهن در فاصله سالهای ۸۳ تا ۹۳ را یادآور شد و گفت: «این مهم با اصلاح قانون معادن، تسهیل سرمایهگذاری و همچنین صادرات به چین محقق شد.» کیوان جعفریطهرانی، تحلیلگر ارشد بازارهای جهانی فولاد و سنگ آهن نیز گفت: «بورس کالا یک راه حل منطقی برای زنجیره فولاد است و میتوان انتظار داشت قیمت سنگآهن با عرضه در بورس نسبت به قبل متناسبتر تعیین شود و به فروش برسد.» سعید عسکرزاده، دبیرکل انجمن سنگ آهن ایران خواستار حذف سهمیهبندی در بورس کالا و تقاضامحوری آن شد تا ابزاری مناسبی برای کسب و کار در بنگاههای مختلف باشد و تاکید کرد: «مسائل مرتبط با زنجیره فولاد و بلکه همه مسائل تولیدی و توزیعی کشور با پیچیدهسازی یا سادهسازی قابل حل نیست، بلکه باید سعی در واقعیسازی داشت و بورس کالا را به عنوان یک ابزار پذیرفت. اگر دولت بخواهد همواره بالای سر زنجیره فولاد بوده یا به تنظیم دستوری بازار بپردازد، مشکلات زیاد میشود.» طبق جدیدترین پایش طرح جامع فولاد، ظرفیتهای ایجاد شده تا پایان سال ۹۹ شامل ۳۹.۴ میلیون تن ظرفیت تولید شمش فولاد، ۳۷.۱۸ میلیون تن آهن اسفنجی، ۶۶.۷۵ میلیون تن گندله و ۶۴.۱۱ میلیون تن کنسانتره است. تولید محصولات این زنجیره تا پایان سال ۹۹ مشتمل بر تولید ۳۰.۷ میلیون تن فولاد خام، ۳۱.۱۴ میلیون تن آهن اسفنجی، ۴۶.۰۶ میلیون تن گندله، ۵۰.۰۶ میلیون تن کنسانتره و ۱۰۴.۱ میلیون تن سنگ آهن بود. به گفته وجیهالله جعفری، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رییس هیات عامل ایمیدرو، برای ایجاد توازن و تحقق برنامه تولید ۵۵ میلیون تن فولاد، حدود چهار میلیارد و ۴۳۹ میلیون یورو نیاز است که تاکنون حجم قابل توجهی از این میزان سرمایهگذاری، تأمین اعتبار شده است؛ بنابراین دستیابی به اهداف چشم انداز ۱۴۰۴ امکانپذیر است.
