چگونه طالبان به شمال افغانستان رسید؟

در هفته‌های گذشته و با توجه به تشدید درگیری‌ها در افغانستان و پیشروی طالبان در نقاط مختلف این کشور و خارج شدن کنترل شهرها از اختیار دولت مرکزی این شائبه مطرح شد که به چه علت ایران همچون سوریه به کمک این کشور نرفته و در مقابل نیروهای تندرو اقداماتی انجام نمی‌دهد که مشخصا تفاوت عمده افغانستان با سوریه در این است که هنوز دولت مرکزی افغانستان از ایران درخواست کمک نکرده و ایران نیز به صراحت عنوان کرده است که تمامی امور باید زیر نظر دولت مرکزی افغانستان انجام شود. از سوی دیگر پیش بینی می‌شد که همزمان با خروج نیروهای آمریکا از افغانستان، توازن در افغانستان به هم خورده و تنش‌ها بیشتر شود اما نحوه خروج آمریکا از افغانستان نیز در این عرصه موثر بود زیرا خروج آنها غیرمسئولانه بود. ضرورت داشت تا آنها دولت مرکزی را تقویت کرده و پس از آن از افغانستان خارج شوند که این اقدام صورت نگرفت و امروز دولت مرکزی توان لازم را برای حفظ اراضی ندارد. باید توجه داشت که توافق در دوحه نیز علت دیگری برای تنش‌های امروز در افغانستان است، زیرا به‌واسطه آن تعداد قابل توجهی از جنگجویان طالبان در زندان‌ها آزاد شده و در این درگیری‌ها به کمک طالبان آمده‌اند. ازسوی دیگر این اتفاقات سیاسی چند سال اخیر مشروعیت آن ها را بیشتر کرد و تمامی این موارد دست به دست هم داد تا توازن به نفع طالبان برهم خورد. امروز راه نجات افغانستان در کنار هم قرار گرفتن گروه‌های مختلف است تا این کشور را از شر تندروی نجات دهند. امروز در افغانستان وضعیت به گونه‌ای شده که طالبان به صورت لحظه‌ای مطالبات خود را مطرح می‌کند. در گذشته آنها سهمی از قدرت در این کشور را می‌خواستند اما امروز شاید حتی تمامیت خواهی نیز به اهداف آنها اضافه شده است. طالبان مشخصا در خلأ تصمیم گیری نمی‌کند و با توجه به شرایط خواسته‌های خود را مطرح می‌کند. در این میان همواره ایران پیشنهاد داده است تا مذاکرات بین الافغانی صورت گیرد و همه در قدرت در افغانستان سهیم باشند اما یک نگاهی در طالبان به‌وجود آمده است که طبق آن تصور می‌کنند که بدون مذاکره می‌توانند سهم بیشتری از کشور را به دست آورند. امروز به قدری پیش روی طالبان افزایش یافته است که حتی مساله استقلال مناطق ازبک نشین نیز منتفی شده است و طالبان با توجه به عقبه پشتویی که دارد و با توجه به مهاجرت‌های صد سال پیش پشتوها از جنوب به شمال و سکونت در حوالی مزارشریف این فرصت را به دست آورد تا بر بلخ مسلط شده و از سوی دیگر به نظر می‌رسد برخی سران قبایل ازبک در شمال افغانستان نیز به‌واسطه مسائل مالی به طالبان پیوسته باشند و امروز حتی خطر شهر مزارشریف را نیز به این واسطه تهدید می‌کند. این دو علت سبب پیش روی طالبان در شمال افغانستان شده است.