فضاهایی متناسب کودکان برای تجربه زندگی اجتماعی
وقتی از آرمانشهر کودک صحبت میکنیم، شاخصهایی از جمله سلامتی، ایمنی، فعالیت آزادانه، داشتن و انتقال احساس مثبت از طبیعت و والدین به کودکان، فراهم کردن دسترسی مستقل کودکان به گونههای متفاوتی از فعالیتها و تقویت حفظ مشارکت اجتماعی و ایجاد امنیت در امکان عمومی مدنظر است. باید از تجارب دنیا استفاده شود. باید در خیابانها و معابر از علائم ترافیکی مناسب در محلهای کودکان استفاده شود تا سلامت و امنیت آنان را تحتتاثیر قرار داده و ارتقا دهد؛ زیرا ساختن شهرآرمانی کودکان کار پیچیدهای نیست. بسیاری از ناهنجاریی را که در دوران بلوغ به وجود میآید باید در شرایط نامساعد پرورش دوران کودکی جستوجو کرد؛ آسیبهایی که حتی در بزرگسالی هم ممکن است جبران نشود. از این رو ساختن فضای سالم برای دوران کودکی شاد و ایمن بسیار حائز اهمیت است. توجه به موضوع کودکان هم رویکرد دینی در اجتهاد و فقه پویای شیعی دارد و هم در حوزه روانشناسی شخصیتی و هم در آییننامههایی که در سازمان ملل متحد در آژانسهای تخصصی بیان شده که اشتراکات فراوانی در این زمینه وجود داد. کودکان به دلیل شرایط خاص از جمله ویژگیهای حساس جسمی، سنی و روانی، تفاوتهای پنهان و آشکاری با دیگر شهروندان و گروههای سنی جامعه دارند. نیازهای کودکان متفاوت است و این گروه حساسترین و درعین حال تاثیرپذیرترین گروه سنی جوامع هستند. بنابراین برای آنکه شخصیت آنها به خوبی شکل گیرد، نیاز دارند که زندگی اجتماعی خوب و شاد را تجربه کنند. محیط کودکان باید بهگونهای باشد که از دائم از محیط اطراف در حال درس گرفتن باشند و همزمان با بازی، تجربههایی ارزنده به دست آورند که این تجربهها میتواند پایههای شخصیتی و رشد جسمی، ذهنی و اجتماعی را شکل دهد. هنجارها و ناهنجاریهای روانی برای کودکان نقش مهمی در اجتماعی کردن آنها دارد. از این رو مدیران شهری باید فضایی را فرهم کنند که کودک متناسب با سن و سال در حوزههای مختلف، زندگی اجتماعی را تجربه کنند. از این رو نیاز است مدیران و متخصصان در حوزههای روانشناسی، تعلیم و تربیت و شهرسازی، فضایی را به وجود آورند و در راستای آرمانشهر کودک با هم همفکری و همکاری داشته باشند. در حال حاضر شاهد شواهدی دال بر تضعیف حقوق کودکان در دنیا، منطقه و از جمله ایران هستیم که این موارد میتواند شامل نبودامنیت، آلودگی محیطی و همچنین نبودامکانات مناسب باشد که باید در حد لازم و تخصصی به مسائل خاص کودکان و نوجوانان توجه شود. بر اساس تعریف نهادهای تخصصی کودکان سازمان ملل، کودکان باید دارای فضای مناسب و فرصتهای درست برای آموزش خارج از منزل باشند. گرچه ایران تلاشهای خوبی در این راستا انجام داده، اما باید گامهای بزرگتری بردارد تا کودکان بتوانند در فضای شهری و فضای پیرامون خانه شرایط زیست اجتماعی را تجربه کنند و از راه حضور و بازی درباره طبیعت، دنیای حیوانات و رابط اجتماعی، فرصتهایی برای کشف، درک و شکلگیری میراث فرهنگی و هنری جامعه داشته باشند. باید به حضور کودکان از طریق برنامههای آموزشی و پرورشی و با استفاده از ابزار اینترنت و اینترانت به توسعه آموزش آنها کمک کنیم تا آنها ارزش عناصر محیطی را آموزش ببینند و درک کنند. محلهمحور بودن فضای شهری در گذشته از دیگر مواردی است که از جمله عاملی مثبت برای آزادی و فعالیت کودکان به شمار میآید. در گذشته کوچهها، پیادهروها، بنبست، همسایگان و... شرایطی را فراهم میکرد که کودکان بازی میکردند؛ اما این تصویر امروزه نیست. امروزه کوچهها تبدیل به خیابان شده و فضا و مبلمان شهری عواملی شده که حضور کودکان را در محلهها محدود کرده است. کمیته ملی اسکان بشر تاکنون جلساتی با همراهی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی پیرامون آرمانشهر کودک برگزار کرده است. تشکیل شورای تخصصی آرمانشهر کودک ازدیگر اقدامات پژوهش محور کمیته ملی است.
