روزگار سیاه معدنکاران

آرمان ملی: پس از شش روز جست‌وجو، جسد دو معدنکار در عمق 35 متری زمین در البرز شــرقــی پیدا شد. میــلاد روشنــایی و سیداصغر افضلی که هر دو کمتر از ۴۰ سال سن داشتند و متأهل بودند، برای حقوق ناچیز کارگری در معدن طزره دامغان کار می‌کردند، زیر 43 تن آوار‌سنگ دفن شدند. ریزش ناگهانی سقف کارگاه معدن زغال‌سنگ حدود ساعت ١٢ ظهر روز ١١ اردیبهشت (همزمان با روز جهاني كارگر) در تونل شماره ۴۲ معدن طزره رخ داد. با وجود اینکه هنوز از دلایل وقوع این حادثه اطلاعی در دست نیست، با این حال، محمدتقی گلی، دادستان عمومی و انقلاب دامغان، از تشکیل پرونده قضائی در رابطه با حادثه یاد شده خبر داده‌ است. این درحالی است که تا بیش از 350 واگن زغال‌سنگ و آوار از محل محبوس شدن دو معدنچي طزره دامغان خارج شد.
اصل اول، خطر
این اتفاق دو جنبه داشت، یکی خطراتی که در کمین کارگران معدن است که حوداث آنها کمتر رسانه‌ای می‌شود. کارگرانی که هر لحظه با حوادثی همچون ریزش‌های طبیعی، سستی نواحی و بدنه‌های تونل، انفجار، غبارهای موجود، خطاهای انسانی، تصادف و تصادم‌ها، برخورد با موانع و اجسام بُرنده روبه‌رو هستند. شاید اگر نظارت بر روند فعالیت معدنکاری در معدن طزره نیز شکل بهتری داشت یا اینکه تجهیزات مناسبی در اختیار معدنچیان قرار داشت و آموزش لازم را دیده بودند، این اتفاق تلخ رخ نمی‌داد. گرچه به گفته مدیران و مسئولان حادثه در معدن امری طبیعی و دور از انتظار نیست، اما آیا توجه کافی به معادن و نظارت برآنها امری واجب و قانونی نیست؟ در ۱۳ اردیــبهشت ۱۳۹۶ و انفجار در معدن زغال سنگ یورت باعث مرگ ۴۳ معدنچی شد که در نهایت کارفرما مقصر این اتفاق معرفی شد. خرداد سال 98 نیز در حادثه‌ای مشابه دو کارگر این معدن به دلیل سوانح و نبود ایمنی‌های لازم جان خود را از دست دادند.
اصل دوم، حقوق بخور و نمیر
موضوع دوم در رابطه با سطح پایین دستمزد آنهاست، که این افراد را مجبور می‌کند برای کمترین درآمد، با جانشان بازی کنند. طبق قانون «کارهای سخت و زیان‌آور، کارهایی است که در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی محیط کار، غیر استاندارد بوده و در اثر اشتغــال کارگر تنشی به مراتب بالاتر از ظرفیت‌های طبیعی (جسمی و روانی) در وی ایجاد گردد که نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن بوده و بتوان با به‌کارگیری تمهیدات فنی، مهندسی، بهداشتی و ایمنی و غیره، صفت سخت و زیان‌آور بودن را از آن مشاغل کاهش یا حذف نمود». این مشاغل به دوگروه تقسیم می‌شوند. گروه الف: مشاغلی که صفت سخت و زیان‌آوری با ماهیت شغل وابستگی دارد، اما می‌توان با به کارگیری تمهیدات بهداشتی، ایمنی و تدابیر مناسب توسط کارفرما سختی و زیان‌آوری آنها را حذف نمود. گروه ب: مشاغلی که ماهیتا سخت و زیان‌آور بوده و با به‌کارگیری تمهیدات بهداشتی، ایمنی و تدابیر فنی توسط کارفرما‌، صفت سخت و زیان آوری آنها کاهش یافته ولی کماکان سخت و زیان‌آوری آنها حفظ می‌گردد. همانطور که در قانون آورده شده است، برخی از کارها ماهیتا سخت و زیان‌آور هستند. کار معدن نیز از این دست مشاغل است؛ یعنی چه محیط به لحاظ ایمنی و بهداشت، مساعد باشد و چه نباشد، کار معدن در هر وضعیتی، سخت و زیان‌آور است. آنها جان خود را در قبال دریافت دستمزد حداقلی، کف دستشان می‌گیرند و هر روز در یک قدمی مرگ کار می‌کنند. پای صحبت بسیاری از این کارگران که بنشینیم، متوجه خواهیم شد که با وجود کار در چنین شرایطی نه تنها دستمزدی بیش از سایر کارگران دریافت نمی‌کنند بلکه گاهی اندک دستمزد و حقوقشان نیز نادیده گرفته می‌شود. معوقات مزدی، عدم پرداخت حق بیمه و یا رد شدن لیست بیمه‌ آنها در رده مشاغل عادی و بدون محاسبه‌ سخت و زیان‌آور بودن شغل، از جمله مهم‌ترین دغدغه‌های این کارگران است. به‌رغم اینکه طبق ماده ۵۲قانون کار، کار این کارگران، نباید در روز از ۶ساعت و در هفته از ۳۶ساعت تجاوز کند، اما آنها گاهی مجبورند بیش از یک شیفت کار کنند تا درآمدشان کفاف هزینه‌های زندگی را بدهد.