رسمیت «نسلکشی ارامنه»؛ ابزار فشار بایدن به ترکیه
آرمان ملی- امید کاجیان: جو بایدن برای نخستینبار آنچه را بر سر ارامنه در دوران عثمانی آمده ، به طور رسمی نسلکشی معرفی کرده است. او در یکصدوششمین سالگرد بزرگداشت قربانیان تبعید و کشتار ارامنه در امپراتوری عثمانی، از این واقعه به عنوان نسلکشی نام برده است. البته ناگفته نماند نباید هم از این اظهارنظر چندان متعجب شد، چرا که او پیشتر نیز در رقابتهای انتخاباتیاش گفته بود اگر به ریاستجمهوری برسد نسلکشی ارامنه را تایید خواهد کرد . اظهارات روز شنبه او، اما موجی از احتمالات را مطرح ساخت. این در حالی بود که بایدن پیش از آنکه بخواهد نسلکشی ارامنه را به طور رسمی اعلام کند با اردوغان تلفنی صحبت کرده بود و پیرامون تمایلش به افزایش همکاریها و رابطه با ترکیه سخن گفته بود. بایدن خیلی خوب میدانست که اقدام او در به رسمیت شناختن این نسلکشی چیزی نیست که بابمیل اردوغان باشد و از همینرو گفتوگوی تلفنیای با رئیسجمهور ترکیه ترتیب داد تا به صورت غیرمستقیم از اردوغان پیش از اظهارات جنجالیاش درباره نسلکشی دلجویی کند. بایدن در این تماس تلاش کرد بیآنکه نامی از قصد و نیتش بیاورد این اطمینان را به اردوغان بدهد که او
خواهان برهمخوردن روابط با ترکیه نیست. آناتولی هم براین نکته تاکید دارد که در تماس تلفنی دو طرف، بایدن هیچ اشارهای به قصد و نیت خود، نکرده بود. با این حال اردوغان بعد از اظهارات بایدن درباره کشتار ارامنه واکنش نشان داده و این کار را سیاسیکردن این موضوع از سوی کشور سومی به نام آمریکا دانسته و آن را بیاساس خوانده است. مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه نیز در این باره گفت تصمیم آمریکا برای به رسمیت شناختن کشتار ارامنه را کاملا رد میکنیم. وی گفت: ترکیه درباره تاریخ از کسی درس نمیگیرد. کشتار ارامنه، که بعضا با عنوان جنایت بزرگ از آن یاد میشود، به اقدامات برنامهریزی شده علیه جمعیت ارمنی ساکن سرزمینهای امپراتوری عثمانی، در دوران جنگ جهانی اول برمیگردد؛ اقداماتی که به تعابیر عدهای در قالب کشتارهای دستهجمعی یا تبعیدهای اجباری جهت گرفته است. با این حال بعد از دولت عثمانی هیج حکومتی درترکیه و البته از قرار در آمریکا حاضر نشده این کشتار را به عنوان نسلکشی معرفی کند. اردوغان نیز به انکار این موضوع پرداخته و نگاههای در این باره را یکسویه برشمرده است.
با توجه به اینکه مدت زیادی از ماجرای جنگ قرهباغ و همپیمانی تمام و کمال نظامی دو کشور آذربایجان و ترکیه علیه ارمنستان نمیگذرد به نظر میآید به رسمیت شناخته شدن نسلکشی ارامنه برای اردوغان گرانتر از همیشه آمده است . البته ناگفته نماند پیش از این نیز به ویژه در دوره ترامپ، روابط ترکیه و اردوغان با آمریکا به شدت دچار تنش شده بود؛ اتفاقاتی که بیشتر آنها از کودتای نافرجام در ترکیه آغاز شده و هرازگاهی به بهانههای مختلف از دستگیری کشیش آمریکایی در ترکیه بگیرید تا اختلافات در سوریه باعث وضع تحریمهایی از سوی آمریکا علیه ترکیه و خط ونشان کشیدنهای اردوغان برای ترامپ میشد. در طول این مدت البته نوع نگاه آمریکا به کردها نیز کاملا متفاوت با ترکیه بوده است. اردوغان کردها را به عنوان یک تهدید و گروههای مختلف آنها را تروریست میخواند و به آنها حمله نظامی میکند و آمریکا اما لااقل در ظاهر چنین چیزی را نمیپسندد و در کلامش از کردها حمایت میکند. خرید سامانه اس 400 و روابط نظامی ترکیه با روسیه نیز از دیگر مواردی است که به هیچوجه بایدن و آمریکا آن را نمیپسندند؛ به خصوص در شرایطی که با حضور بایدن در
ریاستجمهوری، روابط آمریکا و روسیه یکی از بدترین دوران خود را تجربه میکند. با این اوصاف آیا اکنون باید اعلام رسمی نسلکشی ارامنه از سوی بایدن را نیز به عنوان یک موضوع دیگر برای برهم خوردن روابط این دوکشور تلقی کرد و آن را مسالهای جدی در آینده ارزیابی کنیم یا اینکه به زودی این تنش جدید فراموش خواهد شد؟
ابزار فشار
قاسم محبعلی، کارشناس مسائل خاورمیانه درباره اقدام بایدن به «آرمان ملی» میگوید: البته شناسایی این کشتار به عنوان نسلکشی مطلبی سمبلیک است و اروپاییها نیز پیش از این چنین کاری را کردند. این اقدام در شرایط کنونی به عنوان ابزار فشاری برترکیه به شمار میآید. عملا غرب با سیاستهای امروز ترکیه مشکل دارد. اقداماتی که اردوغان در سوریه انجام میدهد، تحرکاتش در منطقه قفقاز و همکاری با روسیه خرید سامانه اس300 و اس 400، کاهش همکاریها با یونان و فشارش بر یونان، مساله مهاجرتها و... همگی از این موارد هستند. غربیها از دولت اردوغان راضی نیستند و به دنبال ابزار فشار میگردند و این کار بایدن هم میتواند در ادامه همان موضوع باشد. وی اضافه میکند: در این میان باید این را هم گفت که بعد از یهودیها، لابی ارامنه هم در غرب و آمریکا قوی است . از محبعلی میپرسیم اگر این لابی قوی بود چرا در زمان جنگ قرهباغ به کار نیامد؟ وی پاسخ میدهد: در آن زمان روسها نقش بهسزایی ایفا کردند؛ خالی کردن پشت ارمنستان از سوی این کشور، در کنار این موضوع که ترامپ به اواخر دوره خود رسیده بود و عملا وارد تنش و جنگی به این شکل نمیشد. آیا
در نهایت روابط آمریکا و ترکیه از این پس دچار تنشهای بیشتری خواهد شد؟ این کارشناس دراینباره میگوید: این موضوع هم بستگی به شرایط دارد. البته در نهایت خیلی بدتر نخواهد شد، اما قطعا هیچگاه رابطه به خوبی قبل از دوران اردوغان نیز نمیشود. ترکها مشکلات زیادی در منطقه دارند. تلاش اردوغان این است که موقعیت خودش را تقویت کند و امتیازاتی بگیرد. او میخواهد در منطقه پلیس خاورمیانه باشد؛ اما در سوریه و نه هیچ کشور عربی هیچیک از کشورها از این موضوع استقبال نمیکنند، اسرائیل هم نگران تحرکات و آرمانهای نئوعثمانی اردوغان است.
انتشار :
پسندها:
0
هشتگهای داغ
آخرین اخبار
پربازدیدترین اخبار