نکاتی در مورد دندان‌های شیری کودکی

مراقبت‌نکردن از دندان‌های شیری باعث می‌شود تاثیرات بدی بر روی فک، صورت و همچنین دندان‌های دائمی داشته باشد. از یک و نیم ماهگی جنین، رشد و تکامل جوانه دندان‌های شیری شروع می‌شود. این پروسه تا بعداز تولد هم ادامه دارد که منجر به رویش دندان‌های عقل می‌شود. این دو نوبت بودن نشان می‌دهد که دندان‌های شیری به اندازه دندان‌های دائمی اهمیت دارند و در سلامت کودک موثر هستند. برای دندان‌ها نقش‌های متعددی تعریف شده است. اولین نقش، در تغذیه فرد است. فردی که دندان‌های سالمی داشته باشد تغذیه خوبی خواهد داشت. دومین مورد در تکلم فرد هست. کسی که دندان‌های خوبی دارد؛ می‌تواند بهتر صحبت کند. سومین نقش، در زیبایی فرد است. آنچه که در دوران کودکی اهمیت دارد این است که اگر کودک در زمان کودکی از سلامتی و تغذیه خوب برخوردار باشد؛ احتمال آنکه در آینده دچار بیماری شود بسیار کم است؛ زیرا با بدنی قوی به بلوغ می‌رسد. از لحاظ زمانی حدود ۶-۷ ماهگی، یا در برخی کودکان یکی دوماه زودتر یا چندین ماه دیرتر، رویش دندان‌های شیری آغاز می‌شود. تقریبا از حدود ۶ ماهگی تا نزدیک به ۳ سالگی کودک، همه دندان‌های شیری که 20 عدد هست، باید در دهان کودک ظاهر باشند. از حدود کلاس اول دبستان یعنی حدودا ۶ یا ۷ سالگی، کم‌کم دندان‌های شیری می‌افتند و به‌جای آن دندان‌های دائمی درمی‌آیند. این پروسه ۶ سال طول می‌کشد که بسته به شرایط محیطی، ژنتیکی و وزن کودک متفاوت است. در حدود سن ۱۲-۱۱ سالگی تقریبا همه دندان‌های دائمی در دهان رویش پیدا می‌کنند. از ابتدای تولد تا حدود ۱۲ سالگی، دوره بسیار حساس و مهمی است که والدین نقش بسیار به‌سزایی در سلامت دهان کودک دارند. بسیاری از بیماری‌ها ممکن به‌صورت ژنتیکی و ناخواسته به‌وجود بیایند، اما در دهان و دندان، تقریبا تمام اتفاقاتی که رخ می‌دهد، به‌دست خود فرد است. اگر فرد بهداشت را رعایت نکند، ممکن است دچار مشکل شود. ممکن است فردی به‌لحاظ سبک زندگی، از چربی‌ها استفاده کند و شیرینی و قند بخورد؛ ولی در طولانی‌مدت و در دهه پنجم یا ششم زندگی دچار مشکلات قلبی‌وگرفتگی عروق شود. ولی در ناحیه دهان و دندان اینطور نیست. به محض اینکه مدت کمی از عدم رعایت بهداشت بگذرد، علائم دهان و دندان شروع می‌شود؛ لذا نقش والدین بسیار بااهمیت است. باور اشتباهی که در بین افراد جامعه وجود دارد این است که والدین فکر می‌کنند وقتی مشکلی ایجاد شد باید به دندانپزشک مراجعه کنند. واقعیت این است که به محض رویش اولین دندان‌ها یا حداکثر در پایان یکسالگی، اولین ملاقات کودک با دندانپزشک باید برقرار شود. در بهترین حالت حداقل شش‌ماه یکبار، مراجعه به دندانپزشک لازم است. این مساله در بزرگسالان نیز صدق می‌کند؛ لذا نباید آنقدر صبر کرد تا فرد دچار مشکل شود. ممکن است رویش دندان کودک توام با علائمی همچون درد، آبریزش دهان، کمی بی‌قراری و اختلال خواب باشد، اما وقتی والدین این علائم را تجربه کردند؛ مراقب باشند. زیرا زمانی کودک به ۶ یا ۷ سالگی می‌رسد؛ خیلی به آرامی و آهستگی و بدون علامت، پشت‌سر آخرین دندان کرسی شیری، اولین دندان دائمی با نام دندان ۶ رویش پیدا می‌کند. دندان ۶ اسم بامسمایی است، زیرا حدود ۶ سالگی این دندان در می‌آید. همچنین، ششمین دندان است، وقتی که از خط وسط دندان‌ها شمرده شود. دندان شش سطح وسیعی دارد و بچه‌ها خیلی خوب نمی‌توانند آن انتها را تمیز کنند، و از طرفی شیار‌های عمیقی دارد. این دندان دائمی که فوق‌العاده در ساختار فکی و روابط دندانی اثرگذار است، اگر دچار پوسیدگی شود و از دست برود، شانس اینکه فرد دچار تغییر فرم صورت یا تغییر شکل دندان‌ها شود؛ خیلی زیاد است. توصیه این است که والدین در حدود شش سالگی، تعداد دندان‌ها را بشمارند. اگر از 20 دندان فراتر رفت، به این معنی است که دندان‌های دائمی در حال درآمدن است. چون احتمال پوسیدگی این دندان‌ها بالاست، لازم است دندانپزشک آن را ببیند و از تدابیری که برای پیشگیری است استفاده کند.