مشتی که باید روی میز کوبیده شود

مذاکرات وین به گونه‌ای در حال پیش رفتن است که به نظر می‌رسد طرفین برجام در ابتدا روی مواردی به توافق رسند و سپس در خصوص مسائل جزئی‌تر و سایر تحریم‌ها و تعهدات بحث خواهند کرد. این توافق به صورت شکلی و محتوایی خواهد بود. به این معنا که ما شاهد مذاکره برای مذاکره نیز خواهیم بود و در کنار آن نیز حداقل‌هایی نیز مورد توافق قرار می‌گیرد. آنچه که در مذاکرات رقم می‌خورد این است که طرفین خواسته‌های حداکثری خود را مطرح می‌کنند تا روی موارد پایین‌تر بتوانند به توافق رسند. اگر از ابتدا درخواست های ابتدایی را مطرح کنند، طبیعتا طرف مقابل امتیازهای کمتری خواهد داد. فشار در ابتدا برای گرفتن امتیازات بیشتر است تا رضایت پس از توافق حاصل شود. با توجه به همین موارد جیک سالیوان عنوان کرده است که تا ایران به تعهدات خود بازنگردد، آنها تحریم‌ها را علیه ایران لغو نمی‌کنند و در مقابل نیز ایران می‌خواهد که همه تحریم‌ها لغو شود اما مشخصا این خواسته‌ها تغییر خواهد کرد و توافق شکل می‌گیرد. این حداقل‌ها ممکن است در خصوص ایران این باشد که فراتر از غنی سازی 60 درصد نرود و یا غنی سازی را به 20 درصد باز خواهیم گرداند و آنها نیز برخی تحریم‌های برجامی را لغو می‌کنند. اینکه این گام‌ها تا کجا پیش رود رابطه مستقیمی با تلاش و توان میانجی گیری روسیه، چین و اروپا دارد و شاید در این خصوص نیز جلسات پرتعدادی برگزار شود تا نظرات به یکدیگر نزدیک‌تر شود. نباید فراموش کرد که ایران و آمریکا همدیگر را در گذشته مورد آزمایش قرار داده‌اند و هر طرف متوجه شده است که چه اهرم‌هایی در اختیار دارد، بنابراین گام‌ها بیشتر در عرصه عملی خواهد بود. در سیاست خارجی و امر دیپلماسی، اعتماد امری بی‌معناست و در این عرصه به هیچ چیز نمی‌توان اعتماد کرد و این میان تمامی کشورها نیز صدق می‌کند. الکساندر دوم، امپراطور روسیه تزاری در این خصوص می‌گوید که در مذاکره برنده کسی است که بتواند مشت خود را روی میز بکوبد بنابراین زمانی می‌توان اعتماد کرد که عرصه عادلانه و امتیازات متقابل باشد یعنی بتوان با طرف مقابل برخورد متوازن کرد. برای مثال زمانی که ایران در مسائل هسته‌ای متحمل فشار می‌شود، می‌تواند در منطقه خاورمیانه بر غربی‌ها فشار وارد کند و این خارج از رویه بازی است اما در عرصه خود مذاکره برای مثال می تواند سطح غنی‌سازی را افزایش دهد. آنها نیز بعضا به همین شکل عمل کرده‌اند و شاهد بوده‌ایم دست به ترور می‌زنند تا ایران را در مذاکرات تحت فشار قرار دهند. از سوی دیگر بعضی سوم خرداد ما را ضرب‌الاجل تعیین کننده ایران می‌دانند در صورتی که تصمیم گیری در خصوص برجام برعهده شورای عالی امنیت ملی است و سایر نهادها نمی‌توانند در خصوص آن اظهارنظر کنند و سخنگوی وزارت خارجه نیز به درستی این مطلب را مطرح کرد. امروز اگر سرعت برای گفت وگوها بیشتر شده است به علت آن ضرب‌الاجل نیست و باورهای دیگر به این امر منجر شده است.