«پارکینسون»، علل و درمان
دانشیــار گــروه مغزواعصاب دانشگاه علــوم پزشکی شهیدبهشتی، پارکینسون را یکی از بیماریهای تخریبی شایع مغز عنوان کرد که باعث بروز اختلالات حرکتی در فرد میشود. مرجان اسداللهی، گفت: در بیماری پارکینسون بخشی از سلولهای مغزی بهتدریج تخریب شده و از بین میروند که در نتیجه شاهد کاهش میزان ترشح دوپامین در بیمار خواهیم بود. وی با اشاره به سن شیوع بیماری، افزود: پارکینسون اغلب در سنین بالای ۶۵ سال بروز میکند اما در موارد نادری نیز در سنین جوانی مشاهده میشود که فرد حتما از نظر بیماریهای زمینهای خاص باید مورد بررسی قرار گیرد. در تعداد کمی از افراد، این بیماری بهصورت ژنتیکی به توارث میرسد اما در اکثر بیماران هیچگونه سابقه فامیلی وجود ندارد. به گفته دانشیار گروه مغزواعصاب دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی، بیماریهای تخریبی مغز گروهی از بیماریها نظیر انواع دمانس، آلزایمر و پارکینسون هستند که در آنها یکسری از سلولهای مغزی بهصورت پیشرونده توانایی خود را از دست میدهند.
علل بیماری
بهگفته اسداللهی، عواملی نظیر استرس شدید، بیخوابی، ترومایمکرر بهسر، کمبود اکسیژنرسانی به مغز افراد را مستعد بروز پارکینسون در سنین بالا میکند. گاهی نیز مصرف داروهای آنتیسایکوتیک سبب بروز علائم پارکینسونیسم در فرد میشوند. فوقتخصص مغزواعصاب، لرزش دست در حالت استراحت، کندی حرکات و ناپایداری وضعیتی را از علائم مهم و اصلی بیماری پارکینسون ذکر کرد. وی یادآور شد: سفتی یا افزایش تون عضلات در مراحل اولیه بیماری ممکن است در برخی از بیماران بهصورت درد شانه بروز کند. بهگفته اسداللهی، لرزش دست بیماران پارکینسونی اغلب در حالت استراحت رخ میدهد و ابتدا ممکن است با فعالیتهای وی تداخل نداشته باشد. این افراد بهتدریج دچار کندی حرکات شده و در مراحل انتهایی بیماری نیز شاهد ناپایداری وضعیتی بیمار خواهیم بود بهطوریکه ممکن است سبب افتادن مکرر بیمار شود. این متخصص مغزواعصاب، خمیدگی قامت فرد به جلو را از دیگر علائم این بیماری ذکر کرد و گفت: بیماران مبتلا به پارکینسون گامهای تند و کوتاه برمیدارد و بهنظر میرسد هنگام حرکت، مرکز ثقل خود را دنبال میکند. اسداللهی یبوست را از دیگر علائم بیماری برشمرد که باید مورد توجه
قرار گیرد زیرا میتواند با جذب داروها اختلال ایجاد کند و یادآور شد که فرد در مراحل انتهایی بیماری ممکن است دچار تکرر ادرار و نیاز اورژانسی به دستشویی شود. به گفته وی، از دیگر علائم همراه این بیماری میتوان به اختلالات خلقی مانند افسردگی اشاره کرد که باید توسط پزشک معالج شناسایی و درمان شود. فلوشیپ فوقتخصصی صرع با اشاره به نحوه تشخیص پارکینسون گفت: پزشک معمولا براساس معاینه بالینی و شرح حال بیماری را تشخیص میدهد. بهگفته وی، از ابزار پاراکلینیکی معمولا برای رد سایر علل در این بیماری استفاده میشود. بهخصوص اگر علائم پارکینسون در سنین جوانی رخ دهد باید بررسیهای کاملی انجام شود تا علل زمینهساز مهم برای بیماری رد شود. اسداللهی، درمان این بیماران را بهعلت کاهش میزان دوپامین مغز، درمان جایگزینی دوپامین عنوان کرد که در این درمان دو دسته دارویی شامل ترکیبات لوودوپا و دوپامین آگونیستها به کار میرود. این متخصص مغزواعصاب لوودوپا را بهدلیل اثربخشی بهتر و عوارض جانبی کمتر انتخاب اصلی در درمان این افراد برشمرد و تاکید کرد: دارو در ابتدا حتما باید با دوز کم شروع شود تا بیمار به آن عادت کند. عوارض جانبی دارو که
معمولا در شروع مصرف بروز میکند شامل تهوع و استفراغ و توهم است که در صورت شروع با دوز کم و افزایش تدریجی تحمل آن توسط بیمار بهتر میشود.
نکات مهم در مورد داروها
اسداللهــی مصرف همزمان داروها با رژیــم غذایــی پرپروتئین (نظیر انواع گوشت یا حبوبات) را باعث مختلشدن جذب دارو برشمرد و به بیماران توصیه کرد: داروها را یکساعت قبل یا دو ساعت بعداز خوردن غذا مصرف کنند. وی همچنین تاکید کرد: دارو را با مایعات حاوی ویتامین Cنظیر آب پرتقال یا قرصهای جوشان ویتامین C مصرف کنند که باعث تسهیل جذب دارو میشوند. این متخصص مغزواعصاب با توجه به نیمهعمر مصرف دارو در بدن بیمار گفت: داروی لوودوپا معمولا حدود چهارساعت در خون بهصورت موثر باقی میماند بنابراین بیمار باید حداقل هر چهار ساعت دارو را مصرف کند. وی، تجویز لوودوپا بهصورت هر ۸ ساعت یکبار را صحیح ندانست و خاطرنشان کرد: در چهارساعت دوم پس از مصرف، تقریبا سطح دارو در خون مناسب نیست و ممکن است علائم بیماری ظاهر شود. اسداللهی با اشاره به ضرورت مصرف دارو در زمان بیداری خاطرنشان کرد: لزومی ندارد دارو دقیقا نزدیک ساعتخواب شبانه یا بین خواب شبانه مصرف شود. به گفته وی، در این بیماران جدولی تهیه میشود که دوزهای کمتر دارو با فواصل زمانی کوتاهتر مصرف شود یعنی بهجای مصرف یک قرص هر هشت ساعت یکبار، نصف قرص هر چهار ساعت تجویز میشود
بهطوریکه زمان خوابیدن شبانه دیگر نیازی نیست که بیمار دارویی استفاده کند.
عوامل موثر کاهش روند بیماری
اسداللهــی ورزشهــوازی را در کنــدی روند پیشرفت بیماری موثر دانست و افزود: این بیماران با توجه به کاهش سطح دوپامین مستعد افسردگی هستند بنابراین باید آنها را تشویق کنیم تا فعالیتهای بدنی و ورزشهای هوازی روزمره مداومی داشته باشند که علاوه بر کاهش سیر پیشرفت بیماری با افزایش سروتونین مغز باعث کاهش افسردگی آنان میشود. به گفته وی، در صورت بروز علائم افسردگی در بیمار بهرغم انجام درمان مناسب جایگزینی دوپامین، اگر فرد بهبود پیدا نکرد حتما باید داروهای ضدافسردگی مناسب نیز برای وی تجویز شود. فلوشیپ فوقتخصص صرع به بیماران تاکید کرد: حتما مایعات فراوان استفاده کرده و برای جلوگیری از یبوست رژیم غذایی حاوی فیبر بالا داشته باشند زیرا یبوست باعث اختلال در جذب داروها میشود. همچنین بیحرکتی سبب تشدید اختلالات حرکتی و یبوست در بیمار میشود. وی به تمامی بیماران استفاده از رژیم غذایی سالم و پراز سبزیجات و میوه، مصرف کمتر گوشتهای قرمز و نمک را توصیه کرد. اسداللهی، پارکینسون را دارای سیر پیشرونده دانست که درمان قطعی برای آن وجود ندارد و بیمار باید همواره دارو استفاده کند.
