مسیر رفع تحریم از انعطاف می‌گذرد

ایران و آمریکا اراده سیاسی به حل معضلات برجام را دارند، بنابراین باید مذاکرات وین را مثبت ارزیابی کرد. تنها بحث‌های فنی و چگونگی رفع مشکل در جزئیات باقی‌ می‌ماند. اگر در همین زمینه اراده سیاسی همچنان باقی باشد، راه‌حل مشکل پیدا خواهد شد. حقوق در روابط بین‌الملل تابع اراده سیاسی است، یعنی بیشتر شکل را تعیین کرده و ماهیت را اراده سیاسی رقم خواهد زد. از همین رو اگر دو دولت تصمیم بگیرند که معضل را حل کنند، حقوق مانعی برای این امر نخواهد بود. بعید است، اینکه آمریکا از برجام خارج شد، از حیث حقوقی مشکلی برای حضور او در جلسات نشست کمسیون مشترک برجام وجود داشته باشد. در هیچ سندی منع نشده که اگر یکی از اعضا از توافق خارج شد، حق بازگشت مجدد نخواهد داشت و موضوع باید از حیث شکلی بررسی شود اما موضوع ماهیتی نیست. به این دلیل که بحث‌های دیپلماتیک بیشتر ناظر به اراده سیاسی طرفین است، آمریکا نیز می‌تواند در مذاکرات حضور پیدا کند. ایران با 1+4 به نتیجه نخواهد رسید. بخش اروپایی 1+4 نیز تنها می‌خواهد نقش میانجگری ایفا کند و فضا را برای ورود و همکاری آمریکا در برجام آماده کند. آنان به خودی خود قادر به رفع مشکلات تحریمی نیستند. اگر بنا باشد مشکلات رفع شود، ایران و آمریکا باید اراده خود برای همکاری را اعلام کنند و اگر آمریکا به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در مذاکرات حضور نداشته باشد، این امر مهم صورت نخواهد گرفت. هرچند اروپایی‌ها و1+4 تلاش کنند، نتیجه‌ای حاصل نخواهد شد. مشکل ما تحریم است و اروپا نمی‌تواند تحریم‌ها را رفع کند. اروپا تلاش بسیاری کرد تا بعد از فعال شدن تحریم آمریکا راهی برای ادامه همکاری با ایران پیدا کند اما تحریم‌های ثانویه آمریکا تا حدی فشار را بر اروپا افزایش داد که آنها نیز نتوانستند اقدام موثری انجام دهند تا برجام اجرایی شود. به نوعی برجام بعد از خروج آمریکا تقریبا جان خود را از دست داده بود یا نیمه جان بود. لذا اگر برجام بخواهد دوباره جان بگیرد، ورود مستقیم یا غیر مستقیم آمریکا لازم است. اگر این ورود مستقیم باشد ، نتیجه زودتر حاصل خواهد شد و ضروری است. ایران به عنوان عکس‌العملی به تحریم‌های آمریکا، تعهدات برجامی خود را به صورت گام به گام کاهش داد. این اتفاق در چندین مرحله انجام گرفت. حالا نیز برای مقدور بودن بازگشت آمریکا به برجام و به دلیل اینکه ممکن است تمامی تحریم‌ها به صورت یکجا لغو نشود یا به حالت تعلیق در نیاید، گفته شده در مقابل هر اقدام مثبت آمریکا در لغو تحریم‌ها، ایران نیز گامی مثبت برای اجرایی کردن تعهدات برجامی برخواهد داشت. این دو در مقابل هم قرار گرفته و به نوعی بین تعهدات ایران و تعهدات آمریکا موازنه برقرار می‌شود. توافق گام به گام به زیان ایران نخواهد بود. اگر بخواهیم نتیجه مذاکرات، رفع تحریم باشد، باید مقداری در شکل اقدامات، ایران نیز از خود انعطاف نشان دهد. اگر جز این باشد، تنها درگیر بحثی سیاسی خواهیم بود.