مبارزه با فساد؛ از حرف تا عمل

با فــرارسیدن بهار 1400، کم‌کم تنور انتخابات ریاست‌جمهوری در کشور داغ خواهد شد. باز هم طبق معمول انتخابات‌های قبل، وعده‌های بسیاری از طرف کاندیداهای انتخاباتی شنیده می‌شود. یکی از معضلات بزرگی که کشور ما با آن روبه‌رو است، فساد اقتصادی، رانت و تبعیض برخی مسئولان و آقازاده‌هاست. این معضل مهم را نه تنها مسئولان بلکه مردم نیز به‌طور کامل می‌دانند و اگر کاندیداهای محترم با وعده مبارزه با فساد وارد میدان رقابت انتخاباتی می‌شوند باید توجه کنند که به مورد جدید و تازه‌ای دست نیافته‌اند، بلکه باید راهکاری مشخص و واضح برای آن داشته باشند. قبل از ارائه راهکار برای مبارزه با فساد، نکته‌ای که بسیار قابل تامل است ویژگی‌هایی است که باید در خود فرد کاندیدا باشد که به دو مورد بسیار مهم آن اشاره خواهیم کرد. برای اینکه فردی در راس حاکمیت بتواند داعیه‌دار مبارزه با فساد گردد، باید دارای دو خصوصیت بسیار مهم باشد؛ اولین خصوصیت این است که هم خود فرد و هم اطرافیان و نزدیکانش سابقه‌ای پاک و به دور از مفسده‌های مختلف را دارا باشند. در اینکه فرد منتخب معصوم نیست تردیدی وجود ندارد ولی داشتن سابقه عاری از فساد، حداقل می‌تواند این نوید را بدهد که در دوران ریاست‌جمهوری نیز فرد منتخب تلاش کند تا این عدم سوءسابقه را حفظ کند و مبرا بماند. همچنین مهم‌تر از خود فرد منتخب، سابقه سلامت اقتصادی اطرافیان وی بوده که تاثیر بسزایی در مبارزه با فساد در دولت بعدی خواهد داشت. در حقیقت، از رئیس‌جمهوری که اطرافیانش از رانت و مفسده‌های مختلف، منفعت‌های شخصی می‌برند نمی‌توان انتظار مبارزه با فساد را داشت حتی اگر آن رئیس‌جمهور از پاک‌دست‌ترین افراد زمانه خود باشد. مبارزه با فساد و تبعیض، دشمنان سرسخت و متمولی را برمی‌انگیزاند که فرد پرچمدار مبارزه برای غلبه بر آنها باید دارای خصوصیت دومی باشد که به همان اندازه یا حتی بیشتر از خصوصیت قبلی اهمیت دارد. در حقیقت مفسدین اقتصادی و رانت‌خواران هنگامی که منافع خود را در خطر می‌بینند با راه‌های مختلفی سعی در جلوگیری و مقابله خواهند کرد. آنها برحسب خصوصیات فرد مبارز، راه‌هایی از قبیل تطمیع یا تخریب را برمی‌گزینند و با بیان تهمت‌ها و شایعات درصدد بی‌آبرو کردن مسئولان سالم و پاک برمی‌آیند. از نمونه‌های بارز این ترور شخصیت در انقلاب اسلامی، تهمت‌ها و شایعاتی بود که علیه مسئولان سرشناس مانند شهید آیت‌ا... بهشتی و شهید دکتر چمران در جامعه پخش شده بود. لذا فرد منتخب باید در این راه از آبروی خود نهراسد و در رسوا کردن این مفسدین لحظه‌ای شک و تردید به خود راه ندهد. این گونه، مفسدینی که باکی از ریختن آبروی فرد نداشته‌اند، قطعا در ایجاد زمینه‌های برکناری او از این منصب یا حتی حذف فیزیکی او اقدام خواهند کرد و اینجاست که فرد در راه مبارزه با فساد باید علاوه بر آبرو، دست از جان نیز شسته باشد. رئیس‌جمهور منتخب مردم برای مبارزه با فساد باید جان و آبروی خود را در دست بگیرد و آماده فداکاری برای مردمی باشد که بیش از 4 دهه صبر و استقامتشان چشم‌های جهانیان را خیره کرده و کاسه صبر دشمنان خارجی را به سر آورده است. مصداق عینی، بارز و ایده‌آل مبارزه با این گونه فسادهای راه یافته به حکومت اسلامی، قیام امام سوم شیعیان حضرت حسین بن‌علی (ع) علیه حکومت فاسد یــزیــد بن معــاویه است. امام حسین (ع) در حد عالی و غایی این دو ویژگی را داشتند. امام نه‌تنها از مقام معصومیت برخوردار بودند بلکه اطرافیان ایشان از بهترین و پاک‌ترین مردمان شناخته می‌شدند. همچنین ایشان با فدا کردن جان و آبروی خویش، راه عملی مبارزه با فساد را عیان و چهره شوم مفسدین را تا قیامت رسوا کرد. خوشبختانه یا متاسفانه، مصداقی دیگر از فرد دارای هر دو ویژگی فوق را در سمت ریاست‌جمهوری در تاریخ بعد از انقلاب اسلامی داشته‌ایم. شهید رجایی با گذشته‌ای پاک و با اطرافیانی همچون شهید باهنر، پا به عرصه ریاست‌جمهوری نهاد و اعتقاد صریحش این بود که در منصبی قرار گرفته که اگر تصمیم اشتباهی بگیرد گناه تمام مردم ایران به گردن او خواهد بود. در نهایت نیز جانش را در مسیر اعتقادش داد و به مقام شهادت نایل گشت و الگویی برای سیاستمداران بعد از خود در جمهوری اسلامی شد. لذا در شرایط کنونی امکان مبارزه عملی با فساد کاملا وجود دارد ولی فردی که داعیه‌دار آن در کسوت ریاست‌جمهوری خواهد شد باید حداقل‌هایی از شفافیت در مسئولیت‌های گذشته خویش و اطرافیانش، و اعتقاد به جانفشانی برای حکومتی که بنیانش خون شهیدان است را داشته باشد.