الان تنش ايران با اروپا نبايد افزايش يابد
آرمــان ملي- عليرضا پــورحـسيــن: نشست کميسيون مشترک برجام در سطح معاونان وزرا و مديران سياسي به منظور بررسي روند اجرا و موانع اجراي تعهدات توسط طرفهاي برجام پس از سهساعت و نيم پايان يافت. با توجه به ملاحظات مربوط به کرونا اين نشست طبق برنامه و همچون بسياري از نشستهاي بينالمللي، به صورت ويدئوکنفرانس انجام شد. اين نشست آخرين نشست کميسيون مشترک برجام در سال جاري ميلادي است؛ نشستي که برخي بر اين باور هستند تحتتاثير تحولات چند روز اخير شکل گرفته است و صرفا براي ادامه روند برجام در دستورکار قرار گرفته و ممکن است دستاورد زيادي از آن حاصل نشود. اتفاقاتي که تا حدي تنشهاي سياسي را ميان ايران و اتحاديه اروپا بالا برده و چالشهاي جديدي را در مقابل دستگاه ديپلماسي قرار داده است. بهخصوص در برههاي از زمان که به زمان بازسازي روابط اروپا و ايالاتمتحده نيز نزديکتر ميشويم و خطر اجماعسازي عليه ايران بيشتر شنيده ميشود. اجماعسازياي که باز هم چندين سال کشور را در عرصه بينالمللي به عقب باز خواهد برد و نياز است درخصوص آن در داخل کشور به يک جمعبندي هوشمندانه برسيم. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان» ملي گفتوگويي با علي بيگدلي، کارشناس مسائل بينالملل داشته است که ميخوانيد.
با توجه به تحولات اخير در ايران آيا ميتوان اميدوار بود که در عمل و در واقعيت نيز کميسيون مشترک برجام نتايج مثبتي در پي داشته باشد؟
نشست روز گذشته درخصوص برجام يک برنامه متداول است و هر سه ماه يک بار برگزار ميشود و نميتوان با اتفاقات اخير اميد داشت در عمل نتايج مثبتي داشته باشد زيرا تنشها ميان ايران و اروپا به شدت افزايش يافته است. در اين نشست اگر اختلافي جدي به وجود آيد در مرحله بعد وزراي خارجه بايد در نشست حاضر شوند؛ امري که شايد در آينده محتمل باشد. زيرا مصوبه مجلس علاوه بر سروصداهايي که در داخل ايجاد کرده است منجر به اعتراض طرفهاي ديگر برجام نيز شده است. امروز اين اعتراض از مصوبه مجلس و ابلاغ آن در بين برخي کشورها وجود دارد و از ايران خواستهاند در خصوص آن تجديدنظر شود. از سوي ديگر تنشهايي نيز در خصوص حقوق بشر در ايران بهوجود آمده است و حتي برخي مقامات غربي از کلماتي کمسابقه در اين خصوص استفاده کردهاند که فضا را سنگين کرده است. تمامي اين موارد سبب شده است فضا تغيير کند و روزنههايي که پس از رفتن ترامپ ايجاد شده بود، تا حدودي بار ديگر تنگتر شود. دموکراتها برخلاف جمهوريخواهان بر سر مسائل حقوق بشري تمرکز دارند. تمامي اين موارد سبب ميشود اين نشستها در فضايي سنگين برگزار شود.
چه اقدامي سبب شد ايران در اين برهه زماني به جاي رسيدن به موفقيت با چالشهاي جديد در عرصه سياست خارجي مواجه شود؟
قانون اقدام راهبردي براي لغو تحريمها که چند روز پيش از سوي مجلس تصويب شد، فضاي اميدوارکنندهاي را که بعد از پيروزي بايدن در انتخابات 2020 آمريکا به وجود آمده بود تا حد زيادي در هاله ابهام و ترديد فرو برد. اجراي قانون اقدام راهبردي براي لغو تحريمها که با سر و صداي زيادي به دولت ابلاغ شد ميتواند فضا را براي طرفين مذاکرات هستهاي آماده کند. در واقع اين حرکت، ايران را در شرايط خاصي قرار داده است؛ بهطوريکه هم بايدن به اين مساله واکنش نشان داده و هم سه کشور اروپايي طرف برجام با صادر کردن بيانيهاي رسمي شرايط جديد را مانعي براي مذاکرههاي احتمالي آينده عنوان کردهاند. مجلس بايد قبل از عملي کردن تصميم خود بيشتر دورانديشي کند تا در اين موقعيت دشوار ت مانع ايجاد نشود. اين طرح در حالي تصويب و به قانون تبديل شده که حالا آمريکا بهانه براي سنگاندازي پيدا کرده است. اي کاش مجلس براي تصويب اين قانون با رئيسجمهوري و ساير نهادها هماهنگيهاي لازم را صورت ميداد تا تنش موجود در ايران براي کشورهايي که مقابله با جمهوري اسلامي برايشان اصل است، عيان و آشکار نشود. موضوع مهم ديگر به اعلام موضع برخي مسئولان برميگردد که با صراحت خاصي شرط مذاکره را بازگشت به برجام سال 2015 عنوان ميکنند. اين مطالبه در حالي مطرح ميشود که جهان با شش سال پيش فرق کرده است. به عنوان مثال، ميتوان به تعامل برخي از کشورهاي عربي منطقه با رژيم صهيونيستي اشاره کرد. در واقع بايد گفت برجامِ اوباما کمجان شده است و ما بايد مسيري واقعبينانهاي را براي باز شدن گرههاي کور در مناسبات بينالمللي طي کنيم تا به نتيجه مطلوب برسيم. نميتوان در ديپلماسي واقعبين نبود و به دستاوردي مثبت اميد داشت.
ايران بايد در ميان اين تنشها چه مسيري را در پيش گيرد؟
امروز تمديد مهلتFATF صرفا مشکل داخلي ايران را حل ميکند تا بتوانيم بانکهاي خود را از ليست سياه خارج کنيم اما نياز است در عرصه بينالمللي نيز دست به اقداماتي جديتر بزنيم. ايران اما در حال طي کردن مسيري خاصي است و اين مسير احتمالا با خروج از NPT و پروتکل الحاقي نمايان ميشود. ما بايد در رفتار خود تغييراتي ايجاد کنيم و منعطفتر برخورد کنيم تا در عرصه بينالمللي بتوانيم دستاوردهايي داشته باشيم. بايد در هر اقدامي که در داخل کشور انجام ميدهيم بيشتر دقت کنيم و ابعاد آن را مورد سنجش قرار دهيم تا موقعيت بينالمللي کشور در خطر قرار نگيرد. امروز شرايط اقتصادي در داخل کشور سخت شده است و بايد براي آن فکري کرد و اين عرصه نياز به انعطاف دارد. ايران نياز به گفتوگو دارد و در اين راستا بايد وارد دوران جديدي از حيات سياست خارجي شد تا زمينه را براي تحقق عبور از بحرانها آماده کنيم و مشکلات را سريعتر حل کنيم.
