شايع ترين عارضههاي عصبي کرونا
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي ايران، در ارتباط با شايعترين عارضههاي عصبي گزارش شده در مبتلايان به کرونا، توضيحاتي ارائه داد.بسياري از ما در همنشيني با کرونا، استرس و اضطراب زيادي را تجربه کردهايم که اغلب اين اضطرابها ميتواند شکل مزمن به خود بگيرد. اين اختلالات در کساني که عزيزي را براثر اين بيماري از دستدادهاند يا زمينه فوبيا يا بيماريهاي وسواسي و اضطرابي دارند به مراتب بيشتر است.واکنش رواني به اين بيماري و تبعاتش در چنين افرادي ميتواند موجب بروز بيماريهاي سايکوسوماتيک (بيماريهاي روانتني) شود. اين دسته از بيماريها با تظاهراتي شبيه کرونا همراه هستند که موجب اضطراب و ترس مضاعف در مبتلايان به اختلالات روانتني ميشود.
عارضههاي عصبي در مبتلايان به کرونا
امين جهانبخشي عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي ايران، در ارتباط با شايعترين عارضههاي عصبي گزارش شده در مبتلايان به کرونا، گفت: خانواده کرونا ويروس و کوويد 19 به دستگاه اعصاب تمايل دارند و به راحتي از طريق مخاط بويايي و سپس عصب بويايي وارد مغز ميشوند. در بسياري از موارد، رد پاي ويروس کرونا در افراد بيعلامت در عصب بويايي و مخاط بويايي پيدا شده است. به بيانديگر در مراحل ابتدايي ابتلا به کوويد، ويروس ميتواند مغز را درگير کند. عارضههايي هم که ميتواند در سيستم عصبي ايجاد کند يا بهصورت آسيب مستقيم به سلولهاي عصبي است يا به خاطر واکنش ايمني که ايجاد ميکند ميتواند دستگاه اعصاب را تحتتأثير خود قرار دهد.وي افزود: همچنين به دنبال آلودگي با کوويد موارد کمي هم مثل مننژيت يا آنسفاليت (زماني که عفونت در جاي ديگر شروع ميشود و به مغز حرکت ميکند) گزارش شده که ممکن است به دنبال آن تشنج يا کاهش سطح هوشياري نيز اتفاق بيفتد. البته موارد شديد عصبي ناشي از ويروس کرونا خيلي شايع نيست.جهانبخشي، در پاسخ به اين سوال که چقدر احتمال دارد به دنبال ابتلا به کوويد19، بيماريهايي با زمينه روانشناختي بروز کند، گفت: اتفاقا مشکلاتي که پس از آلودگي با کوويد بهصورت شايعتر ديده ميشود، شامل بيماريهاي شناختي و روانپزشکي است که برخي ناشي از خود بيماري است. چون هر بيماري شديد و حادي ميتواند مشکلات شناختي و روانپزشکي ايجاد کند. بهاصطلاح ميگوييم بعد از هر بيماري شديد ممکن است استرسي رخ بدهد. به بيانديگر، ويروس کرونا ميتواند مستقيما دستگاه عصبي مرکزي را درگير کند و بيماريهاي شناختي دهد. اين اختلالات شامل موارد مختلفي ازجمله اختلال تمرکز، رفتارهايي مثل خشم کنترلنشده، اختلالات اضطرابي بر اثر ويروس يا عدماکسيژنرساني به مغز ميشود. همچنين ممکن است بيمار دچار اختلال حافظه براثر درگيري برخي قسمتهاي مغز شود.
سهم بيماريهاي روانتني
وي در مورد اينکه بيماريهاي روانتني چه سهمي از اين عوارض را شامل ميشود، افزود: بيماريهاي روانتني طيف وسيعي دارند. شامل دردهاي مزمن در قسمتهاي مختلف بدن، ناراحتيهاي گوارشي، سردرد و تنگي نفس ميشود. اختلالات روانتني همه نوع علائم بيماري را ميتواند دربر گيرد که ناشي از مشکلات روانپزشکي هستند و به بيماريهاي جسمي مربوط نميشوند.عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي ايران، ادامه داد: کرونا بيماري ناشناختهاي است و بسياري از ابعاد بيماريزايي اين ويروس هنوز ناشناخته است. از اينرو ميتواند عوارض مختلفي از جمله علائم روانپزشکي و شناختي و خستگيهاي مزمن، حالت اضطراب و افسردگي و اختلال حافظه و تمرکز و اختلال رفتاري نشان دهد. البته بيماري هاي روانپزشکي مثل افسردگي و اضطراب هم ميتوانند علائم فيزيکي شبيه کرونا مثل تنگي نفس، اختلال دستگاه گوارش و درد در نواحي مختلف بدن ايجاد کنند.وي افزود: بيماريهاي روانتني ريشه رواني داشته اما تظاهرات جسمي دارند. اين بيماريها در استرسهاي بزرگ مثل جنگ، زلزله و همهگيريها ديده ميشود. درواقع استرس زياد به دنبال از دست دادن عزيزان يا ترس از بيمار شدن خود و همراهان بر اثر کرونا باعث وارد شدن فشار رواني بزرگي به شخص ميشود که عامل بروز بيماريهاي روانتني است.
تشخيص و تفکيک اختلالات کرونا
جهانبخشي در مورد تشخيص و تفکيک اين اختلالات از کرونا، گفت: بسيار مهم است که بتوانيم زمينه اين علائم را از هم افتراق دهيم تا هرکسي با مشاهده کوچکترين علامتي شبيه کوويد 19 به مرکز درماني مراجعه نکند. البته گاهي افتراق بيماريهاي روانتني از بيماري اصلي بسيار مشکل ميشود. ولي نکاتي وجود دارد که به اين افتراق کمک ميکند. توجه به فاکتورهاي خطر از جمله تماس احتمالي فرد با شخص مبتلا به کرونا و توجه به روند بدتر شدن علائم به نفع بيماري واقعي است. به علاوه اگر شخص چند علامت را کنار هم داشته باشد، مثلا علائم گوارشي همراه با تب باشد يا تنگي نفس را با بدندرد داشته باشد، بايد به کرونا شک کند. پس هرچه اين علائم در کنار هم قرار بگيرند و پايدار و پيشرونده باشند، يعني ما با بيماري اصلي سروکار داريم.وي در خصوص اقدامات درماني در ارتباط با اين قبيل افراد، افزود: درمان بيماريهاي روانتني از روشهاي کاهش اضطراب از طريق صحبت کردن اعضاي خانواده و درنهايت رواندرمانگرها شروع ميشود. در موارد شديد به درمان دارويي ضد اضطراب و افسردگي نياز است. البته ابتدا بايد از اينکه عوارض مربوط به بيماري جسمي نيست، مطمئن شد.
تمييز دادن عوارض مشابه کرونا
جهانبخشي در پاسخ به اين سوال که چگونه بايد عوارض مشابه کرونا را تمييز دهيم، گفت: خيلي وقتها تشخيص اين مشکلات از ويروس اصلي سخت است، زيرا بيمار هم آگاهي ندارد که تنگي نفس او از ترس و اضطراب است يا به کوويد 19 مبتلا شده است. اين تشخيص وظيفه پزشکان و کادر درمان است که در مرحله اول با آموزش درست به بيمار و در مراحل بعد با غربالگري، بيماري را تشخيص دهند. کسي که کاملا سرحال است، درد بدن، تب و احساس خستگي ندارد و فقط احساس تنگي نفس دارد، احتمالا مشکلش هيچ ربطي به کرونا ندارد ولي اگر با فرد مشکوک به کرونا تماس داشته، احتمال بيمار بودن او بيشتر است.
