رئيس مرکز تحقيقات بيماريهاي نوپديد انستيتو پاستورگفت:از روزهاي اولي که بيماري کرونا معرفي شد، آزمايش مولکولي مبتني بر PCR به عنوان استاندارد طلايي تشخيص مطرح بوده و هنوز هم آزمايش تشخيصي بهتر و مطمئن تري غير از آن وجود ندارد.احسان مصطفوي، رئيس مرکز تحقيقات بيماريهاي نوپديد و بازپديد انستيتو پاستور ايران در گفتوگو با فارس در پاسخ به اين پرسش که «تست سرولوژي با تست PCR در تشخيص کرونا چه تمايزي با هم دارد؟»، اظهار داشت: نتيجه آزمايش منفي آنتي بادي براي کرونا، رد کننده عفونت قبلي با اين بيماري نيست.وي ادامه داد: از روزهاي اولي که بيماري کوويد 19 به جامعه جهاني معرفي شد، آزمايش مولکولي مبتني بر PCR به عنوان استاندارد طلايي تشخيص مطرح بوده و هنوز هم آزمايش تشخيصي بهتر و مطمئن تري وجود ندارد.رئيس بخش اپيدميولوژي انستيتو پاستور ايران متذکر شد: براي انجام آزمايش مولکولي، نمونه گيري از بيني يا حلق فرد مشکوک به بيماري توسط سواپهاي مخصوص انجام ميشود و اثر بقاياي ژنتيکي ويروس مورد بررسي قرار ميگيرد.مصطفوي اضافه کرد: در کنار آزمايش ملکولي، آزمايش سرولوژي که مبتني بر نمونه خون هستند هم مورد استفاده قرار ميگيرد که به دليل جوابهاي مثبت و منفي کاذبي که دارند، ارزش تشخيصي نداشته و در تحقيقات مورد استفاده قرار ميگيرد تا مشخص کند که احتمالا چه درصدي از جامعه مواجه با ويروس را داشتهاند و به اشکال بي علامت يا علامت دار بيماري مبتلا شدهاند.
5 تا 6 روز دوره کمون بيماري
وي بيان داشت: اين آزمايشات، مبتني بر اين واقعيت است که متعاقب مواجهه فرد بيمار با ويروس، پاسخ سيستم ايمني فعال ميشود و آنتيباديهاي ضد ويروس که مهمترين آنها دو نوع IgG و IgM هستند توليد ميشوند که قابل شناسايياند.رئيس بخش اپيدميولوژي انستيتو پاستور ايران يادآور شد: دوره کمون (نهفتگي) کوويد 19، حدود 5 تا 6 روز است. از اواسط هفته دوم پس از دوره کمون بيماري، آنتيباديهاي ضد ويروس قابل شناسايي ميشوند و هفته سوم، احتمالا بهترين زمان انجام آزمايش آنتيبادي يا سرولوژي است. مصطفوي افزود: تست مثبت آنتيبادي (IgG) يا (IgM) به معناي واکنش دفاعي بدن در مقابل ويروس است. ميزان آنتيبادي IgM در زمان کوتاهي به پيک رسيده و به سرعت و در حدود پايان هفته ششم کاهش مييابد و مثبت بودن IgM به هيچ وجه به معناي ناقل بودن فرد بيمار نيست. آنتيبادي IgG مدت زمان طولانيتري نسبت به IgM بالا ميماند.وي متذکر شد: نکتهاي که وجود دارد اين است که پاسخ سيستم ايمني افراد در مواجه با ويروس فقط ايمني هومورال و پاسخ مبتني بر توليد آنتي بادي نيست و ايمني سلولي هم در اين رابطه مطرح است؛ حتي بعضي از مقالات نقش مهم تري را براي ايمني سلولي مطرح ميکنند.رئيس بخش اپيدميولوژي انستيتو پاستور ايران تصريح کرد:اينکه اثر آنتي بادي ضد ويروس را در چه افرادي بتوانيم شناسايي کنيم، متاثر از عوامل مختلفي است؛ هر چقدر شدت بيماري در فردي که به بيماري مبتلا شده است بيشتر باشد، انتظار داريم ميزان آنتيبادي توليدي هم بيشتر بوده و شانس شناسايي آن در نمونه خون اخذ شده بيشتر باشد.
ايجاد ايمني سلولي؛ در 93 درصد افراد
مصطفوي ادامه داد: متقابلا هرچقدر فرد بدون علامت يا کمعلامت ترباشد، احتمالا سيستم ايمني هومورال کمتر تحريک ميشود.وي ابراز داشت:مثلا اخيرا در مطالعهاي نشان داده شده است که در 93 درصد افراد مواجه يافته با ويروس که بيمار بدون علامت بودهاند، ايمني سلولي ايجاد شده است، اما فقط در 60 درصد اين افراد، آنتيبادي ضدويروس قابل شناسايي بوده است.رئيس بخش اپيدميولوژي انستيتو پاستور ايران ابراز داشت: به عبارتي حدود 40 درصد افراد با وجود اينکه آلوده به ويروس شده بودهاند، اما در آزمايشات سرولوژي، اثري از سابقه بيماري نشان داده نشده است. اين مطالعه گوياي آن است که مخصوصا در مبتلايان بدون علامت، تنها از طريق بررسي آنتيبادي در خون نميتوان در مورد سابقه آلودگي اظهار نظر کرد.مصطفوي تصريح کرد: در مطالعه ديگر در آمريکا بر روي پرسنل بهداشتي و درماني خط مقدم مبارزه با کوويد 19، که اين افراد قاعدتا در معرض ميزان ويروس بالاتري بودهاند و انتظار داريم بيشتر به اشکال شديدتر بيماري مبتلا شده باشند، بعد از 60 روز از شروع بيماري، آنتي بادي ضد ويروس فقط در حدود 70 درصد افراد بيمار قابل شناسايي بوده است.رئيس بخش اپيدميولوژي انستيتو پاستور ايران ادامه داد: لازم به ذکر است که شناسايي آنتي بادي در بدن افراد به عوامل ديگري نظير نوع آزمون سرولوژي و ميزان حساسيت آن هم بستگي دارد. نتيجه اينکه عدم شناسايي آنتي بادي در بدن افراد به معني نبود مواجهه قبلي در فرد نيست. افراد ممکن است قبلا مواجهه با بيماري داشته و بيمار شده باشند و در زمان مطالعه هم پاسخ ايمني سلولي داشته باشند اما در مطالعه سرولوژي، اثري از بيماري را نشان ندهند.