خطر تغییر ساختار سنی جمعیت با کرونا

مطالعات در ايران و جهان در زمينه پيامدهاي جمعيت شناختي ناشي از کرونا هنوز به اندازه کافي صورت نگرفته و به خصوص در ايران توجه به اين پيامدها در حد يکسري برداشت‌هاي مفهومي است. اما آنچه که مسلم است، اين است که پاندومي کرونا در سطح خرد بر رفتارهاي فردي و تغييرات ساختار خانواده و نيز در سطح کلان تغييراتي در سطح اجتماعي و جمعيت شناختي در کوتاه مدت و بلند مدت خواهد داشت. آنچه در حال حاضر به صورت عيني مي‌توانيم شاهد باشيم و در واقع آن را به عنوان پيامدهاي اجتماعي، جمعيت شناختي و رفتارشناختي ناشي از کرونا در نظر بگيريم، تغييرات احساسي و رفتاري هم در سطح فردي و هم در سطح کلان است که به نظر مي‌رسد پس از توليد واکسن براي مدت طولاني تداوم داشته باشند. از طرفي هنجارهاي جديدي بعد از ظهور کرونا شکل گرفته است که از جمله آنها فاصله گذاري اجتماعي، رعايت برخي از دستورالعمل‌هاي بهداشتي، گذاشتن ماسک و... است. همه اين موارد و بسياري از رفتارهاي ديگر از جمله اموري هستند که تبعات اجتماعي و فرهنگي بسياري را به دنبال خواهند داشت. همچنين احساس خطر و اضطراب ناشي از ابتلا به کوويد 19 بيشترين تاثير را بر ميل افراد براي ديد و بازديدهاي اجتماعي، گردشگري و تمايل به مهاجرت و يا تحرکات روزانه افراد گذاشته است. از طرفي ويروس کرونا بر جمعيت و مرگ و مير در مقياس وسيعي تاثير خواهد داشت و هم اکنون در بسياري از کشورها، نرخ مرگ و مير ناشي از کرونا به شدت افزايش يافته و همين امر مي‌تواند شاخص اميد به زندگي را تحت تاثير قرار بدهد و تغييراتي در ساختار سني جمعيت ايجاد کند. چون بيشتر مرگ و ميرها در سن سالمندي اتفاق مي‌افتد.کوويد 19 هم از نظر اقتصادي و هم از نظر اجتماعي بر شيوع ازدواج، سن ازدواج و سطح باروري اثر منفي مي‌گذارد. به دليل تاثيرات مستقيم و غيرمستقيمي که اين ويروس بر وضعيت اقتصادي و اجتماعي جوامع خواهد داشت، تصور اين است که نرخ باروري کاهش يابد. بحران اقتصادي و رکود ناشي از اپيدمي کرونا باعث رکود اقتصادي مي‌شود و هر چه رکود اقتصادي افزايش يابد بر شيوع ازدواج، سن ازواج و به دنبال آن بر ميزان باروري تاثير خواهد گذاشت. به عبارتي مي‌توان گفت کوويد 19 هم از نظر اقتصادي و هم از نظر اجتماعي بر شيوع ازدواج، سن ازدواج و سطح باروري اثر منفي مي‌گذارد. از سوي ديگر مي‌توان وضعيت سالمندان را در دو سطح کلان، فردي و خانوادگي مورد توجه قرار داد. در سطح کلان جمعيتي، بين شاخص‌هاي سالمندي جمعيت با ميزان ابتلا به کرونا همبستگي مثبت وجود دارد. حتي با در نظر گرفتن سطح توسعه‌يافتگي کشورها و امکانات بهداشتي، به نظر مي‌رسد جوامعي که ساختار سني سالخورده‌تري دارند، ميزان شيوع و ابتلا به کرونا بيشتري را تجربه کنند. عموما کشورهايي مثل فرانسه، ايتاليا، اسپانيا و بسياري از کشورهاي اروپايي ديگر که ساختار سني جمعيت‌شان سالخورده است، به‌رغم برخورداري از سطح توسعه يافتگي بالا، با ميزان مرگ و مير بالايي رو به رو هستند بسياري از کشورهاي اروپايي که ساختار سني جمعيت‌شان سالخورده است، به‌رغم برخورداري از سطح توسعه‌يافتگي بالا، با ميزان مرگ و مير بالايي رو به رو هستند. مرگ و مير بالا در ميان سالمندان به دو چيز ارتباط دارد يک آيا سالمندان از بيماري زمينه‌اي برخوردار هستند يا خير و دوم اينکه ميزان مراقبت و حمايت از سالمندان به چه صورت است. اينکه سالمندان بيماري زمينه‌اي دارند يا خير بر اين نکته تاکيد مي‌کند که سالم پير شدن يا حفظ سلامتي در دوران پيري يکي از سياست‌هاي اصلي سالمندي در کشور بايد باشد. چون اگر افراد با بيماري‌هاي زمينه‌اي وارد سالمندي شوند مشکلاتي نظير مشکل کرونا براي آنها به وجود خواهد آمد.