سیستم آمریکا پیروز شد!

بالاخره جنجالي‌ترين انتخابات رياست جمهوري آمريکا برگزار و جو بايدن نامزد دموکرات‌ها پيروز شد و دونالد ترامپ هم بايد تا بيستم ژانويه قباي رياست جمهوري را از تن درآورد و از کاخ سفيد خارج شود و همچون يک شهروند عادي به زندگي خود ادامه دهد. اما برخلاف پيش‌بيني برخي ناظران و همچنان که نگارنده قبلا هم در يادداشتي تاکيد داشت، نه شورشي اتفاق افتاد و نه در روزهاي آينده هم اتفاق خاصي مي‌افتد. ترامپ هم چاره‌اي جز پذيرش شکست ندارد و با وجود شلوغي‌ توييتري طي اين چند روز، رفته رفته در حال قبول واقعيت و کنار آمدن با آن است؛ حتي اگر هم در مقام کلام از پذيرش نتايج خودداري کند، اما عملا چاره‌اي جز آن ندارد و در بيستم ژانويه بايد قدرت را به بايدن واگذار کند، البته اين کنار آمدن براي ترامپ آسان نيست. خلقيات وي به‌گونه‌اي نيست که به راحتي تن به شکست دهد و کوتاه بيايد؛ اما چي شد که ترامپ برخلاف انتظارات ظاهر شده و تمام جنجال و شورشي که برخي مي‌گفتند، در صورت پيروزي بايدن اتفاق مي‌افتد، در چند اعتراض توئيتري خلاصه شده است. پاسخ روشن است و نيازي به تعمق و تفحص هم ندارد. چون سيستم و ساختار قدرتمند آمريکا ترامپ را ناخواسته کنترل و مهار کرد. البته فراموش نکنيم که ترامپ هنوز رئيس جمهور، عالي‌ترين مقام و رئيس نيروهاي مسلح آمريکاست، اما در عين حال عاجز از کوچک‌ترين اقدامي در مقابل ساختار و سيستمي است که بايدن را پيروز قانوني انتخابات مي‌داند. تنها مجال ترامپ براي اعتراض و تخليه عصبانيت خود توئيتر است که اين رسانه هم تا به حال حدود 37‌درصد از توئيت‌هاي ساختارشکنانه وي را حذف کرده و تعدادي ديگر را نشانه گذاري کرده است. در نظام‌هاي نهادمند که حاکميت قانون ناظم روابط نهادي و غيرنهادي است، مقامات بالادست نمي‌توانند خارج از اختيارات خود عمل کنند و نهادهاي زيردست هم بر اساس وظايف و مسئوليت‌هاي قانوني خود رفتار مي‌کنند و اينجاست که وقتي رئيس جمهور آمريکا هنوز نتايج انتخابات و پيروزي رقيب را به رسميت نشناخته، سرويس مخفي آمريکا که اتفاقا تحت نظر دولت فدرال و وزارت کشور نيز هست، ديروز جمعه هنگامي که مي‌بيند بايدن به احتمال زياد پيروز انتخابات است، براي محافظت از جان وي نيرو اعزام مي‌کند و منطقه محل سکونت وي پرواز ممنوع اعلام مي‌شود؛ بدون اينکه کوچک‌ترين وقعي به اعتراضات رئيس‌جمهور مافوق خود بنهد. ترامپ شخصيتي ضد ساختاري دارد، اما در طول چهار سال گذشته سيستم آمريکا به وي اجازه نداد که خارج از حيطه اختيارات خود عمل کند. ولي تداوم دوره رياست جمهوري وي براي چهار سال ديگر مي‌توانست تا حدودي موجب تضعيف اين سيستم شود. به هر حال، نظام سياسي آمريکا از ماناترين نظام‌هاي سياسي جهان معاصر با عمري نزديک به 250 سال است. علت آن هم قائم به سيستم و نهادمند‌بودن آن است. همين خود مانع اتفاقاتي از قبيل کودتا و انقلاب مي‌شود که در کشورهاي فاقد سيستم به‌ويژه در شرق روي مي‌دهد. در واقع آنچه باعث شده است که اين نظام از سال 1776 تاکنون پايدار بماند، صرفا هژموني نظامي و اقتصادي آن در سطح جهان نيست، بلکه در کنار آن و بلکه مهم‌تر از هر دو برخورداري از نظامي ساختارمند و سيستماتيک است. از اين رو، پيروز انتخابات جنجالي اخير در آمريکا قبل از اينکه بايدن باشد، سيستم آمريکاست. البته آنچه گفته شد، تنها معطوف به نظام نهادمند آمريکاست والا سياست خارجي و يکجانبه‌گرايي اين کشور به‌ويژه در خاورميانه که جاي حرف و حديث زياد دارد و شرح آن مجال و بهانه جداگانه‌اي مي‌طلبد، اما ترامپ 74 روز ديگر هم رئيس جمهور آمريکاست و با اين عصبانيت و خلقياتش هيچ‌بعيد نيست بخواهد رياست جمهوري را به کام بايدن تلخ کند. از اين رو، بعيد نيست بخواهد دست به اقدامي در منطقه بزند و طبق يک سناريوي پيچيده دامي پهن کند و جنگي برافروزد. مثلا اتفاقي بيفتد که تعدادي قابل توجه نيروي آمريکايي در آن کشته شوند و به بهانه آن بخواهد دست به حملاتي واکنشي بزند. البته اين صرفا يک گمانه است و آنچه موجب طرح آن مي‌شود شخصيت جنجالي و پيش‌بيني ناپذير و انتقامي ترامپ است.