تغییر مدار اروپا

مرتضی مکی تحلیلگر مسائل بین‌الملل

از شهريورماه سال گذشته که مذاکرات احياي برجام به تعويق افتاد و در پي آن شاهد يکسري تحولات و ناآرامي‌ها در ايران بوديم، يک تغيير رفتار و رويکردي در اتحايه اروپا انجام شد که نشان مي‌داد اين اتحاديه تا حدود زيادي سياست‌ها و مواضعش را نسبت به جمهوري اسلامي ايران در مقايسه با گذشته تغيير داده و تلاش مي‌کند با سياست ستيزه‌جويانه اهداف قبلي خود را تحقق ببخشد. به هر حال اروپايي‌ها همواره نسبت به آمريکا مواضع محتاطاته‌تري نسبت به ايران داشتند و شايد آنها کمتر از جريان‌هاي تندرو در آمريکا از رژيم‌چنج بعد از انقلاب اسلامي سخن مي‌گفتند و بيشتر بر گفت‌وگو و مذاکره و تعامل با ايران را موثرتر از اقدامات تهاجمي ستيزه جويانه پيگيري مي‌کردند. مذاکرات هسته‌اي که با ايران از دهه 1380 انجام شد، نيز در همين چارچوب بود و بعد از اين بود که گروه 1+5 شکل گرفت که تلاش مي‌کردند يک جريان ميانه و واسطه‌اي درخصوص مذاکرات هسته‌اي و رسيدن به توافق برجام باشند. حتي در اوج زماني که ترامپ سياست‌هاي خصمانه‌اي در قبال ايران را پيگيري کرد واز برجام خارج شد اروپايي‌ها در برابر اين مواضع آمريکا ايستادند و حتي جلوي صدور دو قطعنامه در سازمان ملل شوراي امنيت سازمان ملل را گرفتند تا ترامپ نتواند از مکانيسم و سازوکار برجام براي از بين بردن اين توافقنامه استفاده کند. پس از به قدرت رسيدن بايدن نيز آنها تلاش کردند که احياي برجام را تحقق ببخشند. حال جدا از اينکه از جهت اقتصادي هيچ کاري براي بهره‌مند شدن ايران از مزاياي اقتصادي برجام انجام ندادند ولي از نظر سياسي اين اراده را نشان دادند که به دنبال حفظ و احياي برجام هستند. اما تحولات يکساله گذشته تا حدود زيادي باعث شد که اين رويکرد اتحاديه اروپا نسبت به ايران تغيير کند. يکي بحث تحولات اوکراين بود و اتهاماتي که به ايران پس از وقوع شش ماه از حمله روسيه به اوکراين وارد شد و اينکه ايران با ارسال پهپادها به روسيه قطعنامه سازمان ملل را نقض کرده و همپيماني ايران با روسيه مي‌تواند منافع و امنيت ملي اروپا را به‌هم بريزند. اين تحول يک تغييراتي در اروپا ايجاد کرد ولي تحولات چهارماه گذشته باعث شد که اروپايي‌ها بيشتر از گذشته نسبت به مواضع ايران تغيير رفتار دهند. آنها از سوي کشورهايي مثل آلمان يا فرانسه همواره تلاش مي‌کردند بيش از انگليس و آمريکا موضوع مذاکرات احياي برجام را پيگيري کنند. صدور قطعنامه پارلمان اروپا براي قراردادن سپاه پاسداران در فهرست گروه‌هاي تروريستي در ادامه همان سياست‌هاي اتحاديه اروپا بايد ارزيابي کرد. اما واکنش‌ها نسبت به اين اقدام اتحاديه اروپا بسيار شديد بوده و تلاش کردند که با اين گونه واکنش‌ها شوراي اروپا از مصوبه پارلمان اروپا فاصله بگيرد. نمي‌شود اين نکته را ناديده گرفت که اتحاديه اروپا بر مدار چهارماه پيش حرکت نمي‌کند. وضعيت بازار به خوبي گوياي اين واقعيت است که بايد به دنبال تنش‌زدايي باشيم. به نظر مي‌رسد دولتمردان ما در همه سطوح بايد با تدبير و دورانديشي بيشتري نسبت به تحولات اخير و مناسبات ايران با غرب بينديشند.

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه