علائم تمايل به «خود‌کشي» در افراد

رئيس اداره سلامت‌روان دانشجويان وزارت بهداشت گفت:سالانه بر اساس گزارش سازمان جهاني بهداشت 800 هزار نفر در جهان بر اثر خودکشي جان خود را از دست مي‌دهند؛ يعني در هر ثانيه 40 نفر اقدام به خودکشي‌هاي کامل و موفق مي‌کنند.فرهاد طارميان، رئيس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجويان وزارت بهداشت در خصوص روز جهاني پيشگيري از خودکشي،افزود: از سال 2003، به پيشنهاد انجمن بين‌المللي پيشگيري از خود کشي و با همکاري رسمي سازمان جهاني بهداشت، دهم سپتامبر هر سال به عنوان روز پيشگيري از خودکشي انتخاب شده و چند سالي است که در ايران نيز شاهد برگزاري جلسات و نشست‌هاي تخصصي در خصوص پيشگيري از خودکشي هستيم.وي ادامه داد: ماهيت پديده خودکشي چيست و معلول چه عواملي است؟ خودکشي به منزله يک آسيب رواني- اجتماعي، کتب و منابع علمي بسياري را به خود اختصاص داده است اما در ساده‌ترين کلام بايد گفت خودکشي مرگي آگاهانه است که فرد با قصد قبلي براي رها کردن خود از يک درد که عمدتا رواني و در برخي موارد جسماني، مبادرت به انجام آن مي‌کند.رئيس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجويان وزارت بهداشت در پاسخ به اين سوال که آيا پيشگيري از خودکشي امکان‌پذير است، گفت: بله، اين رفتار با برنامه‌ريزي در سطح ملي، منطقه‌اي، استان، شهر و حتي در سطح خانواده و خود فرد قابل‌پيشگيري است، اما بايد در ابتدا نشانه‌ها و علائمي راکه فرد قبل از دست زدن به اين رفتار از خود نشان مي‌دهد، بشناسيم.

مرگ سالانه 800 هزار نفر در اثر خودکشي

وي بيان داشت: سالانه بر اساس گزارشي که سازمان جهاني بهداشت ارائه مي‌دهد، در جهان 800 هزار نفر بر اثر خودکشي جان خود را از دست مي‌دهند که به عبارت ديگر در هر ثانيه 40 نفر اقدام به خودکشي‌هاي کامل و موفق مي‌کنند؛ اين در حالي است که بر اساس برآوردهاي انجام شده، حدود 20 برابر خودکشي‌هاي کامل، اقدام به خودکشي وجود دارد که به هر علتي موفق و کامل نبوده است.طارميان ابراز داشت: جالب است بدانيم بيشترين افراد مورد اعتماد براي درد دل کردن در بين کساني که قصد خودکشي دارند، دوستانشان هستند و به همين دليل است که نقش هم‌کلاسي‌ها، دوستان، همسالان و هم‌خوابگاهي‌ها که در دانشگاه‌ها به آنها گروه همتاياران سلامت روان مي‌گوييم در پيشگيري از خودکشي بسيار اهميت دارد.رئيس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجويان وزارت بهداشت خودجرحي يا آسيب عمدي به خود را يکي از رفتارهاي پر‌خطر در دانشجويان دانست و گفت: اين رفتار اغلب مورد غفلت قرار مي‌گيرد و متاسفانه در مواردي توسط خانواده يا دوستان بي‌اهميت در نظر گرفته مي‌شود.وي افزود: در حالي که اين رفتار مقدمه‌اي است براي حرکت به سمت خودکشي، خودجرحي، يعني آسيب رساندن تعمدي به قسمتي از بدن که يکي از متداول ترين آنها ايجاد برش و جراحت‌هاي سطحي يا عمقي روي بدن با استفاده از ابزار تيز و برنده است که بيشتر اين جراحت بر روي مچ دست‌ها، روي ساعد و پاها است. يکي ديگر از رفتارهاي خودجرحي متداول ايجاد سوختگي با وسايل داغ از جمله سيگار است.طارميان تصريح کرد: اين رفتار که به آن خودجرحي بدون قصد خودکشي است نيز مي‌گويند، پديده شناخته شده‌اي است که با عوامل بسيار زيادي از جمله ناتواني در تنظيم هيجانات و عواطف و ناتواني در مقابله با استرس‌ها و فشارهاي محيطي در ارتباط است؛ اما نکته مهم آن است اگر مداخله به موقع براي رفتارهاي خودجرحي نداشته باشيم، احتمال بروز خودکشي در سال‌هاي بعد افزايش مي‌يابد.رئيس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجويان وزارت بهداشت اضافه کرد: به واقع برخي از محققان معتقدند رفتار خود جرحي و خودکشي دو سر يک طيف هستند که در نهايت افرادي که دست به خودجرحي مي‌زنند، ممکن است به طرف خودکشي حرکت کنند. نکته اين که رفتار خودجرحي به طور معمول در سنين 13 تا 15 سالگي و در دوره نوجواني و دوران دانش‌آموزي آغاز مي‌شود و ممکن است تداوم آن در سال‌هاي دانشجويي ديده شود.

علائم خودکشي را بشناسيم

وي با بيان اين سوال که آيا خودکشي قابل پيشگيري است يا خير؟، بيان داشت: در پاسخ بايد گفت بله، اين رفتار با برنامه ريزي در سطح ملي، منطقه‌اي، استان، شهر و حتي در سطح خانواده و خود فرد قابل پيشگيري است. براي مثال يکي از اقدامات بسيار موثر، محدود کردن سختگيرانه دسترسي به وسايل اقدام به خودکشي مثل قرص برنج است.طارميان تصريح کرد: به واقع محدود کردن دسترسي به ابزارهاي خودکشي يکي از عوامل پيشگيري فيزيکي در خودکشي است. مثال ديگر ايجاد محدوديت شديد جهت دسترسي افراد به مکان‌هاي مرتفع و داراي ارتفاع بلند است.

انزوا و دوري‌گزيني فرد از جامعه مخاطب خود

طارميان چهارمين مورد را انزوا و دوري‌گزيني دانست و بيان داشت: دوري‌گزيني به اين معنا که يک دانشجو که فردي فعال، پر جنب و جوش و باانگيزه بوده، به تدريج و گاهي به يک باره در انزوا و گوشه گيري ديده مي‌شود.رئيس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجويان وزارت بهداشت افزود: اين فرد ديگر پاسخ تماس‌هاي خود را نمي‌دهد، کم حوصله است، کمتر ديده مي‌شود، گاه بي دليل گريه مي‌کند و بيرون از خانه و با خانواده جايي نمي‌رود. مورد پنجم اين‌که، فردي که به اين نتيجه رسيده که خود را بکشد، ممکن است اموال شخصي خود را ببخشد و انگار اين پيغام را مي‌دهد که قصد رفتن دارد.وي اضافه کرد: اين افراد حتي در صحبت‌هاي خود به رفتن و خداحافظي هم اشاره مي‌کنند و با اين‌که به دوستان و نزديکان قابل اعتماد خود مي‌گويند ممکن است ديگر نبينمتان اما متاسفانه هم‌کلاسي ها، نزديکان و دوستان موضوع را جدي نمي‌گيرند.