حرکات زیگزاگی الکاظمی
آرمان ملي- اميد کاجيان: مصطفي الکاظمي نخستوزير عراق و مواضع زيگزاگي اين روزهايش نقل محافل خيليهاست؛ مواضعي که البته شايد خيلي از آنها در چارچوب سفر اخير وي به واشنگتن به چشم آمد. چهرهاي که الکاظمي در اين مدت از خود نشان داده بيانگر اين است که او با نخستوزيرهاي قبلي مانند عادل عبدالمهدي و نوري المالکي زمين تا آسمان فرق ميکند. الکاظمي که پيشتر به ايران آمده بود و خيليها سفر وي به تهران و سپس قصدش براي سفر به رياض و واشنگتن را به معناي ميانجيگري او ميدانستند، اما ظاهرا مسيري متفاوت از اين موضوع را که پيشتر تصور شده بود دنبال ميکند. اين را ميشد از صحبت چند روز پيشش وقتي که عازم آمريکا بود به خوبي فهميد، آنجايي که وقتي از وي پرسيدند آيا شما حامل پيام تهران به واشنگتن هستيد؟ گفت: ما در عراق نقش پستچي را بازي نميکنيم. الکاظمي اما اين چند روز حرفهاي ديگري هم زد مثلا وقتي که به نياز کشورش به کمک آمريکا و ائتلاف بينالمللي تحت امر آن براي مقابله با تهديد داعش اشاره کرد. وي در اين باره ميگويد: «در نهايت ما هنوز نيازمند همکاري و هماهنگي در برخي سطوح هستيم. هر چند که شايد امروز به پشتيباني مستقيم نظامي و ميداني نياز نداشته باشيم. اما کشور به کمک آمريکا و ائتلاف بينالمللي تحت امر آن براي مقابله با تهديد داعش نياز دارد.»
قرائتي که قطعا با قرائت ايران متفاوت است
همه اينها در حالي است که اخبار مذاکرات شرکتهاي آمريکايي با عراق هم به گوش ميرسد. از جمله براي اکتشاف نفت در عراق که غول نفتي آمريکايي شورون قصد دارد تفاهمنامهاي را با اين کشور براي توسعه يکي از ميادين نفتي بزرگ عراق امضا کند. حضور اخير الکاظمي در آمريکا و گفتوگوهاي مقامات آمريکايي با وي البته آنقدر براي ايالاتمتحده جذاب بود که از وي درخواست کردند تا سفرش در اين کشور را تمديد کند؛ تمديدي که به درخواست مسئولان کنگره، تمايل اعضا و رهبران کنگره و تعدادي از مراکز اقتصادي، تحقيقاتي و سياسي براي ملاقات با الکاظمي بوده است. همه اينها باعث شده نخستوزير عراق اعلام کند که گفتوگو با واشنگتن مرحله جديدي از روابط دو کشور را رقم زده است. الکاظمي اما همزمان با اين سفر ديپلماتيک که بيانگر تمايل او به برقراري روابط خاص و نزديکتر با آمريکاست با بنسلمان وليعهد سعودي نيز در زمينه روابط دوجانبه عربستان و عراق و فرصتهاي توسعه و گسترش آن گفتوگو کرده است. در کنار همه اينها موضعگيري اخير وي درباره رابطه امارات و رژيمصهيونيستي را نيز ميبايست اضافه کرد. او درباره عاديسازي روابط رژيمصهيونيستي و امارات گفت: روابط بين ابوظبي و تلآويو تصميم اماراتي است و ما نبايد در آن دخالت کنيم. قطعا اين موضوع هم يکي ديگر از مسائلي است که مقامات کشورمان درباره آن نميتوانند با الکاظمي موافق باشند. ازهمينرو موضعگيريهاي چندروزه اخير نخستوزير عراق اين پرسش را پيش ميآورد که آيا بايد از اين پس شاهد فاصلهگيري بغداد - ÊåÑÇä ÈÇÔíã¿
تمايل به آمريکا
بسياري معتقدند بغداد با توجه به مشکلاتي که دارد در واقعيت تمايلي براي بازي کردن در يک محور سياسي منطقهاي و بينالمللي ندارد و اساسا به دنبال بيطرفي در مناقشات است، نه نزديکي به عربستان يا ايران و آمريکا. از اين رو در دستورکار اين کشور صرفا توسعه روابط با همه همسايگان از جمله ايران و عربستان قرار دارد. هرچند که اگر مناقشات ميان اين کشورها کمتر شود، مطمئنا عراق نيز از اين موضوع شادمانتر شده و ميتواند منافع خويش را در اين کاهش تنش، بهتر بيابد. اما از سويي ديگر، الکاظمي با آمريکايي روبهروست که بيشترين نفوذ را در عراق داشته و دست برتر را دارد. عربستان هم بهواسطه اهل سنتهاي عراق نفوذ سنتي خود را حفظ کرده است . الکاظمي همچنين ميداند براي آنکه بتواند معافيتهايي درباره تحريمهاي آمريکا عليه ايران داشته باشد و تعاملاتش در حوزه انرژي را با کشورمان تداوم دهد نياز به نزديکي بيشتر با آمريکا دارد. شايد مجموعه اينهاست که باعث شده رويکردهاي نخستوزير عراق بيش از نخستوزيران سالهاي پيش به سمت آمريکا تمايل پيدا کرده باشد .
تفاوت با نخستوزيرهاي قبلي
فريدون مجلسي ديپلمات سابق نيز دراينباره به «آرمان ملي» ميگويد: قطعا بايد بين افرادي مثل نوري المالکي که زماني در ايران زندگي ميکرد و خود را مديون کشورمان ميدانست با الکاظمي تفاوت قائل شويم. نميتوان سياستهاي کسي مانند الکاظمي را با نوري المالکي يا عادل عبدالمهدي که قرابت زيادي با کشورمان داشتند يکسان بدانيم. الکاظمي که از مدتها پيش مسئوليت دولت عراق را برعهده دارد از سويي ميخواهد که به استقلال کشورش احترام گذاشته شود و از طرفي ديگر وارد درگيريهايي نشود که به ضرر اوست. بايد اين حقيقت را هم بپذيريم که شيعه بودن اکثريت مردم عراق نبايد اين تصور را در ميان ما به وجود بياورد که الزاما اين موضوع بايد باعث نزديکي عراق و ايران شود. حقيقت امر اين است که امروز خطر داعش برطرف شده و برطرف شدن اين خطر سياستهاي عراق را نيز دچار تغييراتي کرده است. مجلسي ميگويد: عراق دوست ندارد با امتناع از تقويت روابط سياسي به جاي روابط نظامي با برخي گروهها، ديدگاه برتريجويانهاي در ايران نسبت به عراق پيش بيايد. از سويي عربستان نيز تلاش دارد تا با بيطرفنمايي، خواسته خود که برقراري يک حکومت به سمت سنيها در عراق است را به کرسي بنشاند. قطعا اين اتفاقات در سخنان و رفتار امروز الکاظمي بيتاثير نيست. اين کارشناس ادامه ميدهد: مطمئنا عراق به دنبال تنش با هيچ کشوري نخواهد بود از موضع سياسي امنيتي نيز در جايگاهي نيست که بتواند ميان ايران و آمريکا نقش ميانجيگر را بازي کند، اين همان نکتهاي است که در زبان الکاظمي هم ميشنويم که وقتي از او ميپرسند آيا از سوي ايران حاوي پيامي براي آمريکاست، ميگويد من پستچي نيستم. ترجيح عراق اين است که در چنين شرايطي آمريکا و ايران را در کنار هم داشته باشد. اما قطعا اگر منافع کشور را در نزديکي بيشتر به آمريکا و يا سياستهايي از اين دست بداند از اين کار دريغ نميکند. اظهارات اخير الکاظمي، در مورد ارتباطش با آمريکا، پستچي نبودنش يا اينکه در رابطه امارات و رژيمصهيونيستي دخالتي نميکند همگي به همين واسطه است. براي همين شايد امروز موضع الکاظمي را متفاوتتر با هفتههاي پيش او که حتي به ايران آمده بود ميبينيم.
