جنگلهاي شمال غارت شدهاند
پسروي آب درياي خزر بهعنوان يکي از منابع اصلي تامين آب تالاب بينالمللي ميانکاله يکي از هفت ذخيرهگاه زيستکره جهان در ايران طي سال جاري، نبض خشکسالي را در تالاب تندتر کرد. تراز آب اين دريا در بهار سال جاري نسبت به بهار سال قبل (97) بهدليل کم شدن ورودي آب رودخانه ولگا در روسيه 12درصد کاهش يافت. اين وضعيت تاثير خود را در پسروي تالاب بينالمللي ميانکاله نمايان کرده است، بهطوري که طبق گفتههاي مسئولان حفاظت محيط زيست، تداوم پسروي در سالهاي آينده ميتواند مشکلات اين ذخيرهگاه را افزايش دهد. طبق گزارشهاي رسمي محيط زيست، در يک دهه گذشته 15 تا 20درصد از مساحت 44هزار هکتاري تالاب بينالمللي ميانکاله که زماني گذر از آن بهدليل پرآبي با قايق امکانپذير بود، خشک شده است.
دو عامل اصلي کاهش تراز دريا
همچنين حميد عليزاده، معاون پژوهش و فناوري پژوهشگاه ملي اقيانوسشناسي و علوم جوي تاکيد کرد که تراز آب درياي خزر امسال سه تا چهار سانتيمتر از سال پيش پايينتر است. در زمانهاي بسيار گذشته دلايل زمينشناختي بر نوسانات تراز آب درياي خزر موثر بوده است ولي در هزاران سال اخير عمده دلايل نوسانات آب اين دريا مربوط به شرايط اقليمي ميشود. او ميگويد آب درياي خزر بيشتر با تبخير کم ميشود و دو عامل «ورود آب» و «تبخير آب» از مهمترين دلايل نوسان تراز آب درياي خزر است، اما او به تثبيت تراز اميدوار است چون بر اساس اطلاعاتي که در مذاکره با متخصصان کشور روسيه داشتيم، در بهار امسال اين کشور بهار پر بارشي داشته، گرچه در زمستان برف زيادي را تجربه نکرده است. در تابستان هم بخشهايي از رود ولگا نسبتا پربارش و دماي آن نيز پايين بوده است و در صورتي که اين وضع ادامه يابد، احتمال تثبيت تراز قبلي را بدون جا به جايي محسوس داريم». به گفته معاون پژوهش و فناوري پژوهشگاه ملي اقيانوسشناسي تراز آب خزر سي سال در حال افزايش بود و اگر يک متر از ميزان آن زمان بيشتر افزايش مييافت، چندين شهر ايران به زير آب ميرفتند.
تداوم قاچاق چوب در جنگلها
اما خطر محيط زيستي شمال فقط مربوط به دريا نيست و در آماري حيرت انگيز، جنگلهاي شمال در 40 سال نصف شدند. به گزارش برخي از رسانهها، حداقل در چهار دهه گذشته سطح جنگلهاي هيرکاني از سهميليون و 600هزار هکتار به حدود يکميليون و 800هزار هکتار يعني تقريباً به نصف رسيده است. قاچاقچيان چوب که اين روزها آزادتر از گذشته در نيمههاي شب به جنگلهاي شمال ميروند و درختان 100 تا يکميليونساله را قطع ميکنند. به گفته ماموران منابع طبيعي، گستاخي قاچاقچيان چوب به حدي رسيده که نيسان بازداشت شده با بار پر از کاتين (چوبهاي جنگلي) را شبانه بيرون ميآورند. در اين رابطه محمد درويش، مديرکل پيشين مشارکتهاي مردمي سازمان حفاظت محيط زيست پيشنهاد داده، شماره سه رقمي از سوي سازمان جنگلها تعريف شود و از مردم درخواست کرده است که در صورت مشاهده قاچاق چوب، به ماموران گزارش دهند. اين فعال محيط زيست ميافزايد: کل پرسنل سازمان جنگلها در سراسر ايران حدود 14هزار نفر هستند که از اين تعداد حدود چهارهزار نفر جنگلبان و قرقبان در جنگلهاي سراسر ايران مامور حفاظت از جنگلها هستند، از اين تعداد حدود 60 تا 70درصد در جنگلهاي شمال فعاليت ميکنند که اين تعداد کم است و براي حفاظت کفاف نميدهد. محمد متينيزاده، عضو هيات علمي موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع کشور نيز با طرح اين سوال که چگونه ميتوانيم نسبت به از دست رفتن درختان هيرکاني خاموش باشيم، تصريح کرد: جنگلبانان و همه آنهايي که در موسسات و مراکز پژوهشي، سازمان جنگلها و ادارات منابع طبيعي و دانشگاههاي مرتبط ميکوشند، براي حفاظت خردمندانه از جنگلها کافي نيستند، اين جنگلها براي ماندن و بهرهمند کردن ما و نسلهاي پس از ما از خدمات بيمانندشان به عزمي بلند، پيگيري مجدانه و خواستنهاي تمامنشدني از سوي همه مردم ايران نياز دارند.
