برجام هم منتظر انتخابات آمريکاست!

تعامل ايران و روسيه بيش از بررسي مسائل پيش روي برجام، در باب تعاملات دوجانبه و طرفيني است. سفر وزير امور خارجه کشورمان به روسيه نيز از همين جهت قابل ارزيابي است. اينکه فکر کنيم تعامل ايران و روسيه درخصوص برجام است چندان درست به‌نظر نمي‌رسد چون مشکل برجام آمريکا و خروج اين کشور از اين توافق است. چرا که ساير طرف‌ها به برجام پايبند بوده‌اند و هيچ يک از طرفين از اين توافق خارج نشده است. اين خروج آمريکا از برجام است که باعث شده اروپايي‌ها نيز کمي تا قسمتي نسبت به انجام تعهدات خود در برجام متزلزل شوند. البته بعيد است که اروپايي‌ها يا حتي روسيه و چين بتوانند آمريکا را وادار به برداشتن ‌تحريم‌ها يا بازگشت به برجام کنند. لذا ارتباط ايران با کشورهايي همچون روسيه و چين را مي‌توان در نياز تسليحاتي کشورمان ديد که روسيه و چين تامين مي‌کنند و از طرف ديگر به دليل شرايط تحريم نياز مالي و اخذ وام که از سوي اين دو کشور به ايران تعلق گيرد. البته بعيد به‌نظر مي‌رسد که روس‌ها بخواهند کمک مالي کنند اما مشخصا هدف مذاکرات ايران با اين دو کشور مطالبي بود که ذکر شد. در سياست واژه‌اي به نام هرگز و غيرممکن وجود ندارد. بايد از هر فرصتي که پيش مي‌آيد در راستاي منافع ملي استفاده کرد. البته آنچه مشخص است اينکه مهرماه پيش‌رو تاريخ سرآمد تحريم تسليحاتي کشورمان است و از همين جهت آمريکايي‌ها نيز درصدند تا طي قطعنامه‌اي آن را تمديد کنند. اما مقامات کشورمان سخت مخالف اين مساله بوده و براي احقاق حق ايران در خصوص تحريم‌هاي تسليحاتي ايستاده‌اند. بايد اذعان داشت اگر هم ادامه اين تحريم‌ها از طريق شوراي امنيت شکل بگيرد از سوي روسيه و چين وتو خواهد شد و اگر آمريکا بدون شوراي امنيت از اروپايي‌ها چنين مساله‌اي را طلب کند، ممکن است آنها در مورد سيستم‌هاي تسليحاتي تحريم‌ها و ممنوعيت‌هايي را نسبت به ايران انجام دهند. اين تنها چيزي است که آمريکايي‌ها مي‌توانند در خصوص تمديد تسليحاتي ايران پيش بگيرند. همانطور که گفته شد اتحاديه اروپا مشترکا مي‌تواند تحريم‌هاي تسليحاتي عليه ايران صورت دهد اما اگر بخواهد به شوراي امنيت برود با وتوي چين و روسيه همراه شده و از دستورکار خارج خواهد شد. از طرفي آمريکا که از برجام خارج شده و تعهدات خود را نيز انجام نداده اگر بخواهد به خاطر انتخابات پيش‌رو به ايران و اروپايي‌ها امتيازاتي بدهد مقوله ديگري است. اما بعيد است که ترامپ به‌خاطر در پيش بودن انتخابات رياست‌جمهوري از مواضع خود عقب‌نشيني کند و شبه امتيازاتي به ايران دهد. چرا که در انتخابات آمريکا اثر چنداني نخواهد گذاشت. البته اگر موضوع را از زاويه ديگري ببينيم برجام مي‌تواند دستخوش تغيير و تحولاتي گردد. اگر فرض را بر اين بگيريم که در انتخابات نوامبر ايالات‌متحده جو بايدن به پيروزي برسد و دموکرات‌ها روي کار بيايند؛ از آنجايي که برجام در زمان خود آنها انعقاد يافته و محور برجام خود آنها بودند با بازگشت دموکرات‌ها به برجام اين توافق مي‌تواند سر و شکل تازه‌اي به خود بگيرد و باز هم منافع طرفين را با عمل به تعهدات جلب کند. لذا اگر دموکرات‌ها بيايند سعي خواهند کرد نسبت به ديدگاه‌هايي که زمان دونالد ترامپ اجرا مي‌شده تجديدنظر کنند و ايران نيز استقبال مي‌کند.