الگوی مناسبی برای کودکان باشیم
چند ماهي است که کرونا کشورمان را درگير خود ساخته است. ابتدا ترسي فراگير با خود به همراه آورد و اکثريت را خانهنشين کرد و اينک بخشي از زندگي همه ما شدهاست. بهگونهاي که بايد به طور مسالمتآميز با آن زيست کنيم. اما از آنجاييکه اين مهمان ناخوانده فعلا قصد ترک کشورمان را ندارد و معلوم نيست تا چه زماني ميخواهد بماند لذا در شرايط کنوني بر همگان لازم است نکات و پروتکلهاي بهداشتي را رعايت کنند. در اين بين کودکان که حجم بسياري از اندوختههايشان را از طريق مشاهده رفتارهاي والدين و برنامههاي تلويزيون و از طريق فرايند همسان سازي صورت ميدهند، ممکن است با مشاهده رفتارهاي متناقض و عدم توانايي آنها در تجزيه و تحليل شرايط، رفتارها و اعمال متناقضي را نيز از خود به نمايش بگذارند. آنچنان که گاه دستورات بهداشتي را رعايت و گاه از آن غفلت کنند.
تنشها و مشکلات روانشناختي
علي فتحيآشتياني، روانشناس در خصوص تنشها و مشکلات روانشناختي حاصل از کرونا در کودکان گفت: در برخورد با کرونا ويروس که ما علائم و نشانههاي دقيق آن را نميدانيم و روشهاي دقيق مقابله با آن را هم نميشناسيم، همچنين روشهاي دقيق پيشگيري از آن و روشهاي درمان و واکسن مخصوص آن هنوز برايمان مشخص نشدهاست و همه چيز در معرض ابهام است، بيش از هر زمان با ترسها و نگرانيهايي روبهرو هستيم که اين ترس و نگراني، هم در کودکان و هم در بزرگسالان به شکلهاي مختلف ظاهر ميشود. براي مثال در کودکان به شکل عدمتمرکز، احساس سرخوردگي، تحريکپذيري، عصبانيت، ناتواني، چسبيدن به والدين، گوشهگيري، بهانهگيري، آشفتگي و پرخاشگري و مواردي ديگر نظير شب ادراري ظاهر ميشود. به طوريکه با ادامه يافتن و استمرار شرايط، علائمها و تنشهاي روانشناختي هم ميتواند بيشتر و شديدتر شده و بر کودکان بسيار تاثير بگذارد. فتحيآشتياني در رابطه با اين سوال که بسترهايي نظير خانواده چگونه ميتواند در شرايط کنوني بر کودکان تاثير بگذارد، گفت: وقتي ترس، نگراني و اضطراب در خانوادهها زياد است و با رفتارهاي غير قابل کنترل خودشان اضطراب و نگراني را در ارتباطاتي که با کودکانشان دارند به آنها نيز منتقل مي کنند در واقع به نحوي آنها را به با ترس مضاعف روبهرو ميکنند. براي مثال وقتي خانواده از اين موضوع نگران است که اگر يکي از اعضا دچار کرونا شود آنها چه بايد کنند و تکليفشان چه خواهد بود و اينکه مدام انواع اخبار و اطلاعات را با صحت و سقم متفاوت جست و جو ميکنند و به سراغ انواع شبکههاي مجازي ميروند و آنها را نيز به فرزندانشان منتقل ميکنند، به اين ترتيب نهتنها بر اضطراب خود؛ بلکه بر اضطراب کودکانشان نيز ميافزايند و به مراتب نيز کودکان مشکلات روانشناختي خود را به صورتهاي مختلف نمايان ميسازند.
آموزش رعايت نکات بهداشتي
فتحيآشتياني در پاسخ به اين سوال که چگونه ميتوان رعايت ملاحظات حفاظت از خود را در ايام کرونا به کودکان آموخت، گفت: ميتوان در اين رابطه مطالب مختلفي را بيان کرد. شايد مهمترين نکته از بعد روانشناختي اين است که کودکان در واقع بزرگترها را الگوي خود قرار ميدهند و با آنها همانندسازي ميکنند. به عبارتي کودکان از طريق مشاهده رفتارهاي آنها، به رفتار خودشان شکل ميدهند. بسياري از روانشناسان معتقدند اين نوع يادگيري تاثير و عمق بيشتري نسبت به آموزشهاي کلاسيک دارد. وي ادامه داد: در شرايط کنوني نيز آموزش نکات بهداشتي و رعايت پروتکلهاي بهداشتي مستلزم اين است که ما خودمان اين مسائل را رعايت کنيم. رعايت پروتکلهاي بهداشتي، رعايت امور بهداشتي، شستوشوي مداوم دستها، گذاشتن مداوم ماسکها هنگام خروج از منزل، همگي بر کودکان تاثير ميگذارد. بهگونهاي که آنها نيز از مشاهده رفتارهاي ما ياد ميگيرند تا مسائل بهداشتي خود را رعايت کنند.
کرونا و برنامههاي تلويزيون
فتحيآشتياني در خصوص اهميت برنامههاي تلويزيون و تاثير آنها بر شکلدهي رفتارهاي کودکان گفت: صداوسيما به ويژه سيما نقش بسيار مهمي بر عهده دارد. با توجه به زمان زيادي که خانوادهها و به ويژه کودکان براي مشاهده برنامهها صرف ميکنند، صداوسيما ميتواند با تهيه و توليد برنامههاي متنوع و به شکلهاي مختلف مثل انيميشن و بازي،کارتونها و مسابقات تاثيرگذار باشد.وي گفت: همانطور که مطرح کردم، کودکان از طريق يادگيري مشاهدهاي خيلي چيزها را ياد ميگيرند به ويژه زماني که کودکان همسن خود را ميبينند، بسياري از امور را از آنها الگو برداري ميکنند. بنابراين اگر سيما بتواند با توليد برنامههايي که پروتکلهاي بهداشتي را در قالب فيلم، کارتون و بازي و ... دربياورد لذا کودکان ميتوانند از آنها بسيار آموزش ببينند.
