کرونا، کنکور و تابآوري دانشآموزان
يکي از رفقاي رسانه معتقد است که دخترش در تيزهوشان تحتفشار بوده و با توجه به شرايط کرونا ويروس مسئولان آموزشوپرورش بايد ملاحظه دانشآموزان را در امتحانات بکنند و حداقل باري مضاعف بر استرس دانشآموزان کنکوري نيفزايند؛ چراکه تابآوري بچهها بهخاطر حواشي کرونا بسيار افت کرده است. مساله چيست؟ اين روزهاي پراسترس کرونايي اخبار ناگوار حوادث شب امتحاني، حين و پساکنکوري تقريبا از چهار گوشه کشور به گوش ميرسد. ايستهاي قلبي، سکتههاي ناشي از مصرف ريتالين، استرسهاي حاد، افسردگيهاي شديد، بياشتهايي، ضعف و بيهوشي سر جلسه امتحان، ضربان قلب، فشارخون، تيکهاي عصبي، سردرد، تهوع، خواب آلودگي و... سکه رايج بازار آشفته آموزش است. کدامين پل ارتباطي ترک برداشته و چرا جادههاي عاطفه به بنبست رسيده است؟ به گفته دکتر حريرچي، در ايام امتحانات شاهد رشد 50درصدي استفاده خودسرانه از قرصهاي ريتالين و... براي رفع بيخوابي و افزايش تمرکز در امتحانات هستيم. پنج درصد دانشجويان و دانشآموزان سال آخر معتاد به مصرف ريتالين هستند. ريتالين همانند قرص روانگردان اکس بوده و مصرف بيش از حد آن اعتيادآور است و عوارضي چون ضربان قلب، فشارخون، مشکلات معده، تيکهاي عصبي، حرکات تکراري بيهدف، سردرد، خستگي، مشکلات گوارشي، تهوع و سکته مغزي را به همراه دارد. استرس و اضطراب نوجوانان و جوانان حاصل از امتحانات در سالهاي مدرسه و دانشگاه معطوف به فشار غيرمنطقي والدين، فشارهاي روحي و رواني معلمان و کليت سيستم آموزشي، التهابات روحي و رواني به ارث رسيده از اجتماع، رسانههاي گروهي، شبکههاي اجتماعي، ماهواره، گروه همسالان و از همه مهمتر اخبار مربوط به حواشي کرونا ويروس است. به گفته روانکاوان، استرس به معناي فشار و تنش روح و روان و واکنش بدن به آن است. شرايط استرسزا ميتواند عامل ايجاد افسردگي و اضطراب باشد. حوادث پراسترس شامل پايان دادن به يک رابطه عاطفي طولانيمدت، ازدستدادن شغل، طلاق، ازدستدادن اعضاي خانواده و نزديکان، و تغييرات غيرمنتظره و بزرگ در زندگي است. البته استرس کنترلشده ميتواند اثرات مثبتي در ارتقا و افزايش خلاقيتهاي فردي داشته باشد. برعکس استرس شديد و طولاني اثرات منفي فيزيولوژيکي، احساس خستگي ممتد، بيحالي، بيميلي و افسردگي را به همراه دارد. همچنين ميتوان در اين باره به عوامل شخصيتي، اجتماعي، خانوادگي، فرهنگي، آموزشي و... ترس از آينده، تصوير غيرواقعي از خود، پيشينه منفي، عوامل عاطفي و فيزيکي حين و قبل و بعد امتحانات، اعتمادبهنفس پايين، شکستهاي پيشيني، اختلالات وراثتي و... اشاره کرد. روانشناسان از برنامهريزي، استراحت، خواب راحت، تغذيه سالم، تمرکز فکري، مثبتانديشي و آرامش روحي- رواني بهعنوان هفت قانون طلايي براي کاهش استرس ياد ميکنند. به دليل غربالگري معيوب و انتخاب نادرست دانشآموزان تيزکوش بهجاي تيزهوش در مدارس خاص، در ادامه شاهد آسيبهاي روحي و رواني شديدي خواهيم بود. فشار رواني اوليا و مربيان به دانشآموزان براي کسب حدنصاب نمرات و معدل بيشتر، فشار بر دانشآموز براي کسب رتبههاي جشنوارههايي چون خوارزمي و همچنين قبولي در رشتههاي خاصي چون گروه پزشکي، از عوامل اصلي بروز استرسهاي شايع است. چه بايد کرد؟ مثلث خانواده، مدرسه و اجتماع هر سه در توفيقات و ناکاميهاي آموزشي و تربيتي فرزندان ما دخيل هستند. اگر دانشآموزي با تربيت خانوادگي نرمال و شرايط اجتماعي خوب به مدير، معاون يا معلم مسالهدار برخورد کند، احتمال لغزش او افزايش خواهد يافت. همچنين دانشآموز با خانواده و مدرسه سالم، در جامعهاي مريض و آلوده، بهراحتي نميتواند از آسيبهايي چون اعتياد اينترنتي، قرصهاي ريتالين و... در امان بماند. ضمن اينکه دانشآموز خانواده مسالهدار، مشکل خود را به مدرسه منتقل خواهد کرد. براي تربيت دانشآموزان مبتني بر منشور حقوق شهروندي در هزاره سوم لازم است بين خانواده، مدرسه و اجتماع تعادل و تعامل مناسب برقرار شود. جامعه سالم متشکل از شهروندان سالم بوده و براي تربيت شهروند دولت بايد هزينه در آموزشوپرورش را به مثابه سرمايهگذاري در آتيه کشور تلقي کرد.
