کنترل و مدیریت فشارهای روانی دوران پساکرونا
يک روانشناس باليني با تاکيد بر ضرورت مواجهه علمي با بحران کرونا و مديريت بهداشت رواني جامعه در اين شرايط، ضمن پيش بيني پيامدها و رفتارهاي روانشناختي دوران پساکرونا، به برخي نکات کارگشا جهت بهبود شرايط رواني در جامعه و گامهاي موثر در کنترل و مديريت فشارهاي رواني دوران پساکرونا اشاره کرد.دکتر محمد خداياريفرد، استاد روانشناسي تربيتي ومشاوره دانشکده روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه تهران در گفتوگو با ايسنا با بيان اينکه اين روزها تمامي مردم جهان وراي رنگ، نژاد، طبقه اجتماعي، مليت و جغرافيا گرفتار معضل و اندوهي مشترکاند، گفت: حجم مضاعفي از نگراني، اضطراب و نااميدي سراسر جهان را در برگرفته و هر ساعت شاهد مرگ دهها انسان هستيم، در اين شرايط بهجاي گريختن و هراسيدن بايد با خرد، تدبير و اعتماد به قدرت بينهايت خداوند به جنگ با اين بيماري برويم. گويي سرنوشت بشر اکنون در گرو همبستگي و اتحاد بيش از پيش است. وي با اشاره به ماهيت بحران کرونا و شيوع استرس و اضطراب به دنبال گسترش بيماري COVID19، عنوان کرد: بين استرس، سلامت رواني، ابتلا به بيماري و کاهش احساس سالم بودن رابطه وجود دارد. در اين ميان هرچند نقش قدرت سيستم ايمني بدن در پيشگيري از ابتلا به بيماري شناختهشده و مبرهن است، اما بايد توجه داشت که در کنار سيستم ايمني بدن، سيستمهاي روانشناختي نيز بايد تقويت شود؛ چراکه اگر ترس و اضطراب بر فرد حاکم شود، قدرت سيستم ايمني بدن نيز کاهش مييابد. اين استاد دانشگاه در رابطه با پيامدهاي اجتماعي و روانشناختي پسا بحران کرونا به بروز يا تشديد اختلالات روانشناختي، شکلگيري سوگ در اثر فقدان عزيزان، عوارض ناشي از بروز بيماري در مبتلايان، زندگي طولانيمدت در استرس و اضطراب، خودبيمارانگاري و تعارضات خانوادگي و... اشاره کرد و گفت: بايد براي پيشگيري از تشديد اين اختلالات و کنترل و مديريت شرايط بحران برنامهريزي شود. وي با بيان اينکه وجود بيماريهاي جسمي و رواني در خانواده عامل استرسزا تلقي ميشود و بايد به شکل صحيح با آن مقابله شود، اظهار کرد: شيوع کروناويروس در ايران، عامل تهديدکنندة سلامتي در جامعه بوده و ميتواند علاوهبر بار جسمي و پزشکي، بار اقتصادي و روانشناختي زيادي داشته باشد؛ در اين ميان درگيري با بيماري، سوگ، مشکلات مالي خانواده، تعارضات خانوادگي، خشم و عصبانيت، خودخواهي و ارضاي نيازهاي فردي در برخي افراد و سطوح قابل پيشبيني است، اما از طرف ديگر افراد شريف، فداکار و از خودگذشته نيز وجود دارند که در جهت بهبود شرايط تلاش ميکنند. به گفته وي رفتار جامعه در دوران پسابحران به ارزشهاي فردي، ديني و رشد اخلاقي افراد بستگي دارد و ممکن است در هر سطحي از جامعه اتفاق بيفتد.
بهبود شرايط رواني در جامعه
خداياري فرد با برشمردن برخي نکات کارگشا جهت بهبود شرايط رواني در جامعه، تصريح کرد: باور کنيم که کرونا هم يک بيماري است مثل ساير بيماريها که با رعايت نکات بهداشتي قابل پيشگيري بوده و در مورد اکثريت قابل درمان است. اميدواري سبب ميشود که روحيه بهتري داشته باشيم و روحيه قوي موجب تقويت سيستم ايمني ميشود. اين بيماري را همانند ساير بلاياي طبيعي با صبر و پذيرش و توکل به خدا دنبال کنيم. به عزيزان و کساني که دوستشان داريم و خاطرات خوبي که داشتيم، فکر کنيم (خاطرهگويي مثبت). به احساسات همديگر توجه کنيم، اگر کسي مضطرب است، به احساس او احترام بگذاريم و با جان و دل به صحبتهايش گوش کنيم و در صورت نياز از مراقبتهاي روانشناختي استفاده کنيم. در کنار رعايت اصول بهداشتي به خداي بزرگ توکل کرده و همه چيز را به او واگذار کنيم. فنون و راهبردهاي کاهش استرس و نگراني را فرا بگيريم و اجرا کنيم.اين روانشناس باليني در ادامه با تاکيد بر اهميت يادگيري مهارتها و راهبردهايي براي مديريت استرس، اظهار کرد: اقداماتي همچون مديريت رسانه و اخبار منفي، افزايش خلق و رفتار مثبت، ايجاد فضاي شاد در جامعه، بهکارگيري خلاقيت فردي و خانوادگي و مديريت بحران ميتواند به کاهش نگراني، استرس و اضطراب و در نهايت اقدام و عمل مؤثر و کارامد منجر شود.
مديريت فشارهاي رواني جامعه
استاد دانشگاه تهران با اشاره به تأثير مستقيم پيشبيني رفتارها و واکنشهاي جامعه در عملکرد مطلوب، برنامهريزي و سياستگذاريهاي خرد و کلان دوران پساکرونا، خاطرنشان کرد: اختصاص بودجه مالي براي هر بخش آسيبپذير و آسيبديده بهخصوص در طبقات پايينتر جامعه از سوي دولت گام اول در مديريت فشارهاي رواني است. همدلي ملي، همکاري و اتحاد اجتماعي، انجام کار رسانهاي و فرهنگسازي موثر ر اين زمينه نقش مهمي دارد. وي با تاکيد بر اينکه اضطراب و تنشزدايي در جامعه و تقويت تابآوري فردي، خانوادگي و ملي بسيار مهم و حياتي است، گفت: تجهيز جامعه به مهارتهاي مديريت بحران و ارتقاي سلامت رواني نيز در جهت کنتري و مديريت فشارهاي وارده بر جامعه بسيار ضروري است. خداياريفرد در خاتمه ضمن آسيبشناسي دلايل تأخير مردم، رهبران و مسئولان جوامع مختلف در ورود به بحران و عدم درک عمق و سطح بحران، اظهار کرد: به نظر ميرسد جديد و کمسابقه بودن بحران کرونا و برخورد هيجاني و کوشش و خطايي، در اين زمينه نقش اساسي دارد. از طرفي ويژگيهاي شخصيتي افراد متفاوت است و برخي کمارزشپنداري و کوچکپنداري و برخي اغراق و بزرگنمايي دارند. همه مشکلات در نداشتن اعتدال و داشتن افراط و تفريط و برخورد هيجاني با مشکلات و بحرانهاست.
