علت نگرانی آمریکا افزایش نفوذ ایران در خاورمیانه
به موازات تلاشهاي مايک پمپئو، ديگر مقامهاي دولت دونالد ترامپ در روزهاي اخير توزيع پيشنويس قطعنامه جديدي را در شوراي امنيت شروع کردهاند که صادرات اسلحه را به ايران ممنوع ميکند که براي تصويب و عملياتي شدن به 9 راي موافق از مجموع 15 عضو اين شورا و مهمتر از آن وتو نشدن از طرف کشورهاي عضو دائم شوراي امنيت (روسيه، چين، ايالات متحده، انگليس يا فرانسه) نياز دارد. اما اهداف واشنگتن از اين همه تلاش سياسي و ديپلماتيک براي تمديد تحريمهاي تسليحاتي ايران چيست؟ چرا واشنگتن تا به اين اندازه از پايان يافتن اين تحريمها بيم دارد و نگران است؟ اين سوالات و پرسشهايي از اين دست، موضوع گفتوگوي ديپلماسي ايراني با احمد نقيبزاده، استاد دانشگاه و تحليلگر مسائل بينالملل است که در ادامه ميخوانيد
چرا واشنگتن تا اين اندازه از پايان يافتن اين تحريمها بيم دارد و نگران است؟
اکنون کانون نگراني آمريکا و شخص مايک پمپئو از پايان تحريمهاي تسليحاتي به باز شدن فضاي بسته حال حاضر در مناسبات جهاني براي گسترش و تقويت توان نظامي ايران بازميگردد. به هر حال اکنون بسياري از کشورهاي جهان، حتي روسيه و چين در جايگاه متحدان ايران، ذيل تداوم تحريمهاي تسليحاتي کشور تا 18 اکتبر/ 27 مهر قادر به فروش سلاح به ما نيستند. اما بعد از انقضاي اين تحريمها هر کشوري به راحتي ميتواند مجوز انعقاد قرارداد تسليحاتي با ايران را داشته باشد؛ بدون اينکه قوانين را نقض کرده باشد. لذا به هر ميزان اين فضاي بسته تعامل نظامي با ايران بعد از 18 اکتبر/ 27 مهر شکسته شود قطعا توان و قدرت نظامي تهران افزايش پيدا خواهد کرد. افزايش نفوذ ايران در خاورميانه نيز به معناي تحتالشعاع قرار گرفتن امنيت اسرائيل خواهد بود. از اين رو است که آمريکاييها به شدت از پايان يافتن تحريمهاي تسليحاتي ايران بعد از 18 اکتبر/ 27 مهر نگران هستند.
طرح آمريکاييها بر اساس حقوق بينالملل تا چهاندازه ميتواند محلي از اعراب داشته باشد؟
زماني که دونالد ترامپ 18 ارديبهشتماه سال 1397 به طور رسمي فرمان خروج آمريکا از توافق هستهاي را امضا کرد به صورت اتوماتيک از منظر حقوق بينالملل از تمامي حقوق اين معاهده نيز محروم شد. ايران طبق قطعنامه 2231، که از سال 2016 و همزمان با برجام اجرايي شد تا پنج سال از خريد تسليحات تهاجمي منع شده است. اما اين محدوديت و تحريم 18 اکتبر/ 27 مهر منقضي ميشود و پس از آن تهران اين امکان را خواهد داشت که از کشورهاي خارجي جنگافزار بخرد.
آيا سه کشور اروپايي آلمان، فرانسه و انگلستان با آمريکا همراهي خواهند کرد؟
من بعيد ميدانم که اروپاييها بخواهند با اين قطعنامه مدنظر آمريکا براي فشار بر ايران در خصوص تحريمهاي تسليحاتي همراهي کنند؛ چرا که آلمان، فرانسه و انگليس در سايه يک نگاه واقعبينانه و
آشنايي بيشتر با مسائل حقوقي برجامي و نيز اشراف بر مناسبات و چارچوبهاي شوراي امنيت حاضر نيستند با برخي از برنامههاي سطحي و غيرقابلقبول آمريکا همراهي کنند.
اما از نگاه شما بر مبناي چه استدلال حقوقي مايک پمپئو هنوز اعتقاد دارد که ايالات متحده آمريکا جزئي از اعضاي اصلي برجام است؟
کاخ سفيد معتقد است آمريکا بدون طي مکانيسمهاي در نظر گرفته شده از طريق برجام و به صورت يکجانبه از توافق هستهاي خارج شده است. لذا بر اين اساس پمپئو بر اين باور است که صدور اين بيانيه و امضاي فرمان خروج آمريکا از برجام توسط دونالد ترامپ به اين معناست که هنوز پروسه خروج ايالات متحده آمريکا از توافق هستهاي کامل اجرا نشده و ناتمام مانده است. لذا بهزعم وزير امور خارجه آمريکا ميتوان گفت که واشنگتن هنوز جزو يکي از اعضاي توافق هستهاي است. در سايه استدلال و نگاه پمپئو اين ادعا وجود دارد که فرمان دونالد ترامپ با استناد به همان نکته قبلي من به منظور خروج آمريکا از برجام اساسا وجاهت حقوقي بينالمللي ندارد. لذا کاخ سفيد سعي دارد اينگونه عنوان کند که در دو سال گذشته آمريکا با احياي تحريم و بهکارگيري سياست فشار حداکثري در حال نقض برجام و عدمتعهد به بندها و مفاد الزامآور آن، ذيل قطعنامه شوراي امنيت بوده است.
آيا نهايتا وضعيت به نفع تهران خواهد بود يا تحولات براي تحقق اهداف کاخ سفيد خواهد چرخيد؟
حتي اگر 9 راي و بيشتر از آن هم به اين قطعنامه پاسخ مثبت بدهند، نهايتاً با وتوي يکي از اعضاي ثابت شوراي امنيت يعني چين و روسيه تمام اين تلاشها به شکست خواهد رسيد.
