دانستنی‌ها

آيا کروناويروس بر مغز اثر مي‌گذارد؟

کادردرمان، براي تکميل اطلاعات از يک زن، چند سوال راحت درباره‌ محل کار و محل سکونت پرسيدند؛ اما او دچار اختلال در اطلاعات حافظه شده‌‍ بود و چيزي جز اسم خودش را به ياد نمي‌آورد. در هفته سوم مارس، وقتي که کرونا در شهر ديترويت شيوع پيدا کرده بود، زني 58 ساله (کارمند هواپيمايي) به‌علت داشتن علائم سرفه، بدن درد و تب با آمبولانس به بيمارستان منتقل شد. کادردرمان، براي تکميل اطلاعات از او چند سوال راحت درباره‌ محل کار و محل سکونت پرسيدند؛ اما اين زن دچار اختلال در اطلاعات حافظه (مغزي) شده‌‍ بود و چيزي جز اسم خودش را به ياد نمي‌آورد. پزشکان هنري فورد، از او تست کرونا گرفتند که نتيجه‌ آن مثبت بود و سپس در آزمايش‌هاي تکميلي از او سي‌تي‌اسکن و ‌ام‌آرآي گرفتند که نسبت چين‌خوردگي قشر مغز به جمجمه را نمايش مي‌داد. آزمايشات، تعدادي ضايعه‌هاي سفيد را بر قشر خاکستري مغز نشان مي‌داد. اين لکه‌هاي سفيد در واقع نورون‌هاي مرده‌اي بودند که سيگنال‌هاي حسي را رله مي‌کردند، هوشياري را تنظيم و امکان دسترسي به حافظه را به‌وجود مي‌آورند. در شبکه‌ الکتريکي مغز بيمار اين لکه‌هاي سفيد، خاموش بودند. پزشکان، زن 58 را مبتلا به بيماري خطرناک، آنسفالوپاتي هموراژيک حاد، تشخيص دادند. اين بيماري تنها در چند ماه قبل در مجله‌ راديولوژي شرح داده شده بود. اين بيماري عارضه‌ نادري است که معمولا در کودکان با آنفلوآنزا و بيماري‌هاي عفونتي شروع مي‌شود. اين آسيب مغزي تنها به‌دليل ويروس نيست. مولکول‌هاي التهابي که از سلول‌هاي ستوکين ايجاد مي‌شوند، نيز در اين بيماري دخيل هستند. بدن براي دفاع از خود در برابر انواع عفونت‌ها اين سلول‌ها را توليد مي‌کند که در برخي مواقع اين سلول‌ها به مقدار بيش‌ از حدي توليد مي‌شوند و بر سلول‌هاي عصبي (نورون‌ها) اثر مي‌گذارند. پزشکان در پي يافتن تنايج آزمايش‌هاي بيشتر درباره‌ ويروس کوويد19 هستند. سوال درباره‌ اين موضوع که «آيا اين آسيب مغزي يکي از اثرات ويروس کوويد19 بر بدن است؟» هنوز پاسخ داده‌ نشده است. ويروس سارس، که در 2012 کشف شد، شباهت زيادي يا کروناويروس دارد. سارس، اثر مستقيم بر نورون‌هاي عصبي داشت و به سيستم عصبي بدن حمله مي‌کرد. اگر تنايج آزمايش‌هاي تخريب سلول‌هاي مغزي بر اثر کرونا ويروس تصديق شوند، پيامدهاي گسترده‌اي در نحوه تشخيص پزشکان و درمان کروناويروس پديد مي‌آيد. در حال حاضر شما با علائم آشکار (تب، سرفه و مشکل تنفسي) کوويد19 آشنا هستيد. بيماري‌اي که بيش از 185000 هزار نفر را در سراسر جهان به کام مرگ کشانده است. حالا بايد بدانيد که اين بيماري علائم خاموشي هم دارد که اصلا شبيه به علائم آشکار نيست از جمله؛ سردرگمي، سردرد، سوزن سوزن شدن، تشنج و از بين رفتن حس بويايي و چشايي. داده‌هاي آسيب کرونا ويروس بر سيستم عصبي هنوز پراکنده است ولي کارشناسان اعتقاد دارند حدود 2 ميليون نفر از مبتلايان به کرونا ويروس از نوع آسيب سيستم عصبي هستند و مي‌گويند: «اين افراد به درمان جداگانه‌اي احتياج دارند، درماني که براي محافظت از ريه نيست بلکه؛ براي محافظت از نورون‌هاي مغزي است». دکتر اندرو جوزفين، متخصص مغز و اعصاب در يو.اس سانفرانسيسکو مي‌گويد: «داروهايي که براي درمان هرگونه عفونت از آنها استفاده مي‌کنيم، نفوذ زيادي بر سيستم عصبي مرکزي دارد». بيشتر داروها نمي‌توانند از سد خوني مغزي عبور کنند. اگر کرونا ويروس در حال نقض سد خوني مغزي باشد و سلول‌هاي عصبي را آلوده کند راه‌هاي دستيابي به درمان و داروهاي موثر را دشوار مي‌کند. در حال حاضر پزشکان در حال رويکردي دو جانبه هستند. اولين مورد، يافتن داروي ضد ويروسي کوويد19 است. در اين روند ترکيباتي را با استروئيد ترکيب مي‌کنند که باعث مي‌شود سيستم دفاعي بدن مختل نشود و التهابي به‌وجود مي‌آورد که اين التهاب به خودي آسيب مي‌رساند. اکنون پزشکان مي‌دانند که دسته‌اي از بيماران در حمله‌ي نوروني قرار دارند و متاسفانه راه‌کارهايي که براي طيف بيماران اول که درگير مشکلات تنفسي بودند را نمي‌توانند به اين طيف از بين رفتگان نرون‌ها تجويز کنند. مغز، ريه نيست که برايش هواکش بگذارند.

آيا بيماران گوارشي مي‌توانند روزه بگيرند؟

فوق تخصص گوارش گفت: بيماراني که دچار التهاب و عفونت در معده و يا اثني‌عشر بوده‌اند و در حال حاضر درمان شده‌ و داروهايشان را با فاصله حدود 12 ساعت مصرف مي‌کنند، مي‌توانند با مصرف داروهاي خود در وعده سحر و افطار، روزه بگيرند. حميد اسدزاده عقدايي، فوق تخصص گوارش و کبد اظهارکرد: بيماراني که دچار التهاب و عفونت در معده و يا اثني‌عشر بوده‌اند و در حال حاضر درمان شده‌اند و ماه‌هاست از بهبودي آنان مي‌گذرد و داروهايشان را با فاصله حدود 12 ساعت مصرف مي‌کنند، مي‌توانند با مصرف داروهاي خود در وعده سحر و افطار روزه بگيرند. اين فوق متخصص گوارش و کبد افزود: اگر بعد از چند روز روزه‌گرفتن براي اين افراد مشکلي ايجاد نشد مي‌توانند روزه داري را ادامه دهند. عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي تاکيد کرد: برخي از بيماران که در فاز فعال بيماري هستند مانند کساني که زخم معده و اثني‌عشر دارند و در حال درمان هستند، نبايد روزه بگيرند. اسدزاده درباره بيماراني که يبوست‌هاي مزمن و شديد دارند و فقط با مصرف دارو وضعيت شان بهتر مي‌شود، گفت: گرفتن روزه ممکن است يبوست اين افراد را تشديد کند و دچار عوارضي شوند که در آينده براي آنان مشکل‌ساز باشد. اين فوق متخصص گوارش و کبد افزود: روزه‌گرفتن براي برخي از بيماران دچار مشکلات گوارشي مانند کساني که ريفلاکس دارند مي‌تواند مفيد باشد و از روزه‌گرفتن احساس رضايت کنند، اما اين افراد بايد مراقب باشند هنگام سحر و افطار يکجا حجم زيادي غذا نخورند و مواد غذايي را فاصله زماني بخورند. وي بيان داشت: اين افراد هنگام افطار وعده غذايي سبک بخورند و از خوردن غذاهايي با مايعات زياد اجتناب کنند و هنگام سحر نيز اين افراد بايد از خوردن غذاهاي سنگين اجتناب کنند و يک تا دو ساعت پيش از اذان به تدريج غذا بخورند تا هنگام اذان حجم زيادي غذا وارد معده‌شان نشود. اسدزاده درباره افرادي که دچار بيماري‌هاي مزمن کبد و گوارش هستند، توضيح داد: در مورد افرادي که دچار بيماري‌هايي همچون نارسايي و هپاتيت هستند بايد فرد به فرد تصميم گرفته شود و نمي‌توان يک دستور کلي براي همه اين افراد صادر کرد. اين فوق تخصص گوارش و کبد درباره بيماراني که بايد منظم دارو مصرف کنند و يا دچار ضعف سيستم ايمني هستند، گفت: ممکن است اين افراد نتوانند گرسنگي طولاني مدت را تحمل کنند و روزه‌گرفتن براي آنها دردسر ساز شود، اما بيماراني که يک نوبت دارو مصرف مي‌کنند مانند کساني که هپاتيت‌هاي ويروسي دارند اگر کبدشان به درجه نارسايي نرسيده باشد معمولا مي‌توانند روزه بگيرند.