صلح منطقهای چهزمان میسر است؟
در روزهاي اخير بار ديگر موضوع امکان بهبود روابط ميان ايران و برخي کشورهاي حاشيه خليحفارس مطرح شده است. اين موضوع بهويژه با توجه بهبرخي همکاريهاي ميان ايران و امارات با توجه بهشرايط شيوع کرونا مطرح و پررنگ شده است تا جايي که سفير امارات در ايالاتمتحده نيز درباره احتمال بهبود روابط با ايران سخناني را مطرح کرده است. يکي از متغيرهاي موثربر روابط ايران و اين کشورها، ديدگاه و سياستهاي آمريکاست. بهطورکلي هر کشوري در نظام بينالملل بهاندازه خودش بازيگر است اما سقف بازيگران متفاوت است. سقف بازيگري امارات با عربستان يا ايران هر کدامشان تفاوت دارد و يا در مقايسه با سقف بازيگري ايالاتمتحده نيز همين رويه صادق است. در اين چارچوب کشورها تلاش ميکنند روابط خود را بهگونهاي تنظيم کنند تا در راستاي حداقل هزينه کمترين تنش و برخورد شديد را با کشورهاي بزرگتر داشته باشند. بههميندليل ايران و کشورهاي منطقه در برخي مسائل که با بازيگري آمريکا تداخل نداشته باشد، ميتوانند روابط خود را بهبود بخشند. کشورهاي حاشيه خليجفارس نيز بهدنبال بازيگري براي دستيابي بهمنافع خود هستند و طبيعي است بهدنبال تغيير مناسبات با ايران باشند، ما در برخي موضوعات در موضع اختلاف در برخي رقابت و در بعضي جوانب هم داراي شرايط همکاري هستيم اما بهطورکلي موضوع مهمتر در اين چارچوب نوع رابطه ايران و عربستان است که بر رابطه تهران با ساير کشورهاي عرب منطقه نيز تاثير ميگذارد. در اين زمينه گام اول ميتواند تغيير شرايط با رياض باشد که مهمترين نکته در اين موضوع تلاش براي خاتمه جنگ يمن است؛ بهطوريکه نهعربستان احساس کند منافعش بهخطرافتاده و نهايران چارچوبهاي خاصي را که نسبت بهيمن داشته از آنها صرفنظر کند. از ديگر موضوعاتي که لازم است درباره آنها طرفين بهنتيجه مشخصي برسند امنيت خليجفارس، امنيت کشتيراني ما، عراق، لبنان و سوريه است. با اين حال در برخي از اين موارد بازيگري ايالاتمتحده هم وجود دارد. درواقع بايد مثلثي را درنظر بگريم که سه ضلع موثر دارد. روابط ايران و کشورهاي عرب منطقه، روابط اين کشورها با آمريکا و همچنين روابط ايالاتمتحده و ايران. بنابراين نبايد اين مثلث را در تحليل مسائل فيمابين ناديده گرفت که ميتواندبر فاکتورهاي مشخصي در بهبود يا تضعيف روابط اثرگذار باشد.
