کروناویروس از منظر یک ویروس‌شناس

يک ويروس‌شناس ضمن بيان آنکه کوويد 19 (کروناويروس جديد) يک ويروس نوظهور است، گفت: اين ويروس قابليت تغيير ژنتيکي آنچناني ندارد و نمي‌تواند به‌عنوان يک خطر امنيت زيستي قلمداد شود و با گذر از اين مقطع و افزايش دما پرونده آن نيز بسته مي‌شود. سيد‌محمود ابراهيمي در گفت‌وگو با ايسنا، با بيان اينکه بحث ويروس نوظهور کرونا به اين نحو که اين ويروس از خفاش يا موجودي ديگر که نزديکي گونه‌اي با انسان ندارد، مستقيما به انسان منتقل شده و شيوع يافته باشد از لحاظ علم ويروس‌شناسي رد مي‌شود، گفت: بحث ويروس نوظهور بيشتر در رابطه با سويه‌هاي جديدي از ويروس‌هاي ناپايدار مثل آنفلوآنزا نوع A که بين پرندگان و انسان‌ها مشترک است، تعريف مي‌شود. پس بدون‌شک اين ويروس نوظهور است. وي با اعتقاد بر اينکه اين ويروس در آزمايشگاه‌هاي بشري دستکاري شده است، افزود: عموما ويروس‌ها براي ايجاد عفونت و شيوع در وهله اول نياز به اتصال به سلول‌هاي انساني و سپس ورود به سلول و در نهايت تحت اختيار گرفتن آنزيم‌ها و مکانيسم‌هاي درون سلولي براي تکثير، باز توليد و نشر دارند که اين امر مستلزم آن است که ويروس رسپتورهاي خاص و ويژه براي گيرنده‌هاي سطح سلولي انساني داشته باشد. به دليل نبود قرابت گونه‌اي خفاش يا ساير حيوانات مطرح با انسان اين توجيهات در رابطه با انتقال ويروس کرونا هيچ وجاهت علمي ندارد. عموما ويروس‌ها به اين راحتي از گونه‌اي به‌ گونه‌اي ديگر نمي‌توانند منتقل شوند و شيوع گسترده و غير قابل کنترلي را سبب شوند. به گفته اين عضو هيات علمي دانشگاه بقيه‌‌ا...، شيوع ناگهاني و غير‌کنترل شده اين ويروس در جامعه از لحاظ علمي تاييد‌کننده اين موضوع است که جامعه هيچ حافظه ايمنولوژي نسبت به اين ويروس ندارد، يعني قبلا اين ويروس در طبيعت نبوده است و انسان‌ها سابقه مواجهه با چنين ويروسي را نداشته‌اند. اين ويروس‌شناس دليل بعدي ديگر را اين‌گونه تشريح کرد: به فرض محال که چنين ويروسي بين پرندگان يا جوندگان و انسان‌ها مشترک باشد اما با تفاوت جزئي در گيرنده‌هاي سلولي، قطعا در اين‌گونه شرايط هم اگر ويروس کرونا از خفاش به انسان منتقل مي‌شد، اين ويروس بدون چندين پاساژ و ايجاد سازگاري در سلول‌هاي انسان، که يکي از الزامات عفوني شدن و منتقل شدن ويروس است، نمي‌توانست به صورت غير‌کنترل شده به چنين گسترشي برسد. ابراهيمي تاکيد کرد که برخلاف تبليغ‌هاي مبالغه‌آميز، شدت اين ويروس زياد نبوده و مرگ‌و‌مير ناشي از آن هم بسيار کم است؛ مگر اينکه افراد درگير دچار ضعف ايمني يا درگير با بيماري‌هاي زمينه‌اي يا کهولت سن باشند. وي با بيان اينکه اين ويروس قابليت تغيير ژنتيکي آنچناني ندارد و نمي‌تواند به‌عنوان يک خطر امنيت زيستي قلمداد شود، تصريح کرد: شيوع زياد آن و بعضا فوت‌هاي ناشي از آلودگي به اين ويروس نه به علت شدت آن بلکه صرفا به دليل استريل بودن جامعه نسبت به اين ويروس و فقدان سيستم ايمني خاطره افراد نسبت به اين ويروس است. لذا مي‌توان گفت با گذر از اين مقطع و اينکه دما در حال افزايش است و فصل تابستان در پيش است، پرونده اين ويروس نيز فعلا بسته خواهد شد. اما، درخصوص ماندگاري و شيوع مجدد آن در سال‌هاي آتي در حال حاضر نمي‌شود اظهار‌نظر قطعي کرد. ابراهيمي معتقد است که بر‌خلاف ادعاها مبني بر ورود و برنامه‌ريزي جهت توليد واکسن کرونا بايد گفت اين ويروس براي جامعه يک مشکل مقطعي و زودگذر است. از اين به بعد به‌دليل چرخش اين ويروس در طبيعت، اين ويروس توسط سيستم ايمني افراد مهار و کنترل خواهد شد.‌ لذا با اين ويروس در سال‌هاي آتي بايد مثل سرماخوردگي‌هاي عادي ناشي از آدنوويروس‌ها و راينوويروس‌ها برخورد کرد و هيچ نيازي به توليد و به‌کارگيري واکسن عليه آن يا حتي توليد عمده کيت‌هاي تشخيصي جهت مصرف روتين آن در آزمايشگاه‌هاي کشور نيست. به گفته اين ويروس‌شناس، تنها راه پيشگيري از شيوع چنين ويروسي رعايت بهداشت فردي به‌ويژه شستن دست‌ها و دوري از اماکن عمومي است و تنها راه پيشگيري و جلوگيري از شيوع مجدد آن نيز تحريک شدن سيستم ايمني افراد در مواجهه با خود ويروس است. وي با انتقاد از مصرف ماسک توسط مردم، تاکيد کرد: متاسفانه مردم به منظور جلوگيري از مبتلا شدن و مهار شيوع ويروس کرونا به اشتباه روي به استفاده از ماسک آورده‌اند. به اين نکته فني توجه نداريم که سايز ويروس‌هاي تنفسي از 30 تا 100 نانومتر بالاتر نيست و اين ويروس‌ها به راحتي از منافذ ماسک‌ها عبور مي‌کنند. لذا ماسک‌هاي رايج چه فيلتردار و از نوع مرغوب آن و چه عادي به هيچ‌وجه نه‌تنها مانعي براي عفوني نشدن به بيماري‌هاي تنفسي محسوب نمي‌شود، بلکه وضعيت فرد مبتلا يا غير‌مبتلا را نيز بدتر مي‌کند. چرا‌که مجاري تنفسي و روان بودن دم و بازدم و حفظ رطوبت آن خود بهترين دفاع در برابر ويروس‌هاي تنفسي است. از اين رو ما با استفاده ناصحيح از ماسک‌ها نه‌تنها در روند طبيعي مجاري تنفسي اخلال ايجاد مي‌کنيم بلکه با اين کار سبب انباشتگي عوامل پاتوژن در ماسک‌ها مي‌شويم.