توسعه اقتصادی در جزیره تحریمشده بیمعناست
آرمان ملي- امير داداشي: دولت تدبير و اميد که از سال 92 روي کار آمد، تعامل با دنيا و تغيير مسير روابط بينالملل کشور را در دستور کار قرار داد. موضوعي که از زمان مبارزات انتخاباتي در لابهلاي شعارهاي حسن روحاني شنيده ميشد و مردمي که خواستار تغيير در مسير سياست خارجي ايران و گشايشهاي بينالمللي بودند، با راي خود روحاني را راهي پاستور کردند. دولت او در مدت کمي توانست به وعدههاي خود در اين زمينه عمل کند و با دستيابي به برجام، بسياري از گرههاي اقتصادي را بگشايد. با اين حال حضور ترامپ در کاخ سفيد تمام معادلات را برهمريخت و تحريمهاي تازه يکي پس از ديگري اعمال شد تا بار ديگر اقتصاد ايران در تگنا قرار بگيرد. اين روزها نيز بعضي از گروههاي داخلي با اسم رمز «معيشت مردم» دولت را مورد آماج حمايت خود قرار دادهاند که با هر گونه مذاکره و تعاملي مخالف هستند. بهعنوان مثال همين گروهها اکنون بيشترين فشار را بر مجمع تشخيص مصلحت نظام وارد ميکنند تا لوايح مربوط به FATF را رد کنند. با اين حال رئيس جمهوري روز پنجشنبه در مجمع سالانه بانک مرکزي صراحتا اعلام کرد که حل مشکل اقتصاد بدون حل موانع سياست خارجي ميسر نيست. روز جمعه نيز رهبر معظم انقلاب در خطبه نماز جمعه تهران بر ضرورت قويشدن اقتصاد همچون قدرت نظامي اشاره کردند. در اين زمينه «آرمان ملي» گفتوگويي با احمد پورفلاح، مشاور عالي اتاق بازرگاني ايران، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
اخيرا رئيس جمهوري اعلام کردند که حل مشکلات اقتصادي بدون پشتسرگذاشتن موانع سياست خارجي امکانپذير نيست. آيا با شرايط کنوني کشور ميتوان به بهبود روابط بينالمللي ايران اميد داشت؟
اينکه گفته ميشود ما ميتوانيم خودکفا و خوداتکا باشيم و در يک جزيره بدون نياز به داد و ستد با ساير کشورهاي دنيا به رونق اقتصادي دست يابيم، امروز ديگر منتفي است و نبايد به آن اعتنايي نشان داد. شايد 200 سال پيش يک کشور ميتوانست بدون روابط خارجي اقتصاد خود را شکوفا کند؛ چراکه در آن زمان نيازها محدود بود و يک دولت ميتوانست با تشکيل جزيرهاي مملو از زمينهاي کشاورزي نان شهروندان خود را تامين کند. در جهان امروز نياز انسانها بسيار متنوع شده و اصولا پيشرفتهترين کشورهاي دنيا هم بدون ارتباط و تبادل نرمافزاري و سختافزاري نميتوانند به حيات خود در حد استاندارد ادامه دهند. چنين کشوري بهتدريج از قافله پيشرفت جهان عقب ميافتد. بنابراين چارهاي جز بازتعريف نيازهاي خود نخواهد داشت؛ رفتهرفته فاصلهها آنچنان زياد ميشود که نميتوان آن را جبران کرد.
گروههاي مخالف تبادل بينالمللي ميگويند همانطور که ما در مسائل نظامي به پيشرفتهاي قابل توجهي دست پيدا کردهايم، در حوزه اقتصاد هم بدون نياز به تکنولوژي و دانش خارجي ميتوانيم به خودشکوفايي برسيم. آيا اين استدلال را ميتوان پذيرفت؟
نه فقط در حوزه نظامي، بلکه ما در بخشهايي به پيشرفتهاي قابلتوجهي دست يافتهايم و ديگر به کشورهاي پيراموني و بينالمللي نياز نداريم؛ اما بايد توجه داشت که مسلما نميتوان در همه زمينهها به اين صورت پيشرفت کرد. اقتصاد ايران تا امروز متکي بر نفت بوده و نميتوان انتظار داشت که به يکباره از اقتصاد تکمحصولي رها شود. بر اين اساس، در زمان تحريم، کالاهاي غيرنفتي بايد جايگزين نفت شوند؛ اما اگر کشورهاي ديگر درهاي خود را به روي کالاهاي غيرنفتي ايران ببندند، آيا ما ميتوانيم صادرات و ارزآوري داشته باشيم؟ طبيعتا خير.
در زمان تحريم، براي بهبود ارزآوري در حوزه چه صنايعي ميتوانيم مانور دهيم؟
به دليل جاذبههايي که در کشور وجود دارد، ايران يکي از 10 کشور برتري به حساب ميآيد که ظرفيت بالايي را در صنعت گردشگري در خود جاي داده است. بنابراين امروز لازم است که اين ظرفيت را به حالت بالفعل درآوريم. براي تحقق اين کار باز هم به موضوع تعامل بينالمللي بازميگرديم. ما امروز بايد به دنيا ثابت کنيم که ايران کشوري امن است. گردشگران در هر سال حدود 1500 ميليارد دلار، ارز جابهجا ميکنند، ما حتي اگر بتوانيم سهمي پنج درصدي از اين گردش مالي به خود اختصاص دهيم، آنگاه از نفت بينياز ميشويم. در صورتي که با کشورهاي دنيا ارتباط داشته باشيم ميتوانيم به اين سهم دست پيدا کنيم. حال بايد صحبتهاي رئيس جمهوري را به فال نيک بگيريم که سرانجام پس از مدتها، مسئولان ارشد کشور هم به موضوع تعامل با دنيا تاکيد کردهاند. اگر شرايط اقتصاد کشور بدون برداشتهشدن موانع سياست خارجي پيش برود، باز هم از توسعه بازميمانيم.
پذيرش قوانين بينالمللي يکي از ابزارهاي توسعه روابط کشورها به حساب ميآيد. با اين حال امروز شاهد آن هستيم که مجمع تشخيص مصلحت نظام تصميمگيري در رابطه با FATF را به تاخير انداخته و احتمالا تا ماه آينده ايران در ليست سياه اين نهاد قرار بگيرد. آيا با اين دوگانگي سياستها ميتوان به بهبود روابط خارجي کشور اميد داشت؟
با مذاکره و گفتوگو ميتوان مجمع تشخيص را مجاب به پذيرش لوايح مربوط به FATF کرد. در صورتي که همه تحريمها هم برداشته شود، اما نام ايران در ليست سياه اين نهاد مالي باشد جابهجايي پول عملي نخواهد شد. ما بايد قوانين بينالمللي را بپذيريم و زير اساسنامه نهادها و سازمانهاي مربوط را امضا کنيم. اميد ميرود با گزارشهاي توجيهي، سطوح تصميمگيري و نظارتي با بدنه دولت و بخش خصوصي همصدا شوند.
روز جمعه رهبر معظم انقلاب در خطبههاي نماز جمعه تهران بر «قويشدن» اقتصاد تاکيد داشتند. با توجه به شرايطي که در آن قرار گرفتهايم، چطور ميتوان اقتصاد را قوي کرد؟
بله خطبههاي ايشان تعيينکننده بود. ما اگر مسائل داخلي را حل کنيم، اما در اقتصاد نتوانيم به پارامترهاي مورد نظر دست پيدا کنيم، نبايد از موفقيت سخن به ميان آوريم. بنابراين تاکيد ايشان به رفع موانع اقتصادي ميتواند گرهگشا باشد. اميد ميرود گروههاي تصميمگيري که دچار اختلاف نظر شدهاند به يک وحدت دست يابند و با همدلي، همراه دولت شوند. در اقتصاد بينالملل پارامترهاي پذيرفتهشدهاي وجود دارد که همه کشورها آن را رعايت ميکنند، امروز که سران کشور ما هم به اين موضوع تاکيد ميکنند، ما هم بايد اين پارامترها را بپذيريم و تعامل با دنيا را در دستور کار قرار دهيم. البته چاره ديگري هم وجود ندارد. امروز در يک دهکده جهاني زندگي ميکنيم که کشورها بدون کمک يکديگر نميتوانند به اهدافشان دست يابند. ما هم بايد حضوري برد-برد در مذاکرات داشته باشيم تا محدوديتهاي موجود برطرف شود.
