اشتغال بهعنوان موضوع اصلي کشور مطرح است
مسعود نيلي:
اشتغال بهعنوان موضوع اصلي کشور مطرح است
«مسعود نيلي» دانشيار اقتصاد دانشگاه صنعتي شريف گفت: شايد اشتغال امروز براي دهه شصتيها مطرح نباشد و از سن کاري آنها گذشته باشد، اما معتقدم که اينطور نيست و هنوز اشتغال بهعنوان موضوع اصلي در کشور مطرح است. نيلي در ميزگرد تغيير ساختار سني اشتغال و سرمايه انساني که در نهمين کنفرانس ملي انجمن جمعيتشناسي ايران در تالار ايوان شمس برگزار شد، اظهارداشت: ما بهعنوان کارشناس جمعيت از سالهاي گذشته روي متولدين دهه 60 ايران خيلي تمرکز داشتيم و کنفرانسي هم در اين خصوص در سال 66 در شهر مشهد برگزار شد، در آنجا گفتيم که متولدين اين دهه وقتي به سن کاري ميرسند اشتغال برايشان رقم بزرگي ميشود.وي افزود: در اينجا يک سوال مطرح ميشود که با توجه به اينکه «الان نرخ رشد جمعيت ايران به مقدار قابل توجهي کاهش پيدا کرده و نرخ بيکاري نيز کاهش يافته است». فرضيه مورداشاره درست است؟ امروز نمودار جمعيت گروههاي سني 10 تا 39 سال در ايران از ابتدا 10 سال تا 14 سال يک شوک جمعيتي حدود 9 ميليون نفر را نشان ميدهد و نمودار لايههاي سني بالاتر امروز در نمودار 35 تا 39 سالگي در دهه 60 بوده و در ميانه سني اين امر ديده ميشود.
اشتغال مهم حتي براي مردان دهه 60
اين اقتصاددان در ادامه اظهارداشت: اشتغال امروز براي دهه شصتيها شايد مطرح نباشد ولي هنوز شغل بهعنوان موضوع اصلي در کشور مطرح است.وي گفت: امروز هر يک نفر شاغل در ايران نانآور چند نفر است که متوسط جهاني آن در حدود 2/2 نفر است. نرخ مشارکت در اقتصاد ايران در حال افزايش است، اما يکي از دلايل پايين بودن نرخ اشتغال در کشور ما، مساله اشتغال زنان است.نيلي افزود: انتظار داريم با ورود دانشجويان دختر، نرخ اشتغال زنان بيشتر شود، در سالهاي آينده بايد اقتصاد ما در مقياسهاي بزرگ شغل ايجاد کند و ما همچمنان بايد به موضوع ايجاد شغل در اقتصاد بپردازيم.نيلي در ادامه تصريح کرد: نمودار ارتباط بين ساعات کاري شاغلان و توليد ناخالص داخلي به ما ميگويد که يک رابطه مثبتي ميان اين دو وجود دارد و نکته ديگر اينکه درآمدزايي اشتغال در حال کاهش است.
اصل پوياي جمعيت و سرمايه انساني
«غلامرضا کشاورز حداد» استاديار اقتصاد دانشگاه صنعتي شريف نيز در ادامه اين ميزگرد با بيان اصل پوياي جمعيت و سرمايه انساني، گفت: بايد به اين سوال پاسخ دهيم که پويايي جمعيت چه ارمغاني براي ما ميآورد، اين را بايد بدانيم که ويژگي اصلي اقتصاد مدرن يک افزايش پيوسته در توليد محصول ناشي از فعاليت اقتصادي را بههمراه دارد.وي افزود: مالتوس در نظريه اقتصادي خود ميگويد بزرگي اقتصاد و جمعيت نقشي در افزايش شغل و توليد ندارد و افزايش عرضه نيروي کار تنها زماني ميتواند موجب افزايش توليد شود که تعداد نهادهاي مالي و فني در دسترس نيز افزايش يابد.به گفته وي، کشورهاي آمريکا و چين با بزرگي اقتصاد اين نظريه را تاييد ميکنند، شرط کافي براي رشد اقتصادي جمعيت زياد و رشد جمعيت نيست، کشورهايي مانند امارات، بحرين و اسکانديناوي با وجود جمعيت کم بهرهوري بالايي در اقتصاد دارند.اين استاد اقتصاد ادامه داد: با نگاه به هرم سني جمعيتي در ايران بيشترين توليد مواليد در دهه 60 بوده که برخي بحرانهاي اقتصادي را بهوجود آورده و ديديم که در ادامه دولت کفاف هزينه در بخشهاي عمومي را نداشت و بخش خصوصي به آن کمک کرد آن هم با حفظ درآمدزايي خود.وي اظهارداشت: در دهه 60 مشکلات فضاي آموزشي و مدارس بيشتر شد و بخش خصوصي با ورود و کمک به دولت اين بار را بر دوش کشيد.
نمودار تحولات جنسيتي دانشآموزي
کشاورز حداد گفت: پيک جمعيتي در ايران در سال 1375 به تفکيک دختر و پسر وجود داشت و اواخر دهه 70 با فروکش کردن رشد جمعيت، مدارس سه شيفته به دو شيفته تبديل شدند و بخش خصوصي در مدارس خدماتي به دانشآموزان ارائه ميداد و امروز هم با تغيير نظام آموزشي نمودار تحولات در دوره ابتدايي بيشتر از دورههاي ديگر است.وي تاکيد کرد: در جمعيت دانشجويي هم رشد وجود داشته و از سال 89 يا 90 تعداد دانشجويان دختر از پسر پيشي گرفتند ولي از سال 92 و 93 تعداد دانشجويان در حال کاهش است.
تحقق سود جمعيتي يا ادبار جمعيتي
دکتر «کامبيز کبيري» مدير برنامه صندوق جمعيت ملل متحد نيز در اين ميزگرد گفت: اصل چند وجهي بودن براي پيشرفت و برنامهريزي در کشورهاي پيشرفته و آژانسهاي بينالمللي بسيار مورد توجه است و زمينههاي مختلفي را در بر ميگيرد.وي افزود: شاخصهاي مختلف در سود جمعيتي وجود دارد، در اين نوع شاخصها بايد بتوانيم گروههاي هميار جوانان را ايجاد کنيم و مهارتهاي کسب و کار و زندگي را به آنها ارائه نماييم و در نهايت تامين مالي اين گروههاي هدف را داشته باشيم.
جمعيت بازار کار و سرمايه انساني
دکتر «علاالدين ازوجي» مديرکل دفتر سياستگذاري و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي نيز در اين نشست گفت: در دنيا بحثها در افق بلند مدت با سود جمعيتي مطرح ميشود و کشورهاي خاورميانه و ايران نيز علاوه بر سود جمعيتي، سود جنسيتي را نيز مطرح ميکنند که جمع اين دو تبديل به سود اجتماعي ميشود که اگر از آن استفاده درست نشود تبديل به نقمت اجتماعي شده و زيانبار است.وي افزود: تغييرات ساختار سني و جنسي در اين سالها شبيه هم هستند، اما به درون ساختار سني جمعيت که وارد ميشويم تغييراتي در حوزههاي سرمايه انساني و اشتغال ديده ميشود.
