مهمترین عوامل اثرگذار بر سلامت زنان

زنان به‌عنوان نيمي از جامعه ايران نقش تعيين‌کننده‌‌اي در سلامت جامعه داشته و تضمين‌کننده سلامت خانواده هستند. آنها به‌طور معمول، مديريت و برنامه‌ريزي سلامت خانواده را بر عهده داشته، از فرزندآوري و مراقبت لحظه‌اي از نوزاد گرفته تا تغذيه نوجوانان، بزرگسالان و کاستن از استرس‌هاي خانواده و ارائه خدمات به سالمندان. از جمله مواردي که در اثر به‌خطر افتادن سلامت زنان مي‌تواند تاثيرمنفي و تهديدکننده‌اي بر سلامت ساير گروه‌هاي سني در خانواده داشته باشد شامل انتقال بيماري از مادر به جنين، اثر سوءتغذيه، ديابت و فشارخون مادر بر جنين، اثر استعمال دخانيات بر سلامت جنين و ساير افراد خانواده و… ÈåÚáÇæå¡ ÈÇ ÊæÌå Èå íÇÏíÑí ÑÝÊÇÑ ÏÑ ÎÇäæÇÏå æ äÞÔ ãÇÏÑÇä ÏÑ ÔȘå íÇÏíÑí ÇÌÊãÇÚí¡ ÂËÇÑ ÑÝÊÇÑåÇí ÒäÇä æ ãÇÏÑÇä ÈÑ ÌäÈååÇí ãÎÊáÝ ÓáÇãÊ æ ÈíãÇÑí æ ÊÇËíÑ Âä ÏÑ ÝÑåä ÑÝÊÇÑí åãå ÇÚÖÇí ÎÇäæÇÏå ÈÑ åí ˜Ó æÔíÏå äíÓÊ.ÇÒ ØÑÝ ÏíÑ¡ ÂËÇÑ äÇãØáæÈ ÈíãÇÑí æ ãÑ æ ãíÑ ãÇÏÑ ÈÑ ÓáÇãÊ ÇÚÖÇí ÎÇäæÇÏå¡ ÛíÑÞÇÈá ÔãæÔí ÇÓÊ.ÈÑÑÓíåÇ äÔÇä ÏÇÏå ÇÓÊ ˜å äÑÎ ãÑ æãíÑ ˜æϘÇäí ˜å ãÇÏÑÔÇä ÑÇ ÇÒ ÏÓÊ ÏÇÏåÇäÏ¡ ÇÝÒÇíÔ ÞÇÈá ÊæÌåí ÏÇÔÊå ÇÓÊ.Èå ÒÇÑÔ ÝÇÑÓ¡ ÇÝÒÇíÔ ãæÇÑÏ ˜ÇÑ æ ˜ÇåÔ ÊÍÕíá ÏÑ ÝÑÒäÏÇä ãÇÏÑ ÇÒ ÏÓÊ ÏÇÏå äíÒ ÇÒ ÓÇíÑ ÂËÇÑ äÇãØáæÈ ãÑ ãÇÏÑ ÇÓÊ. ãÑ ãÇÏÑ äå ÝÞØ ÈåÏáÇíá ãÑÊÈØ ÈÇ ÈÇÑÏÇÑí æ ÒÇíãÇä¡ Èá˜å ÈåÏáÇíá ÏíÑ äíÒ Èå åãÇä ÇäÏÇÒå ÈÑÇí ÎÇäæÇÏå ÝÇÌÚåÂãíÒ ÇÓÊ æ ÏÑ ÊãÇãí ÇÈÚÇÏ¡ ÏÑÏäǘ æ ÌÈÑÇääÇÐíÑ ÇÓÊ.ÈÑÇÓÇÓ ÓÑÔãÇÑí ÓÇá 95¡ ÌãÚíÊ ÒäÇä ÇíÑÇä 39 ãíáíæä æ 427 åÒÇÑ æ 828 äÝÑ ÑÇ ÊÔ˜íá ãíÏåϺ Öãä Çíä˜å ÈÑÇÓÇÓ ÂãÇÑåÇí ÇÑÇÆå ÔÏå ÇÒ Óæí ãÑ˜Ò ÂãÇÑ 20 ãíáíæä æ 946 åÒÇÑ æ 787 äÝÑ ÏÑ ÇíÑÇä ÎÇäå ÏÇÑ ãÍÓæÈ ãíÔæäÏ ˜å Çíä ÌãÚíÊ 52.6 ÏÑÕÏ ÇÒ ÌãÚíÊ ÛíÑÝÚÇá ÇÒ äÙÑ ÇÞÊÕÇÏí ÑÇ ÔÇãá ãíÔæÏ.ÈÑÇÓÇÓ Çíä ÒÇÑÔ 99.6 ÏÑÕÏ ÇÒ ÎÇäåÏÇÑÇä ÏÑ ÇíÑÇä ÑÇ ÒäÇä æ åÇÑÕÏã ÏÑÕÏ ÑÇ ãÑÏÇä ÊÔ˜íá ãíÏåäÏ.åãäíä ÔãÇÑ ÎÇäåÏÇÑÇä ÔåÑí 15 ãíáíæä æ 767 åÒÇÑ æ 245 äÝÑ æ ÔãÇÑ ÒäÇä ÎÇäåÏÇÑ ÑæÓÊÇíí 5 ãíáíæä æ 179 åÒÇÑ æ 541 äÝÑ ÇÓÊ.

اولويت‌هاي سلامت زنان

طبق بررسي‌هاي انجام شده در کشور، بيماري‌هاي قلبي‌وعروقي و بيماري‌هاي عروقي مغز و همه عوامل خطرساز و زمينه‌اي که به آنها منجر مي‌شوند (مانند ديابت، فشارخون و چاقي) از اولويت ويژه‌اي در سلامت زنان برخوردارند.درست است که ميزان مرگ ومير زنان، به‌ويژه مرگ ومير مادران باردار، در سال‌هاي پس از انقلاب شکوهمند اسلامي ايران، روند رو به کاهش چشمگير و قابل توجهي داشته است، اما از فاصله‌اي که تا وضعيت مطلوب وجود دارد، نبايد غافل بود.از طرف ديگر، اگرچه مرگ ومير زنان در بعضي از گروه‌هاي سني کمتر از مردان است، اما براساس بررسي ملي بار بيماري‌ها، زنان در مقايسه با مردان آسيب‌پذيرترند و ناتواني‌هاي ناشي از بيماري‌هاي مزمن در آنها به مراتب بيشتر از مردان است.مرگ ومير مادران به‌علت بارداري و زايمان نيز از علل مهم مرگ ومير زنان است که نمي‌توان به سادگي از آن گذشت.بارداري‌هاي ناخواسته، بارداري‌هاي پرخطر، عدم برخورداري از مراقبت‌هاي ششگانه دوران بارداري و زايمان غيرايمن؛ از علل مهمي هستند که بايد از آنها پيشگيري کرد.آمار چاقي و عدم تحرک جسماني در زنان بسيار بالا است. بنابراين اتخاذ شيوه سالم زندگي براي زنان ايراني يک امر مهم در تامين، حفظ و ارتقاي سلامت آنها است.در عصر حاضر، سلامت روان يکي از مهمترين شاخص‌هاي سلامت يک جامعه قلمداد مي‌شود.براساس بررسي‌هاي انجام شده، اختلالات رواني به‌عنوان يکي از مهمترين و معنادارترين اجزاي بار کلي بيماري‌هاست.از آنجا که بانوان نيمي از پيکره جهان را تشکيل مي‌دهند و نيمي ديگر توسط آنان بزرگ مي‌شوند و در عين حال جزو لاينفک تمامي بخش‌هاي جامعه هستند، آنها را در معرض خطر بيشتر ابتلا به مشکلات رواني قرار مي‌دهد.همچنين کودکاني که از مادران داراي اختلالات رواني به دنيا مي‌آيند بيشتر در معرض اختلالات رواني از جمله افسردگي هستند و احتمال عدم موفقيت تحصيلي در اين افراد بيشتر است.سيما فردوسي، روان‌شناس، درباره «مهمترين عوامل اثرگذار بر سلامت زنان»، اظهارداشت: زنان مشغله‌هاي زيادي در خانواده دارند؛ اضافه بر اينکه همسر، مادر و خانم خانه هستند يا اينکه برخي در منزل از فرد سالمندي نگهداري مي‌کنند؛ ضمن اينکه خريد خانه نيز به‌عهده دارند در نتيجه فشارهاي زيادي بر روي ‌آنها است.وي ادامه داد: در زنان شاهد تغييرات هورموني از دوره بلوغ،‌ دوران بارداري، شيردهي و بعد از آن هستيم که اينها باعث آسيب‌زدن به بدن زنان مي‌شود.اين روان‌شناس با اشاره به عوامل ديگر تاثيرگذار در سلامت زنان، خاطرنشان کرد: نااميدي، افسردگي و اضطراب در زنان بيشتر است و وجود اين عوامل باعث مي‌‌شود آسيب‌پذيري زنان بالا رود؛ اگرچه آنها قدرتمندانه عمل مي‌کنند و متوسط طول عمر زنان از مردان بيشتر است، اما بايد گفت فشارهاي زيادي بر روي زنان وجود دارد. وي اضافه کرد: برخي از زنان شاغل هستند و بخشي از آنها سرپرست خانوار هستند و اگر اين موارد را نيز در نظر بگيريم، متوجه مي‌شويم که فشار زيادي بر آنها بوده و بهداشت جسم و روان آنها در خطر است. فردوسي با اشاره به راه‌هاي تامين سلامت جسمي و رواني زنان، يادآور شد: زنان بايد بيمه مشخصي داشته باشند تا از جهت جسمي و رواني تحت پوشش قرار داشته باشند؛ به‌خصوص خدمات مشاوره‌اي و روان‌شناسي که مورد نياز بسياري از زنان است، اما بسياري از آنها از عهده هزينه‌هاي آن برنمي‌آيند و از اين طريق بايد تحت پوشش قرار گيرد.

توجه مردان به عواطف زنان

وي با اشاره به توصيه‌هايي به مردان درباره نحوه برخورد با همسران خود، تصريح کرد: آموزش به مردان از جهت شناختن همسر بسيار مهم است؛‌ اينکه بايد مردان به زنان از جهت عاطفي،‌ روحي و رواني توجه کرده و از آنان حمايت کنند؛ ضمن اينکه مشاهده مي‌کنيم که استرس در خانم‌ها بيشتر بوده؛ چرا که نقش و مسئوليت‌هاي آنها بيشتر است. مجيد ابهري، آسيب‌شناس اجتماعي، درباره «وضعيت سلامت زنان در خانواده و جامعه»، اظهارداشت: سلامت و بهداشت جسم و روان بانوان به‌عنوان نيمي از افراد جامعه همواره مورد توجه بوده است. وي ادامه داد: از آنجايي که زنان به‌عنوان مادر و همسر تربيت فرزند، فرزندآوري و فرزندپروري را برعهده دارند، سلامت آنها ارتباط مستقيمي با سلامت اعضاي خانواده به ويژه فرزندان دارد.اين آسيب‌شناس اجتماعي افزود: متاسفانه در حال حاضر مسائل اصلي بانوان به دست فراموشي سپرده شده و فقط مسائل حاشيه‌اي و فرعي را براي برخي بانوان بزرگنمايي کرده‌اند. از نگاه رفتارشناسي اجتماعي اين موضوع ايجاد نياز کاذب براي آنها کرده است.وي يادآور شد: حفظ سلامت و بهداشت روان زنان با توجه به اينکه بخش قابل توجهي از آنها به‌عنوان مادر و همسر در خانه فعاليت کرده و همچنين به‌عنوان يک عضو سازماني در بيرون از خانه تلاش مي‌کنند، بايد به‌طور مضاعف مورد توجه قرار گيرد.ابهري متذکر شد: متاسفانه مسائل حاشيه‌اي و کاذب، مسئولان و بخشي از بانوان را از توجه به مسائل اصلي محروم کرده است؛ ضمن اينکه توجه به روح و جسم بانوان از طريق حفظ بهداشت رواني و جسماني يکي از اساسي‌ترين اصول در زندگي اجتماعي و فردي است.اين آسيب‌شناس اجتماعي ابراز داشت: آموزش خانواده و مهارت‌هاي همسري، مادري و فرزندپروري نيز دومين محور از وظايف فردي و اجتماعي بانوان است.وي خاطرنشان کرد: متاسفانه در مدارس و مراکز آموزشي مهارت‌هاي زندگي به بانوان آموخته نمي‌شود؛ مهارت برقراري تفاهم با همسر و اعضاي خانواده، جامعه و مهارت حل مشکلات به شکلي که زنان بتوانند مشکلات فردي خود را تا حد قابل توجهي حل و فصل کنند.ابهري يادآور شد: تزريق افکار غيرضروري مانند مساله استاديوم رفتن بانوان، موضوع حجاب و امثال اين موارد، افکار زنان جامعه را به انحراف کشيده و اجازه نمي‌دهد تصورات و ذهنيات آنها به مسائل اصلي خود متمرکز شود.

25 درصد دچار اختلال عصبي

وي درباره «وضعيت سلامت روان زنان»، بيان داشت: متاسفانه به‌علت کشمکش‌هاي روحي و فکري، حدود 25 درصد از زنان دچار اختلال عصبي و اضطراب هستند؛ چرا که به‌خاطر نگاه خانواده و بخشي از جامعه به بانوان، دچار ناراحتي‌هاي روحي مانند اضطراب، افسردگي و وسواس بوده؛ ضمن آنکه آنها در برخي اوقات بيماري خود را مخفي کرده و تا جايي که ديگر توانايي اختفاي آن را نداشته باشند، اين روند را ادامه مي‌دهند. اين آسيب‌شناس اجتماعي تاکيد کرد: بررسي غربالگري افسردگي و اضطراب از خانه و مدرسه بايد آغاز شود تا اجازه ندهيم نيروي قابل توجهي از اعضاي جامعه دچار خمودگي و رخوت شوند.

مهمترين سرطان‌هاي رايج

در حوزه بيماري‌هاي مربوط به زنان، سرطان‌ها از علل اصلي مرگ ومير زنان هستند. در ايران، بار اصلي سرطان‌‌ها در زنان، مربوط به سرطان پستان است و البته سرطان دهانه رحم نيز به‌علت سير بالارونده‌اي که دارد، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.سرطان پستان در زنان ايران همچنان در رتبه اول سرطان‌ها قرار دارد. از طرف ديگر، از مهمترين اولويت‌هايي که بيماري مزمن و ناتوان کننده براي زنان ايجاد مي‌کنند، بيماري‌هاي اعصاب و روان (به‌خصوص افسردگي)، بيماري‌هاي عضلاني اسکلتي (به‌ويژه کمردرد و آرتروز)، کم‌خوني و عوارض يائسگي هستند که البته در گروه‌هاي سني مختلف زنان رتبه آنها تغيير مي‌کند.بي‌ترديد يکي از مهمترين عوامل پيشگيري کننده از همه اولويت‌هاي فوق، شيوه زندگي سالم و مطلوب است که متاسفانه در زنان ايران، به‌ويژه در خصوص فعاليت جسماني و تغذيه سالم و صحيح، مشکلات مهمي وجود دارد.مريم کاشانيان، متخصص زنان در پاسخ به اين پرسش که «مهمترين عوامل تهديدکننده سلامت زنان چيست؟»، اظهارداشت: بايد زنان جامعه به ورزش و فعاليت زياد روي ‌آورند؛ به‌خصوص خانم‌هاي باردار؛ چرا که آنها فکر مي‌کنند بايد در اين دوران استراحت کرده و فعاليت بدني نداشته باشند.وي ادامه داد: اين موضوع در حالي است که ثابت شده ورزش و تحرک در طي دوران بارداري حتما مي‌تواند جلوي بسياري عوارض بارداري را بگيرد و حتي آن را بهبود بخشد. البته تنها موارد نادري وجود دارد که ما متخصصان به خانم‌هاي باردار در اين دوره استراحت مي‌‌دهيم؛ در نتيجه بايد خانم‌هاي باردار را از ابتدا تا انتهاي بارداري تشويق به فعاليت ورزشي کرد.کاشانيان افزود: برخي زنان در دوران بارداري اعلام مي‌کنند که پزشک‌شان به آنها استراحت مطلق داده؛ در حالي که مطلقا استراحت مطلق در دوران حاملگي توصيه نشده و بسيار خطرناک است؛ چراکه يکسري فاکتورهاي انعقادي در دوران بارداري افزايش پيدا مي‌کند و استراحت کردن به آن دامن‌زده و ريسک لخته‌شدن خون افزايش پيدا مي‌کند و حتي مي‌تواند کشنده باشد.اين متخصص زنان با تاکيد بر اينکه خانم‌هاي باردار بايد فکر استراحت مطلق را در اين دوران از ذهن خود خارج کنند، گفت: فقط در موارد خاصي مانند بيماري‌هاي قلبي پيشرفته توصيه مي‌شود تا خانم‌ها در دوران بارداري استراحت کنند.وي متذکر شد: استراحت نسبي را در موارد بسيار نادر توصيه مي‌کنيم؛ ضمن اينکه بايد گفت خانم‌هاي باردار در اين دوران مي‌توانند همه نوع ورزش را انجام دهند؛ به جز ورزش‌هايي که باعث ضربه وارد شدن به ناحيه شکم شده و يا پريدن از جاي بلند نيز منع مي‌شود.کاشانيان با اشاره به انجام مطالعه وسيع بر روي نقش موثر ورزش در دوران بارداري، خاطرنشان کرد: کمردرد بارداري از عوارض شايع در اين دوران است که در اين مطالعه درمان آن را با استفاده از مسکن، استراحت و ورزش مقايسه شده است و به اين نتيجه رسيده‌اند که ورزش بيشتر از همه موارد در بهبود اين عارضه موثر است. اين متخصص زنان تصريح کرد: کار و فعاليت ورزشي در خانم‌ها به شادي روان و نجات از خمودگي کمک مي‌کند و بنده پيشنهاد مي‌کنم خانم‌ها فعاليت و ورزش خود را به‌صورت هميشه و پايا انجام دهند.بنا بر اين گزارش، آنچه بايد براي تامين سلامت زنان جامعه مورد توجه قرار داد، در نظرگرفتن آنان به ‌نوان نقطه پرگار و مرکز ثقل خانواده است؛ در نتيجه براي آنکه بتوانيم کانون خانواده را همواره گرم و همراه با سلامت جسمي و روحي اعضاي آن ببينيم و در ادامه آن، شاهد حضور فرزندان تاثيرگذار در بخش‌هاي مختلف جامعه باشيم و از بسياري ناهنجاري‌هاي اجتماعي که متاثر از تربيت ناصحيح در خانواده است، جلوگيري کنيم، بايد منبع انرژي‌بخش کانون خانواده را که همان مادر خانواده است مورد توجه خاص قرار داده و اين توجه نيز بايد در وهله اول توسط پدر خانواده و در مراحل ديگر توسط متوليان حوزه سلامت و رفاه مورد توجه قرار گيرد.