مقايسه کودکان را استرسي مي‌کند

کارشناس و مشاور آموزش:

مقايسه کودکان را استرسي مي‌کند

مقايسه‌کردن کودکان با ساير دوستانش يا کودکان اقوام و حتي خواهر و برادرهايش کمکي به فرزند شما نمي‌کند بلکه برعکس مي‌تواند اثرات منفي بسياري بر رفتار او داشته باشد. براساس يافته‌هاي پژوهشگران آزمون‌ها و مقايسه‌هاي نا‌بجا به کرامت ذاتي کودکان لطمه مي‌زند. در اين رابطه هنر ما اين است که بتوانيم صداي کودکان را بشنويم، اما متاسفانه برخي خانواده‌ها فکر مي‌کنند اگر به فرزندشان برچسب نخبه و تيزهوش بخورد کار بزرگي انجام داده‌اند، درحالي‌که اگر به دانشگاه‌ها و بازار کار بروند مي‌بينند اين ويژگي‌ها به‌طور کلي متفاوت است. برنا نوشت؛ مقايسه، اعتمادبه‌نفس کودک را به‌شدت خدشه‌دار کرده و باعث مي‌شود احساس حقارت کند. با اين وجود، بسياري از والدين وقتي مي‌بينند فرزندشان به‌خوبي بچه‌هاي ديگر نيستند، دست از مقايسه‌‌کردن نمي‌کشند و مدام کودک‌ خود را با کودکان ديگر در کفه ترازوي سنجش و مقايسه قرار مي‌دهند. در اين رابطه با عباس فرجي، کارشناس و مشاور آموزش، به گفت‌وگو نشستيم که در ادامه مي‌خوانيد.

کودکان شکننده هستند، آنها را مقايسه نکنيد

فرجي در ابتدا انواع مختلف مقايسه را بررسي کرد و گفت: وقتي از مقايسه صحبت مي‌کنيم عمدتا سه‌نوع مقايسه در ذهن متصور مي‌شود. نخست مقايسه کودک با کودکان ديگر، دوم مقايسه کودک با خودش که احتمالا گذشته‌ کودک را با حال او مورد مقايسه قرار مي‌دهيم و سوم مقايسه کودک با گروه مرجع که همان استاندارد عمومي کودکان همسن است.او ادامه داد: در مورد اول مقايسه، يعني مقايسه کودک با کودک و يا کودکان ديگر، بايد بگويم اين نوع مقايسه هميشه خطرناک بوده و شخصا توصيه مي‌کنم خانواده چنين مقايسه‌اي را در خصوص کودکان خود نداشته باشند. اين کارشناس در خصوص موارد ديگر مقايسه توضيح داد: حتي در دو نوع ديگر نيز خانواده‌ها بهتر است احتياط زيادي به عمل آورد، چراکه کودکان از شکنندگي بالايي برخوردار هستند و اين شکنندگي مي‌تواند آينده آنها را به خطر بيندازد. فرجي تصريح کرد: اما اگر مستقلا بخواهيم به مقايسه بين کودک با کودک ديگر مانند دوست، فاميل و... بپردازيم بايد گفت اين شکل از مقايسه مي‌تواند خطرات زيادي را به‌همراه داشته باشد از جمله اينکه اعتمادبه‌نفس، استعداد، تعاملات اجتماعي، تعادل رواني، حس همکاري و... را در کودک به خطر انداخته و در عين حال باعث افزايش استرس در کودک شود. او تاکيد کرد: والدين بايد بدانند هر کودکي منحصربه‌فرد است و تحت هيچ شرايطي نمي‌توان يک کودک را با کودک ديگر مورد مقايسه قرار داد. متاسفانه عمده دليل چنين مقايسه‌هايي برخورداري مشترک دو کودک از يک امکانات مشترک است، مثلا والدين به کودکان خود مي‌گويند: «مگر تو چه کم از دوستت داري؟ معلم‌تان يکي است، کلاس شما يکي است، با يک ماشين به مدرسه مي‌رويد، آب و غذاي‌تان هم که مثل هم است و موارد بي‌شماري که به اينها معطوف مي‌شود.» اين کارشناس آموزش با بيان اينکه بايد دانست يک کودک وراي اين موارد است، عنوان کرد: والدين بايد بدانند بخش زيادي از رفتار کودکان را ژنتيک آنها که محصول مشترک پدر و مادرشان است تشکيل مي‌دهند و صرف داشتن محيط مشترک دليل نمي‌شود دو نفر رفتار و يا عملکرد مشترکي داشته باشند، چراکه ما حتي در دوقلوهاي همسان هم، اغلب شاهد تفاوت‌هاي زيادي به لحاظ رفتاري هستيم چه برسد به دو کودک از دو خانواده متفاوت. فرجي در ادامه گفت: بعضا در خانواده‌هايي که والدين از تحصيلات بالايي برخوردارند، اين مقايسه صورت مي‌گيرد. مثلا والدين کودک‌شان را با کودکي خود مورد مقايسه قرار مي‌دهند که اين هم از همان اشتباهات فاحشي است که والدين مرتکب مي‌شوند و سلامت کودک خود را به خطر مي‌اندازند. درست است که محصول مشترک پدر و مادر، کودک است اما الزاما اين کودک قرار نيست عين پدر و مادر باشد چراکه قرار است اين کودک خودش را در هستي پيدا کند.

دردسرهاي ازبين‌رفتن عزت‌نفس در کودک

او در پايان خاطرنشان کرد: چنين مقايسه‌هايي يکي از مهمترين بخش‌هاي رواني کودک را هدف قرار مي‌دهد و عزت‌نفس او را از بين مي‌برد. در واقع آن بخش خوداحترامي که بايد در کودک تقويت شود از بين مي‌رود و والدين بايد بدانند از بين رفتن اين بخش دردسرهاي بزرگي در آينده براي کودک خواهد داشت.