انسان اسير چنگال تکنولوژي
چالشهاي دنياي معاصر
انسان اسير چنگال تکنولوژي
آنچه به عصر ما ظاهري متفاوت با بقيه اعصار بخشيده تکنولوژي است و ما خواه ناخواه مجبوريم با اين پديده سروکار داشته باشيم. بدونشک اگر درک صحيح و شناخت کامل از آن نداشته باشيم، ما انسانها هستيم که بنده و فرمانبردار ميشويم. برنا نوشت؛ محمود حريرچي، جامعهشناس و استاد دانشگاه، در پاسخ به اين سوال که چرا تکنولوژي بالاخص دنياي مجازي جزو لاينفک زندگي در عصر جديد بوده و دوري از آن ميتواند وحشتزا باشد، گفت: جلوي پيشرفت تکنولوژي را نميتوان گرفت ولي بايد فرهنگ استفاده از تکنولوژي با آن همسو باشد که اين مبحث در جامعه ما کمتر ديده ميشود و دچار کمبود فرهنگ استفاده از تکنولوژي هستيم و بهشدت در استفاده از ابزار تکنولوژي نظير اينترنت و فضاي مجازي زيادهروي داريم درحاليکه در جوامع ديگر شاهد اين شدت و حدت نيستيم.
ضرورت فرهنگسازي مناسب
اين استاد جامعهشناسي ادامه داد: در کشورهاي پيشرفته چون فرصتهاي ديگري براي ارتباطات وجود دارد و همچنين مردم آموزشهاي لازمه از اين طريق ديده و از آسيبهاي تکنولوژي آگاه هستند و سعي در فرهنگسازي مطابق با استفاده از اين تکنولوژي مدرن دارند، بهطور صحيح آن را به کار ميبرند. در اينجا اين سوال پيش ميآيد که اين روزها ما دنيايي از اطلاعات را در اختيار داريم که بهواسطه اينترنت ميتوانيم به سرعت به آنها دسترسي پيدا کنيم. در مفيدبودن چنين امکاني شکي نيست، آيا ميتوان از معايب آن اين را بيان داشت که اين دسترسي سريع ميتواند باعث محدودشدن تفکر خلاقانه و خالص ما شود؟ و آيا اين اطلاعات ما را خودکفا ميکند يا اين خودکفايي را کاهش ميدهد؟
اين مدرس دانشگاه پاسخ داد: نه! بحث تکنولوژي در کشور ما با خيلي از جوامع ديگر دنيا که صاحبان اصلي تکنولوژي هستند متفاوت است. در آن جوامع شاهد اين هستيم که کماکان خلاقيت ادامه دارد. برنامههاي جديد پيشرو دارند حتي با واژه جديدي بهنام «شهر هوشمند» مواجه ميشويم تا بهواسطه همين تکنولوژي انسانها سلامت و آرامش بيشتري را تجربه کنند. وي ادامه داد: زمين پاکتري بهواسطه کاهش و بازيافت زباله داشته باشند و همچنين چرخه ادامه تمدن به بهترين شکل پيشروي داشته باشد. در حالي که از قرار معلوم ما بهصورت کلي با خلاقيت و توليد دانش بيگانهايم و اين نشاتگرفته از فرهنگ مصرفگرايانه ما است که بهجاي استفاده، در حال مصرف آن هستيم. در عين حال بهجاي استفاده از جنبههاي مثبت تکنولوژي، جنبههاي منفي آن را پذيرفتهايم. گويي ما يک عمر فقط اينها را خريده و بدون پيشدرآمد آموزشي و ساختارسازي واردکننده تکنولوژي بودهايم. حتي در بحث استارتاپها چقدر پيشرفت داشتهايم و از اين تکنولوژي به چه اندازهاي توانستهايم خلاقيت داشته باشيم نه سوءاستفاده؟! محمود حريرچي افزود: تکنولوژي خواه ناخواه توانسته زندگي ما انسانها را راحتتر کند. در عين حال آسيبهاي فاحشي به تعاملات، روابط و حتي جنبههاي اخلاقي جامعه ما وارد کرده که بهطور مثال ميتوان به اين موضوع اشاره کرد که ما براي ديده و پذيرفتهشدن به دنياي مجازي آويخته شدهايم تا شخصيت واقعي که در دنياي واقعي شايد خيلي مقبول واقع نشده باشد با يک شخصيت کاذب غيرواقعي و يک فرهنگ نمايشي در معرض ديد قرار گرفته و مقبوليت عام داشته باشيم. اينها نمود همان واردنشدن فرهنگ صحيح استفاده از تکنولوژي است.
انسانها در معرض هجوم اطلاعات
اين جامعهشناس ادامه داد: از ديگر آسيبهاي اين مقوله ميتوان به قرارگرفتن اطلاعات بدون طبقهبندي در دسترس همگان اشاره کرد که در نوجوانان ميتواند دليلي بر بلوغ زودرس باشد، زيرا دستهبندي ادراکي و سني مشخصي براي آن وجود ندارد. همچنين در بزرگسالان چون آگاهي و سواد کامل نحوه مواجهه با اين سطح از اطلاعات وجود ندارد، ميتواند ابعاد مخربي را پيش روي جامعه قرار دهد. اين مدرس دانشگاه در پايان گفت: تکنولوژي نهتنها نتوانسته جوابگوي نيازهاي انساني ما باشد بلکه در يک کلام ما را تنهاتر ساخته و سبب شده مسئوليت اجتماعي را به فراموشي سپرده و سلامت اجتماعيمان، که همان روابط با ديگر انسانهاست، از ما گرفته و از ما موجوي رهاشده ساخته است. در واقع به لحاظ بعد انساني، برخلاف عقيده بسياري که انتظار داشتند انسان سوار بر تکنولوژي شود اما اين تکنولوژي است که سوار بر انسانها شده و مسير تفکر و قدمهاي بعدي او را تعيين ميکند. در اين ميان نميتوان از برنامهريزيهاي صاحبان اين تکنولوژي و قواعدي که آنها براي تکنولوژيهاي جديد تعيين کردهاند به سادگي عبور کرد.
