استرس پيش از مدرسه مسالهاي بديهي اما جدي
بهبهانه نزديکشدن به روزهاي مدرسه
استرس پيش از مدرسهمسالهاي بديهي اما جدي
گرچه استرس دانشآموزان هنگام ورود به مدرسه تا حدي طبيعي است؛ اما پارهاي از عوامل از قبيل کمالگرايي والدين در انجام تکاليف درسي، نحوه رفتار معلمان و عوامل روانشناختي دانشآموزان ميتواند در تشديد ميزان آن نقش داشته باشند. ايرنا نوشت؛ با شروع مهرماه و نزديکشدن به روزهاي مدرسه، استرس ناشي از آن نيز در کودکان و نوجوانان افزايش پيدا ميکند. استرسهايي که نهتنها شامل کلاساوليها نميشود، بلکه تمامي دانش آموزان در مقاطع تحصيلي مختلف را دربرميگيرد. بعضا استرس بازگشت به مدرسه، والدين را نيز به اندازه دانشآموزان درگير ميکند، زيرا اکثر والدين شاغل تحتتاثير مسائل مربوط به آغاز سال تحصيلي جديد قرار ميگيرند و هماهنگکردن برنامههايشان با ساعت رفتوبرگشت فرزندانشان و رسيدگي به وضعيت تحصيلي آنها بهمراتب دشوارتر ميشود. اما از آنجايي که استرس ميتواند ريشه بسياري از بيماريهاي رواني در افراد باشد و قاعدتا در ميزان موفقيت و پيشرفت تحصيلي دانشآموزان تاثيرگذار باشد؛ از اينرو آشنايي با علل زمينهساز آن و نيز اتخاذ راهکارهايي براي مقابله با آن ميتواند موثر باشد. برخي از عوامل تاثيرگذار بر استرس دانشآموزان به شرح زير است:
اضطراب جدايي از والدين در مدرسه
در دوران مدرسه مجموعهاي از ترسها براي کودک ايجاد ميشود. اولين ترس، ترس از محيط مدرسه است. ترس از مدرسه به عناوين مختلف بروز ميکند که يکي از آنها ترس از معلم است. البته اين ترس در دوران مهد هم به وجود ميآيد. گاهي اوقات کودکان قادر به برقراري رابطه عاطفي با معلم خود نيستند و احساس ميکنند از جانب معلم با آسيب مواجه خواهند شد يا معلم آنها را دوست ندارد. اين مساله به اضطراب جدايي دوران کودکي پيش از مدرسه که اغلب در سنين ششماهگي به بعد آغاز ميشود اطلاق ميشود. اگر در اين دوران، والدين رفتار مناسبي با کودک داشته باشند اين اضطراب بهخوبي پشت سر گذاشته ميشود و در دوران مدرسه کمتر دچار اضطراب جدايي از والدين براي رفتن به مدرسه ميشوند. اگر غير از اين مساله اتفاق افتاده باشد و کودک در اين دوران تحتتاثير رفتار نادرستي از جانب والدين باشد و اين اضطراب را از همان دوران به همراه داشته باشد تا زماني که به مهد و مدرسه ميرود اين اضطراب باز به سراغ او ميآيد.
کمالگرايي والدين در انجام تکاليف درسي
اميد فرزادي روانشناس باليني و عضو روانپزشکي دانشگاه علوم پزشکي تهران در اين زمينه گفت: يکي از دلايل استرس دانشآموزان از حضور در مدرسه به دليل تکاليف درسي و فعاليتهاي آموزشي است. سختگيريهاي والدين براي کسب نمره، مقايسهکردن عملکرد تحصيلي فرزندان با ساير اعضاي خانواده و دوستان و اجراي سياستهاي تنبيهي و تشويقي از جمله مواردي هستند که موجب تشديد استرس و اضطراب در دانشآموزان بهخصوص در هنگام بازگشايي مدارس ميشود. اين روانشناس افزود: کمالگرايي والدين بهخصوص والديني که تنها صاحب يک فرزند هستند دانشآموزان را دچار استرس و اضطراب و احساس مسئوليت بسيار سنگين ميکند.
نحوه رفتار معلمان در ايجاد استرس
کنترل استرس و اضطراب دانشآموزان براي حضور در مدرسه بخشي برعهده والدين و بخشي برعهده مسئولان مدرسه بهخصوص معلم است. متاسفانه برخي معلمان همچنان به سيستم تنبيه و تشويق معتقد هستند که اين مساله يک فضاي رقابتي تنشزا بين دانشآموزان ايجاد ميکند. از طرفي با آغاز سال تحصيلي همواره شاهد اخباري درباره تنبيهبدني دانشآموزان هستيم که گاهي نيز جان کودک را با خطر مواجه ميکند. اين در حالي است که تنبيه يک شخص در مقابل ديگران و انعکاس آن در فضاي مجازي موجب ايجاد استرس در دانشآموزان ميشود.
رفتار والدين عامل ايجاد استرس
در نظر گرفتن برنامه زمانبندي و تاکيد بيش از اندازه روي تکاليف ميتواند زمينهساز اضطراب مدرسه شود. والديني که اغلب پرمشغله هستند براي مشغول نگهداشتن فرزندان خود برنامه زمانبندي در نظر ميگيرند و کودک را موظف ميدانند که مانند يک ربات مجري برنامههاي آنها باشد. چنين کودکي مرتب به کارهاي خود در مدرسه و خانه فکر ميکند و تصور اينکه از برخي کارهايش در خانه و مدرسه جا بماند، اضطراب در او ايجاد ميشود. برخي والدين به لحاظ شخصيتي ثبات ندارند و کودک خود را گاهي بهخاطر اشتباهات کوچک مورد تنبيه قرار ميدهند، اما در مقابل اشتباهات بزرگ واکنش چنداني نشان نميدهند. چنين والديني در تشويق نيز اينگونه عمل ميکنند. کودکان اين والدين نميدانند چه زماني تنبيه شديد در انتظارشان است. آنها اين نگرش را در مورد مدرسه و معلمان خود نيز پيدا ميکنند و در هنگام انجامدادن کار در مدرسه در حال اضطراب از تنبيه بهسر ميبرند.
عوامل رواني زمينهساز استرس در دانشآموزان
گاهي ترس و اضطراب کودک از مدرسه ناشي از کمرويي و خجالتکشيدن کودک از صحبتکردن در جمع است. چنين کودکي از معاشرت با معلم و همکلاسيهاي خود هراس دارد و زماني که در اين موقعيت قرار بگيرد دچار اضطراب ميشود. گاهي اضطراب از مدرسه به دليل تيپ شخصيتي کودک است. کودکان درونگرا و منزوي از گوشهگيري و انزوا لذت ميبرند. اين دسته از کودکان زماني که در محيط شلوغ مدرسه قرار ميگيرند دچار اضطراب و بههمريختگي ذهني ميشوند. گاهي نيز اضطراب کودکان در مدرسه ناشي از نقص و معلوليت جسماني آنهاست. کودکاني که چنين شرايطي را دارند بهطور مداوم در ذهن، خود را با همکلاسيهاي ديگر مقايسه ميکنند و اين مقايسه احساس حقارت و اضطراب را براي آنها به دنبال دارد.
محيط مدرسه و تاثير آن بر اضطراب دانشآموزان
محيط در شکلگيري اضطراب بسيار مهم است. هر فرد بههنگام حضور در مکانها و موقعيتهاي جديد مضطرب ميشود. يکي از محيطهايي که اضطراب ايجاد ميکند مدرسه است. بنابراين استرسها و اضطرابهاي ناشي از ورود به مدرسه تا حدودي طبيعي است. از طرفي چون دانشآموزان هنوز به جزئيات همه قوانين و مقررات مدرسه آگاه نيستند و ترس از طردشدن از محيط مدرسه براي آنها وجود دارد، اين عوامل خود در شکلگيري استرس در آنها موثر است.
