تجارت ايران و روسيه محدود است
آرمانملي- زينب مختاري: روابط تجاري ايران و روسيه به دليل ارتباط سياسي خوب دو کشور همواره زير ذرهبين منتقدان بوده است. سهم ايران از بازار بزرگ روسيه بسيار اندک برآورد ميشود و توقع آن ميرود که در سايه گسترش روابط سياسي و تعميق آن، روابط تجاري و اقتصادي نيز در سطح عالي مورد توجه و مداقه قرار گيرد. اگرچه مشکلات ايران در روابط بانکي بينالمللي به تجارت خارجي کشور آسيب زده است اما قرار بود مشکل تجارت ميان ايران و روسيه از طريق پيمان پولي دو جانبه حل و فصل شود که به نظر ميرسد به جايي نرسيده است. در همين رابطه، به تازگي دستيار رئيسجمهوري روسيه اعلام کرده اين کشور قصد دارد سيستمي مشابه سوئيفت براي حل مشکل نقلوانتقال پول با ايران برقرار کند. هنوز جزئيات اين طرح مشخص نيست اما در صورت موفقيت ممکن است به افزايش تراز تجاري ميان دو کشور منجر شود. «آرمانملي» در گفتوگو با هادي تيزهوشتابان- رئيس اتاق مشترک بازرگاني ايران و روسيه- به بررسي سطح روابط تجاري دو کشور پرداخته است که در ادامه ميخوانيد.
به نظر شما سيستم نقلوانتقال پول اعلامي از سوي روسيه تا چه ميزان کارآمد است؟
البته بانک مرکزي ايران هنوز در اين باره اظهار نظري نکرده است و ما نميدانيم که اين سيستم دقيقا چيست؛ اما سوئيفت يک سيستم بينالمللي است و دو کشور نميتوانند به اين شکل با هم سوئيفت برقرار کنند. مگر اينکه اين سيستم متفاوتي باشد. زيرا غيرممکن است که سوئيفت بتواند بين دو کشور برقرار شود.
ايران تا چه ميزان از گسترش روابط با اتحاديه اوراسيا در جهت پيشبرد اهداف اقتصادي بهرهمند شده است؟
بحث پيماننامه گمرکي اوراسيا مطرح است که تا آبانماه يعني حدودا دو ماه ديگر بايد برقرار شود. پنج کشور اوراسيا يعني روسيه، بلاروس، قزاقستان، قرقيزستان و ارمنستان، گسترش روابط تجاري با ايران را در قالب اين پيماننامه پذيرفتهاند و از 60 روز ديگر حدود 80 نوع از تعرفهها به صفر نزديک ميشود. اين مزيتي است که ميتواند در بحث توسعه روابط ما با روسيه و آن چهار کشور ديگر اثرگذار باشد. همچنين مزيت ديگر اين پيماننامه اين است که ما ميتوانيم صادرات مجددي از اين کشورها به سمت اروپا داشته باشيم.
گفته ميشود ارزش تجارت ايران و روسيه در سال جاري ميلادي افزايش يافته است. سهم ايران از اين مبادلات تجاري چقدر است؟
صادرات ايران به روسيه حدودا 533 ميليون دلار از حدود يک ميليارد و 800 ميليون دلار مبادلات تجاري ميان دو کشور است. طبعا مابقي اين رقم نيز صادرات روسيه به ايران بوده است.
قرار بود پيمان پولي دوجانبه براي مبادلات اقتصادي ايران و روسيه برقرار شود. در اين صورت با توجه به حجم تجارت دو کشور، منافع اقتصادي کداميک بيشتر تامين خواهد شد؟
اينجا بحث منافع مطرح نيست. بحث اين است که اگر قرار است ريال با روبل مبادله شود اين دو ارز بايد به اندازه کافي در دو کشور وجود داشته باشد. يعني در روسيه ريال کافي و در ايران نيز روبل کافي موجود باشد. اين بر اساس مزيت کشور يا منفعت يک طرف مبادله نيست. با توجه به اينکه خود روسيه هم تحريم است، چنين پيماني در صورتي که اجرا شود و اتفاق بيفتد مزايايي براي هر دو کشور خواهد داشت.
در اين صورت از لحاظ رشد تجارت، کدام کشور ميتواند سود بيشتري از اين روابط کسب کند؟
اين سودبري دو طرفه است. ممکن است حتي واردات به نفع ما تمام شود به دليل آنکه براي مثال مواد اوليه توليد ما را تامين ميکند و اين ظرفيت را ايجاد ميکند که کالاي جديدي توليد شود. به همين دليل نميتوان واردات را کاملا منفي دانست. اگر مواد اوليه وارد شود، به توليد تزريق شده و مجددا کالا صادر شود مزيت بزرگي خواهد بود. در حقيقت واردات مواد اوليه براي کشور ما مزيت محسوب ميشود. به همين دليل نميتوان محاسباتي بر اين مبنا انجام داد.
برخي کارشناسان بر اين باورند که ايران بيش از آنکه به سمت روسيه و چين متمايل شود بايد به سمت تجارت با اروپا برود. شما بهعنوان رئيس اتاق مشترک ايران و روسيه چه تحليلي از اين نظرات داريد؟
ما با هر کشوري که بتوانيم تجارت انجام دهيم و به آنجا کالا صادر کنيم، مزيت است. حال روسيه باشد يا کشورهاي اروپايي، فرقي نميکند. اما بايد توجه کنيم که روسيه حدود 282 ميليارد دلار واردات دارد. اين مزيت بزرگي براي ايران است تا با افزايش صادرات بتواند سهم بزرگي از اين بازار را در دست خود بگيرد. اکنون ما سهم کمتر از يک درصدي از اين بازار را در اختيار داريم. با توجه به ظرفيت موجود، اين بازار براي ما بسيار مهم است. اين در صورتي است که ساختارهاي اقتصادي و تجاري ما براي ورود به بازار روسيه آماده باشد. در اين صورت براي ما ارزش افزوده خواهد داشت. و اين ارزش افزوده در صادرات به روسيه يا اروپا براي ما فرقي نميکند زيرا در نهايت براي کشور مزيت خواهد بود و به نفع ماست.
بخش خصوصي ايران تا چه ميزان آماده استفاده از اين بازار بزرگ است؟
بخش خصوصي در حال تلاش است؛ هم در حوزه واردات و هم در حوزه صادرات. اگرچه رضايتبخش نيست اما ما اميدواريم با استفاده از موقعيت پيشآمده در مورد اوراسيا بتوانيم از امکانات اين پيماننامه استفاده کنيم و صادرات از بخشهاي مختلف را افزايش دهيم.
اين در حاليست که روابط سياسي دو کشور در سطح خوبي قرار دارد؛ در اين صورت چه موانعي باعث ميشود وضعيت تجارت ايران و روسيه رضايتبخش قلمداد نشود؟
حقيقت اين است که ما در تجارت با روسيه هنوز شناخت کافي از قوانين پيدا نکردهايم و آگاهي کاملي از قوانين روسيه نداريم. از سوي ديگر، زيرساختهاي اصلي ما مانند حمل و نقل و پروانههاي کارگاه براي مواد فاسدشدني يا کانتينرهاي يخچالدار و غيره، مواردي است که هنوز با موانعي روبرو بوده و کاملا برطرف نشده است. هر زمان اين زيرساختها آماده شود، ما ميتوانيم در زمينه صادرات به روسيه رشد بيشتري داشته باشيم. البته دولت هم دارد در اين موارد کمک و پيگيري ميکند. بهويژه اجلاس مشترکي که بين ايران و روسيه وجود دارد بسيار فعال عمل کرده و در بحث مروادت تجاري فيمابين بسياري از مشکلات در حال رفع شدن هستند.
