شکست در خانه ملل
در رایگیری برای تصویب این قطعنامه، در شورای امنیت که دارای ۱۵ عضو است، روسیه و چین رای منفی، سومالی و پاکستان رای ممتنع و ۱۱ عضو دیگر شورا رای مثبت دادند، اما از منظر حقوقی و سیاسی نکته مهم این است که تصویب یک قطعنامه در شورای امنیت سازمان ملل نیاز به ۹ رای بدون وتوی ۱۵ عضو این شورا دارد، که نهایتاً پکن و مسکو مانع از تصویب آن شدند.
تاکید بر دیپلماسی
آنچه در این رأیگیری مهم به نظر میآید، نزاع و تقابل سیاسی با ماهیت حقوقی، میان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد است. در این خصوص واسیلی نبنزیا، سفیر و نماینده روسیه در شورای امنیت در مخالفت با دستور کار این شورا و نیز پیشنویس قطعنامه آمریکا در این نشست در سخنانی اظهار کرد که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی و از دستور کار خارج شده و بر این اساس برگزاری این نشست بر سر این موضوع، کاملا فاقد وجاهت قانونی و رویهای است. او به صورت مکرر اسنپبک (مکانیسم ماشه) و حتی کمیته ۱۷۳۷ و هیات کارشناسان آن را غیرقانونی و فاقد مشروعیت خواند و اظهار کرد که تلاشهای سیاسی و دیپلماتیک، همراه با احترام به حقوق مشروع ایران، تنها راهحل نگرانیهای باقیمانده درباره برنامه هستهای ایران است.
پکن هم دقیقاً چنین مواضعی داشت؛ به صورتی که فو کونگ، سفیر و نماینده چین از مواضع روسیه حمایت کرد و از فرانسه بعنوان رئیس شورای امنیت خواست از ایجاد اختلاف و تنش جلوگیری کند. او همچنین از تمامی طرفها خواست به جای اقدامات تنشزا، برای حفظ اعتبار چندجانبهگرایی و ایجاد شرایط برای راه حل سیاسی پرونده هستهای ایران، نقشی سازنده ایفا کنند. در امتداد این اظهارنظرها، اسلامآباد هم با وجود ارائه رأی ممتنع به پیشنویس قطعنامه آمریکا، یک موضوع مشخص در قبال ایران را اتخاذ کرد. در این راستا عاصم افتخار احمد، سفیر و نماینده پاکستان در سخنانی ابراز نگرانی کرد که جامعه ملل از کنار گذاشتن مسیر رویارویی و روی آوردن به دیپلماسی، بسیار فاصله گرفته و در نهایت بر اتخاذ مسیر دیپلماسی و نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پایبندی ایران تاکید کرد. اما در مقابل آمریکا و انگلیس به این رأی روسیه و چین واکنش منفی و تند نشان دادند و همچنین دانمارک نیز در کنار این دو کشور مواضع ضدایرانی اتخاذ کرد که تمام این زد و خوردهای سیاسی در شورای امنیت را میتوان به مثابه تقابل قطبهای سیاسی نظامی در نیم کره شرقی و غربی با یکدیگر بر سر نوع مواجهه با تهران دانست.
محکومیت آمریکا به جنایت جنگی
اقدام چین و روسیه در شورای امنیت سازمان ملل ممکن است نمایی از جنگ سرد را برای هر تحلیلگر یا کارشناسی تصویرسازی کند، اما مساله این است که این اقدام در حالی انجام شد که یک اتفاق مهم دیگر نیز رخ داد و آن، انتشار گزارش کمیته حقیقتیاب سازمان ملل متحد درباره حملات آمریکا به ایران است. این کمیته اعلام کرد که به دلایل منطقی بر این باور است که در طول تهاجم نظامی آمریکا علیه ایران، آمریکا در دو حمله نظامی به یک مدرسه و ورزشگاه در ایران نقش داشته و مرتکب جنایت جنگی شده است. رویترز دراین خصوص نوشته است که کارشناسان سازمان ملل اعلام کردهاند که به دلایل منطقی بر این باورند که نیروهای آمریکایی مسئول حمله به مدرسه ابتدایی شجره طیبه میناب هستند که در نتیجه آن ۱۵۰ نفر از جمله ۱۲۰ دانشآموز شهید شدند. بر اساس این گزارش، آمریکا در انجام این حمله بر اطلاعاتی مبنی بر حضور یک فرمانده ارشد نظامی ایران در محل تکیه کرده بود، اما پیش از انجام حمله، در راستیآزمایی کافیِ این اطلاعات قصور کرده است. بازرسان اعلام کردند که کوتاهی در بهروزرسانی اطلاعات مربوط به هدفگیری و تأیید این که آن ساختمان یک هدف نظامی بوده یا خیر، چیزی فراتر از فقط یک سهلانگاری ساده محسوب میشود. در این مورد ستفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل نیز این گزارش را تکان دهنده خواند و اعلام کرد که «از دیدگاه ما، این گزارش بر این واقعیت تاکید دارد که باید در قبال کسانی که در نتیجه حملات به کشورشان کشته شدهاند، پاسخگویی وجود داشته باشد». نکته مهمی که در این راستا نباید از آن غافل شد این است که همزمان با انتشار این گزارش، آمریکا شامگاه پنجشنبه اعلام کرد که بهطور رسمی از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد خارج شده است! وزارت خارجه آمریکا در توضیح این اقدام خود شورای حقوق بشر سازمان ملل را به ترویج ادبیات ضدآمریکایی و همچنین مماشات با رژیمهای سرکوبگر، متهم کرد که میتوان نمونه آن را در برخورد واشنگتن با دیوان کیفری بینالمللی (ICC) مشاهده کرد که نشان از تفکر محافظهکارانه و ضدنهادی ترامپ و همچنین یکجانبهگرایی واشنگتن در قبال نهادهای حقوقی زیر مجموعه ملل متحد دارد.
