فریدون مجلسی ؛ تحلیلگر مسائل بینالملل نوشت: میان تفاهمنامه و توافقنامه تفاوتهایی وجود دارد و در این مورد خاص ایران و آمریکا در جهت پایان دادن به خصومتی ۴۷ ساله، تفاهم فعلی شده مبتنی بر موافقت درباره نقشه راه آینده است. یعنی موافقت انجام شده که اقداماتی از سوی دو طرف صورت میگیرد تا بعد از رسمی شدن تفاهمنامه، گام برداشتن به سوی موافقت نهایی را تسهیل کند.
توافقنامه در راه صلح، مسالمت و بازگشت طرفین به زندگی پس از جنگ است و تضمین مرزهای بینالمللی ایران که در اثر جنگ و درگیری به مخاطره افتاده بود. نتیجه نهایی جنگ مانند معادلههای ریاضی قابل پیشبینی نیست و صرف نظر از توان نظامی و امکانات مسائل متعددی وجود دارد که میتواند قدرت اثرگذاری یکی از طرفین را بیشتر یا کمتر کند.
این پیشبینی ناپذیری در مواردی که مقابله به صورت نامتقارن است، بسیار بیشتر و پیچیدهتر میشود. جنگ اخیر، گذشته از خسارتهای معنوی، خسارتهای مادی به ما وارد کرد. در مواردی به زیرساخت های ما آسیب وارد شد که در واقع سرمایه چندین دهه حاصل از درآمدهای نفتی و غیرنفتی بود. زیرساختهایی که به زندگی روزمره مردم گره خورده و تمام ایرانیان بدان احتیاج داشتهاند.
برخی از این زیرساختها مستقیما به آب، سوخت و رفت و آمد مردم ایران ربط دارد. مثلا چه کسی است که نداند نیروگاه چقدر برای مردم اهمیت دارد؟ برق یکی از آن مواردی است که در صورت قطع شدن، روی همه چیز تاثیر میگذارد. تهدیدهایی که صورت میگرفت به دلیل همین اهمیت بود. حمله به پتروشیمیها و نیز حمله به برخی سازههای مهم مانند پل بزرگ بی۱ در کرج کمکم روی زندگی مردم تاثیر میگذاشت.
البته باید تاکید کرد که ایران هم توانست قدرت خود را نشان دهد و خسارتهایی به طرف مقابل وارد کرد. درست است که ایران توانست به طرف مقابل خسارتهای قابل توجه وارد کند، اما اینها نمیتوانست جایگزین خسارتی باشد که به کشور وارد میشد.
از کنار هم قرار دادن مجموعه این شرایط و با وجود مشکلات بسیاری که سد راه بود و در هر دو سمت کسانی اقدامات خود را برای شکستن اراده مسالمتجویی متمرکز کرده بودند، با در نظر گرفت نیاز به خروج از وضعیت دشوار برای طرف مقابل و کنترل افکار عمومی، عقلانیتی که تلاش میکرد جلو خسارت بیشتر را بگیرد سرانجام توانست وضعیت را به سمت تفاهم و توافق سوق دهد.
فقط کافی است به عنوان نمونه کاهش ناگهانی قیمت دلار، واکنش بازار ایران و واکنش طبیعی مردم ایران را در این باره ببینیم که چگونه امیدواریها باعث کاهش قیمت دلار شد و باز هم شاهد کاهش بیشتر خواهیم بود.
باید منتظر رسمیت یافتن تفاهمنامه اولیه بین ایران و آمریکا باشیم تا مرحله بعدی آن آغاز شود. امیدواریم اقلیتی که با شکلگیری تفاهم مخالفت میکنند و کارشکنیهای آنها را در دورههای متعدد دیدهایم، نتوانند سد راه پایان مخاصمه باشند.
اکنون زمان آن فرارسیده که از همه امکانات کشور برای توانمندی اقتصادی، صنعتی و نظامی استفاده کرده و به راه خود ادامه دهیم. باید تلاش کرد تا بتوانیم با این تفاهمنامه کارهای زیادی را در حوزههای مختلف به نحو احسن پیش ببریم و کشور را به سرعت به جایگاه بایسته خود برسانیم.