چالشهای بنزین در مسیر بانکی شدن
این افراد معتقدند؛ این طرح به عنوان یکی از ابزارهای مهم صرفهجویی، شفافسازی مصرف و بهینهسازی نظام سوختگیری تلقی میشود که میتواند همزمان باعث صرفه جویی اقتصادی در سطح کلان کشور نیز باشد.
مزایای چند بعدی طرح
به گزارش «آرمان ملی»، رمضانعلی سنگدوینی عضو کمیسیون انرژی مجلس در این باره گفت: در شرایط کنونی موضوع صرفهجویی در مصرف انرژی تنها یک توصیه عمومی یا شعار اقتصادی نیست، بلکه به ضرورتی راهبردی است که با توجه به شرایط جنگی و فشارهایی که در چنین دورههایی بر اقتصاد کشور وارد میشود، میتواند در کنار سایر سیاستهای اقتصادی، به کاهش فشار بر منابع ارزی و تقویت تابآوری کشور کمک کند، چراکه بنزین یکی از کالاهای راهبردی و پرمصرف در اقتصاد ایران است و هر میزان اصلاح در شیوه توزیع، نظارت و مصرف آن میتواند آثار قابل توجهی بر منابع ملی داشته باشد. او درباره طرح انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی گفت: طرح انتقال سهمیه سوخت به کارتهای بانکی از این جهت اهمیت دارد که تسهیل فرایند سوختگیری و ایجاد یکپارچگی میان سامانههای بانکی و سامانههای تخصیص سوخت هستند، بعلاوه بر اساس این ایده، سهمیه بنزین به جای آنکه فقط از طریق کارت سوخت خودرو قابل استفاده باشد، به کارت بانکی متصل میشود و مالک خودرو میتواند از طریق کارت بانکی تعریفشده برای دریافت سهمیه سوخت اقدام کند. این شیوه، اگرچه در نگاه نخست یک تغییر فنی در فرایند سوختگیری به نظر میرسد، اما در عمل میتواند ابعاد مدیریتی، اقتصادی و حتی رفتاری گستردهای داشته باشد.
ضرورت طی دوره گذار
سنگدوینی توضیح داد: اجرای این طرح پیش از این به صورت محدود و آزمایشی در مناطقی مانند کیش، تهران و برخی شهرهای دیگر بررسی و رصد شده است و همین تجربههای قبلی باعث شده بخشی از ایرادها، مشکلات احتمالی و نقاط ضعف طرح شناسایی شود و اکنون میتوان با استفاده از همان دادهها و تجربهها، اجرای سراسری یا گستردهتر آن را با دقت بیشتری پیش برد. او تأکید کرد که هر طرح ملی، بهویژه طرحی که با زندگی روزمره مردم و خدمات عمومی مانند سوختگیری ارتباط مستقیم دارد، باید پیش از اجرا به اندازه کافی آزمایش شود تا هزینههای اجتماعی و اجرایی آن کاهش پیدا کند. او در پاسخ به این نگرانی که ممکن است اجرای ناگهانی طرح برای مردم مشکلاتی ایجاد کند، توضیح داد: این فرایند به صورت دوره گذار انجام خواهد شد، به عبارتی، قرار نیست کارتهای سوخت به یکباره از چرخه خارج شوند یا مردم ناگهان با یک سازوکار کاملاً جدید و بدون آمادگی مواجه شوند. در این دوره، کارت سوخت همچنان معتبر خواهد بود و همزمان زیرساختهای استفاده از کارت بانکی برای سوختگیری تکمیل و ارزیابی میشود. این نماینده مجلس اضافه کرد: این موضوع از نظر کارشناسی اهمیت زیادی دارد، زیرا تجربه طرحهای مشابه نشان داده است که بخش مهمی از موفقیت سیاستهای عمومی به نحوه اجرا وابسته است، نه فقط به اصل ایده، چون ممکن است یک سیاست از نظر هدفگذاری درست باشد، اما اگر بدون اطلاعرسانی کافی، آموزش عمومی، پیشبینی خطاهای فنی و در نظر گرفتن نیازهای متنوع مردم اجرا شود، با نارضایتی و اختلال مواجه شود، از این رو، اجرای مرحلهای میتواند فرصتی برای اصلاح تدریجی سامانهها، پاسخگویی به ابهامهای مردم و کاهش ریسکهای احتمالی باشد.
احتمال اختلالات اینترنتی
او درباره احتمال تاثیرگذاری اختلالات اینترنتی در اجرای این طرح در ساماانههای ارتباطی و اثر آن بر فرایند سوختگیری گفت: نوسان اینترنت، در اصل کارکرد کارتهای بانکی برای سوختگیری اختلال جدی ایجاد نمیکند و اگر هم مشکلی باشد، بیشتر ممکن است در مرحله پرداخت باشد، نه در اصل دریافت سوخت که مشکل پرداخت احتمالی هم مقطعی است و با پرداخت وجه نقد قابل حل شدن است. قطعاً جایگاههای سوخت یکی از نقاط حساس خدمات عمومی محسوب میشوند و هرگونه اختلال در آنها میتواند به سرعت به ازدحام، نارضایتی و نگرانی عمومی منجر شود و بدیهی است این مسئله مدنظر طراحان این طرح قرار گرفته است، بنابراین، هر طرح جدیدی که به زیرساختهای دیجیتال و بانکی متصل میشود، باید از نظر پایداری، امنیت، سرعت تراکنش و امکان فعالیت در شرایط اضطراری بهطور جدی بررسی شود.
دسترسی به کارت بانکی مالک
عضو کمیسیون انرژی مجلس درباره یک نگرانی دیگر که مربوط به عدم دسترسی به کارت بانکی مالک خودرو برای دیگر استفاده کنندگان فرد مرتبط با مالک است گفت: بله در بسیاری از خانوادهها، ممکن است خودرو به نام یک نفر باشد، اما افراد دیگر خانواده از آن استفاده کنند. برای نمونه، ممکن است فرزند، همسر یا یکی از بستگان مالک خودرو برای سوختگیری مراجعه کند، اما کارت بانکی متصل به سهمیه در اختیار او نباشد. بدیهی است برای این امر هم در دوره گذار راهکار درنظر گرفته میشود، و مهم این است که کارت سوخت در دوره آزمایشی حذف یا باطل نمیشود و چنین مواردی رصد خواهد شد تا برای آنها راهکار مناسب در نظر گرفته شود. او تاکید کرد: اتصال سهمیه سوخت به کارت بانکی میتواند به شفافیت بیشتر در مصرف کمک کند. کارتهای بانکی به دلیل اتصال به هویت مالی افراد، ظرفیت بیشتری برای رصد، کنترل و تحلیل الگوهای مصرف دارند و قطعاً این موضوع باید با رعایت اصول حریم خصوصی و امنیت دادهها همراه باشد. در صورتی که اطلاعات مصرف سوخت افراد بدون ضابطه یا فراتر از نیاز اجرایی جمعآوری و استفاده شود، ممکن است نگرانیهایی در جامعه ایجاد کند؛ بنابراین موفقیت طرح فقط به زیرساخت فنی وابسته نیست، بلکه به اعتماد عمومی نیز بستگی دارد.
جلوگیری از قاچاق سوخت
این نماینده مجلس ادامه داد: اجرای چنین طرحی میتواند بخشی از سیاست کلان مدیریت مصرف بنزین باشد، چون ایران سالهاست با مسأله مصرف بالای سوخت، قاچاق بنزین، هزینه سنگین یارانه انرژی و فشار بر منابع ارزی روبهرو است و هرگونه کاهش مصرف غیرضروری یا جلوگیری از هدررفت منابع، میتواند در سطح ملی اثرگذار باشد. با توجه به ضرورت صرفهجویی و بهینهسازی مصرف انرژی در دوران جنگ، این مسأله یکی از اصول مهم اقتصادی است که باید رعایت و اجرا شود، چراکه وقتی کشور در شرایط خاص قرار دارد، مدیریت منابع انرژی نهتنها یک مسئله اقتصادی، بلکه بخشی از نظم عمومی و مسئولیت ملی است. او معتقد است: طرح انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی فقط یک تغییر در ابزار سوختگیری، بلکه آزمونی برای کیفیت سیاستگذاری اجرایی در حوزه انرژی است؛ آزمونی که نتیجه آن به میزان هماهنگی میان دولت، مجلس، شبکه بانکی، شرکتهای متولی سوخت، جایگاهداران و مردم بستگی دارد. سخنان سنگدوینی نیز بیش از هر چیز بر این نکته تأکید دارد که اصل طرح میتواند مفید باشد، به شرط آنکه با دقت، مرحلهبندی، رصد مستمر و توجه به مشکلات احتمالی مردم اجرا شود.
