گام نخست؛ امضای تفاهمنامه
جالب اینکه همه کشورهای منطقهای و فرامنطقهای نیز از این روال استقبال کردهاند و به نظر میرسد پس از چندین ماه میتوان به تفاهم ابتدایی و پس از آن توافق میان ایران و آمریکا امیدوار و خوشبین بود. اما مساله مهم مفاد تفاهمنامه میان طرفین است که صحبتهای زیادی پیرامون آن صورت میگیرد. چنانکه در باب آزادسازی داراییهای ایران قطر پیشنهاد جدیدی ارائه کرده است. طبق این پیشنهاد ۶ میلیارد دلار آزاد شده طبق توافق ۱۴۰۲ فقط برای امور بشردوستانه قابل استفاده است و ایران محل مصرف خط اعتباری ۶ میلیارد دلاری را تعیین میکند. این در حالی است که العربیه نوشت: امضای یادداشت تفاهم بین آمریکا و ایران در ژنو انجام نخواهد شد، بلکه این کار از راه دور صورت میگیرد. الحدث نیز به نقل از یک منبع بلندپایه نوشت: امضای «اعلامیه اسلامآباد» بهصورت غیرحضوری (از راه دور) انجام خواهد شد و دیدارهای ژنو نیز بهطور موقت به تعویق افتاده است. از سوی دیگر والاستریتژورنال به نقل از منابع آگاه نوشت: واشنگتن تأکید کرده است که هیچ گونه لغو تحریم یا آزادسازی داراییهای ایران پیش از اقدام مشخص این کشور درباره برنامه هستهایاش انجام نخواهد شد. هرگونه منافع اقتصادی برای ایران منوط به راستیآزمایی کامل پایبندی تهران به تعهداتش خواهد بود.
*حمایت منطقه از روند صلح
کشورهای قطر، عربستان، اردن، مصر و ترکیه از روند مذاکرات صلح بین آمریکا و جمهوری اسلامی ایران حمایت کردند. «محمد بن عبدالرحمن آل ثانی» نخست وزیر و وزیر امور خارجه قطر تلاشهای انجام شده برای میانجیگری بین آمریکا و ایران را با «فیصل بن فرحان» وزیر امور خارجه عربستان، «ایمن صفدی» وزیر خارجه اردن، «بدر عبدالعاطی» وزیر خارجه مصر و «هاکان فیدان» وزیر امور خارجه ترکیه مورد بحث و بررسی قرار داد. آنها در این گفتوگوهای جداگانه با وزیر خارجه قطر بر حمایت کشورهایشان از روند مذاکرات بین آمریکا و جمهوری اسلامی ایران و تلاشهای جاری برای حل همه مسائل معوقه تاکید کردند. بر اساس گزارش وزارت امور خارجه قطر، این موضوع طی تماسهای تلفنی روز جمعه محمد بن عبدالرحمن آل ثانی با همتایان عربستانی، اردنی، مصری و ترکیهای خود پس از اعلام توافق بین واشنگتن و تهران توسط اسلامآباد، مطرح شد. در طول این تماسها، شیخ محمد بن عبدالرحمن همچنین روابط همکاری بین قطر و عربستان سعودی، اردن، مصر و ترکیه و راههای حمایت و تقویت آنها را بررسی کرد. در همین راستا نخست وزیر پاکستان نیز اظهار داشت: ما در حال آماده شدن برای مراسم امضای الکترونیکی توافق صلح آمریکا و ایران به محض تکمیل آن هستیم. شهباز شریف گفت: آمریکا و ایران بر سر چارچوبی برای توافق صلح که به ماهها درگیری در خاورمیانه پایان میدهد، به توافق رسیدهاند. پاکستان در حال آماده شدن برای امضای الکترونیکی توافقنامه صلح آمریکا و ایران ظرف ۲۴ ساعت است. نخستوزیر پاکستان عنوان کرد: مذاکرات فنی هفته آینده پس از امضای الکترونیکی توافقنامه آمریکا و ایران برگزار خواهد شد. وی عنوان کرد: من اطمینان دارم که توافق تاریخی میان واشنگتن و تهران موجب پایهریزی صلحی دائمی خواهد شد.
* امضای دیجیتالی تفاهمنامه
شامگاه جمعه وزیر امور خارجه در گفتوگوی ویژه خبری اظهار داشت: این بحث میدان و دیپلماسی همیشه به شکل یک بحث بسیار جدی مطرح بوده است. واقعاً هیچ دوگانگی بین اینها وجود ندارد. بعضیها میگویند وحدت اینها؛ من میگویم اصلاً وحدت نه، یگانگی بین این دو باید باشد. این دو تا در یک راستا حرکت میکنند، در یک هدف حرکت میکنند، هر یک از درون سنگری متفاوت. همیشه معتقد بودم که ضلع سومی هم وجود دارد که آن رسانه است. یعنی میدان، دیپلماسی و رسانه با هم حرکت میکنند. این بار یک ضلع چهارمی هم اضافه شد؛ خیابان، که حالا خیابان تجلی حضور مردمی است و این چهار رکن با همدیگر حرکت کردند. سیدعباس عراقچی گفت: وظیفه دیپلماسی، تثبیت دستاوردهای میدانی است و این امر در قالب مذاکرات و توافقهایی که نتیجه مذاکرات هستند، تحقق مییابد. بارها تأکید کردهام که مذاکرهکننده بدون تکیه بر قدرت میدانی قادر به دستیابی به دستاورد نیست. مهارتهای دیپلماتها ممکن است تنها تأثیری جزئی بر روند داشته باشد، اما قدرت میدان، پایه و اساس موفقیت دیپلماسی است و در عرصه دیپلماتیک تثبیت و تصویب میشود. این دقیقاً همان کاری است که ما طی ماههای گ ذشته انجام دادهایم. وی تاکید کرد: به ویژه هنگامی که بحث بر سر توافقی است که میتواند جنگ را خاتمه دهد، دست بالاتر داشتن و پیروزی در میدان اهمیت حیاتی دارد. عراقچی تاکید کرد: در این مذاکرات، دو مرحله پیشبینی شده است: مرحله نخست امضای یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا و مرحله دوم آغاز مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی. وی عنوان کرد: بهترین توافق ممکن، توافقی است که در آن هر دو طرف، سطحی از رضایت را کسب کنند. وزیر خارجه تصریح کرد: پیششرطهای آتشبس در زمان خود محقق شد، شورای عالی امنیت ملی اشراف کامل بر روند مذاکرات دارد. تمامی بندها و کلمات یادداشت تفاهم مورد بررسی شورا قرار گرفته است و تصمیمات نهایی با اجماع مجموعه شورا اتخاذ میشود. این تصمیمات پس از طی مراحل لازم به شکل ابلاغیه رسمی منتشر میشوند. عراقچی درباره زمان و مکان و نیز تشریفات امضای یادداشت تفاهم یا تفاهمنامه اذعان کرد: به محض اینکه دیگر آخرین مراحل مذاکرات ما انجام بشود، این توافق امضا و اعلام میشود. این امضا در مرحله اول، به صورت، حالا معروف این روزها میگویند، دیجیتالی انجام میشود. از راه دور هر طرف امضا میکند و بعد اعلام خواهد شد که این تفاهمنامه به امضای دو طرف رسید، اعلام و تمام میشود.
