مذاکره در نهایت بیاعتمادی
آتشبسی که ترامپ بیش از طرف ایرانی به دنبال آن بود. چنانکه تا پیش از این نیز وی بارها و بارها برای رسیدن به آتشبس به کشورهای مختلفی برای میانجیگری متوسل شده بود؛ اما هر بار دست خالیتر از گذشته بازگشت. تا اینکه پاکستان میانجی آتشبس میان ایران و آمریکا شد و ایران نیز برای آتشبس طرح ۱۰ مادهای خود را ارائه داد که به روایت پاکستانیها آمریکا طرح ۱۰ مادهای ایران را پذیرفت. البته در رسانههای داخلی و بینالمللی این آتشبس به پیروزی ایران و شکست آمریکا و رژیم صهیونیستی تعبیر شد. چراکه به قرائت تحلیلگران بینالمللی ترامپ در این جنگ نه تنها به هیچ یک از اهداف خود دست پیدا نکرد؛ بلکه به لحاظ اقتصادی نیز خسارات بسیاری به آمریکا به لحاظ تضعیف توان نظامی زد. چنانکه امروز در جامعه آمریکایی بیش از نیمی از مردم مخالف ترامپ و سیاستهایش شدهاند و نیمی از کنگره نیز به دنبال استیضاح و برکناری او از قدرت هستند. با این حال پس از اعلام آتشبس به سرعت مساله مذاکره میان هیأتهای ایرانی و آمریکایی در اسلامآباد مطرح شد و طرفین نیز مواضع خود را در این باره اعلام کردند. اما تجربه مذاکراتی میان ایران و آمریکا به وضوح نشان داده که گرچه ایران همواره بر مذاکره و گفتوگو پایبند بوده و آن را به عنوان راه حلی برای عبور از مشکلات در نظر داشته، اما طرف آمریکایی بیش از آنکه به مذاکره به عنوان راهحلی برای حل و فصل مسائل و برونرفت از شرایط حاضر نگاه کند بیشتر نگاه استفاده ابزاری برای خرید وقت یا اتلاف وقت برای ترمیم و بازسازی و تحمیل خواستههای خود به طرف ایرانی داشته است. تجربه ۵ دور مذاکرات خردادماه سال گذشته در مسقط عمان که در نهایت پیش از دور ششم به جنگ ۱۲ روزه علیه ایران بدل شد و همچنین تجربه مذاکرات بهمن ماه سال قبل که نهایتا پس از ۲ دور که به نظر میرسید مذاکرات مثبت است، باز هم شاهد حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک کشورمان بودیم نشان میدهد که گرچه ایران همیشه یک در را برای دیپلماسی و مذاکره باز میگذارد؛ اما این بار مثل ۲ دفعه قبل غافلگیر نخواهد شد و همزمان با دستگاه دیپلماسی که برای توافق در جهت کسب منافع ملی ایران تلاش میکند دست نیروهای مسلح مقتدر ایران نیز در میدان روی ماشه است تا اگر آمریکاییها بازهم به سنت همیشگی خود خلف وعده کردند و زیر میز زدند، ایران دیپلماسی را بدون فوت وقت کنار گذاشته و تمام توان خود را بر میدان متمرکز خواهد کرد. هر چند که برخی معتقدند فرصت آتشبس برای آمریکاییها نوعی وقت استراحت برای بازیابی توان مستهلک شده و جابهجایی جنگ افزارهای نظامی در منطقه است، حال باید دید مذاکرات اسلامآباد تابع چه مولفهها و شرایطی پیش خواهد رفت و اساسا طرفین به نقطه مشترکی خواهند رسید یا روند امور به سمت و سوی دیگری خواهد رفت. محمدباقر قالیباف رئیس مجلس در مطلبی در صفحه شخصی خود به زبان انگلیسی نوشت: «دو مورد از اقدامات مورد توافق طرفین هنوز محقق نشده است، آتشبس در لبنان و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران پیش از آغاز مذاکرات. ین دو موضوع باید پیش از شروع مذاکرات محقق شوند».
* طرح ۱۰ مادهای و ماجرای لبنان
در شرایطی که ایران معتقد به پذیرش طرح ۱۰ مادهای خود از سوی آمریکاییها است آنها روایت دیگری مطرح کرده و برخی از مادههای این طرح را زیر سوال بردهاند. یکی از مواد مهم در طرح ایران، آتشبس در تمامی محورهای جنگی در منطقه به ویژه جنگ در لبنان است که به رغم آتشبس میان ایران و آمریکا همچنان اسرائیل آن را نقض و بارها به لبنان حمله کرده است. در چنین شرایطی ایران نسبت به نقض آتشبس به آمریکاییها هشدار داده است، اما آمریکاییها به رغم اینکه مقامات پاکستانی به صراحت در خصوص بودن نام لبنان در طرح ۱۰ مادهای صحبت کردهاند، این مهم را تکذیب و تحت فشاره نتانیاهو گفتهاند که لبنان در طرح ۱۰ مادهای آتشبس نیامده است. ایران نیز تاکید داشته اگر حملات صهیونیستها به لبنان متوقف نشود آتشبس پاشیده و مذاکرهای هم در کار نخواهد بود. گرچه نتانیاهو گفته بود که به مذاکره ایران و آمریکا کاری ندارد و کار خود را خواهد کرد، اما در نهایت فشار ایران جواب داد و پس از فشارهای تهران و برخی کشورهای خارجی، خبر میرسد که حملات صهیونیستها به لبنان کاهش یافته در همین راستا روزنامه الجمهوریه لبنان نوشت، اکنون نگاهها به ساعات آتی دوخته شده تا «اجرای آتشبس در لبنان و آغاز مذاکرات کلید بخورد؛ مگر اینکه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دست به جنون تازهای بزند». البته برخی نیز بر این باورند که تلاش پاکستان به تنهایی این آنشبس را شکل نداده و در شرایطی که به نظر میرسید آتشبس از هم خواهد پاشید متغیر مهمی به نام چین وارد میدان شده و گویا ضامن آتشبس شده است. همه این مسائل در حالی رخ میدهد که طرفین قرار است امروز شنبه در اسلامآباد مذاکره کنند. هیات آمریکایی به ریاست جیدی ونس، معاون ترامپ عازم اسلامآباد شده و به نظر میرسد هیأت ایرانی نیز به ریاست محمدباقر قالیباف رئیس مجلس وارد اسلامآباد شود. حال باید دید مذاکرات ایران و آمریکا که از سر بیاعتمادی کامل انجام خواهد شد و احتمال هر آن تخریب میز مذاکره از سوی آمریکاییها نیز میرود در نهایت چه نتیجهای در بر پی خواهد داشت توافق یا از سرگیری جنگ؟
* دیپلماسی و گفتوگو
معاون سیاسی وزارت امور خارجه اظهار داشت: آمریکاییها در حالی که مذاکرات ژنو در جریان بود، برای بار دوم در میانه روند دیپلماسی اقدام به تجاوز نظامی علیه ایران کردند و رهبر معظم انقلاب ایران و جمعی از فرماندهان و مقامهای عالیربته و مردم بیگناه ایران را به شهادت رساندند. مجید تختروانچی با اشاره به رویکرد مسئولانه ایران در قبال اعلام آتشبس و ارائه طرح دهمادهای ایران به آمریکاییها گفت: توافق شده که طرح ۱۰ مادهای ایران مبنای مذاکره قرار گیرد. وی افزود: جمهوری اسلامی ایران همواره از دیپلماسی و گفتوگو استقبال میکند، اما نه گفتوگویی که مبتنی بر اطلاعات غلط با هدف فریبکاری و زمینهچینی برای تجاوز مجدد نظامی علیه ایران باشد. ما خواهان آتشبسی نیستیم که دشمن متجاوز مجدداً خود را تجهیز کند و دست به تجاوز مجدد بزند و به صراحت به دوستانمان هم گفتهایم که این وضعیت بدون تضمین تکرار نخواهد شد. تخت روانچی با تشکر از کشورهایی که در سمت درست تاریخ ایستادند و تجاوز علیه ایران را محکوم کردند، از موضع برخی از کشورهای اروپایی که با ایستادن در سمت اشتباه تاریخ، نه تنها تجاوزات و جنایات علیه مردم ایران را محکوم نکردند بلکه حتی برخی از آنها از این تجاوز حمایت کردند، به شدت انتقاد کرد.
